کدام بانک‌ها رکورددار مطالبات‌معوق هستند؟

اختلاف سهم توان تسهیلات‌دهی بانک‌ها با سهم آنها در مطالبات معوق بانکی، نشان می‌دهد که از نظر شاخص ارزیابی وضعیت تسهیلات‌دهی در سال93 و مطالبات معوق در چه شرایطی هستند. دو گروه بانک‌های تخصصی دولتی و بانک‌های تازه خصوصی‌شده با علامت مثبت4 و مثبت3 و دو گروه بانک‌های تجاری دولتی و بانک‌های خصوصی با علامت منفی5 و منفی2 مواجه بوده‌اند. بانک‌های تازه خصوصی‌شده با اعداد سهم مطالبات معوق 29درصدی و توان تسهیلات‌دهی 32درصدی از کل بانک‌های کشور، از وضعیت و تناسب بهتری بین مطالبات معوق و توان تسهیلات‌دهی برخوردارند. یعنی توان تسهیلات‌دهی آنها از سهم آنها در مطالبات معوق 3 واحددرصد بالاتر است. بانک‌های تخصصی نیز وضعیت مناسبی دارند و با سهم مطالبات معوق 17درصد و توان تسهیلات 21درصد از کل بانک‌های کشور، توان آنها 4واحددرصد بالاتر از مطالبات معوق آنهاست. از سوی دیگر، بانک‌های خصوصی که سهم قابل توجهی در مطالبات معوق بانک‌ها به میزان 31درصد و بالاترین سهم را دارند از توان تسهیلات‌دهی 29درصدی برخوردارند و درصد و سهم توان تسهیلات‌دهی آنها به میزان 2واحددرصد کمتر از درصد مطالبات معوق آنهاست. اما بانک‌های تجاری دولتی با سهم مطالبات معوق 23درصد و توان تسهیلات 18درصد از کل بانک‌های کشور، توان آنها 5واحددرصد کمتر از سهم مطالبات معوق آنهاست و این موضوع نشان‌دهنده آن است که نیازمند مدیریت بهتری برای بهبود این رابطه هستند. آمار مطالبات معوق بانک‌های کشور در سال 92 معادل 80هزارو810میلیون تومان اعلام شده که 60درصد آن متعلق به بانک‌های خصوصی و تازه خصوصی‌شده و 40درصد مربوط به بانک‌های دولتی شامل بانک‌های تجاری و بانک‌های تخصصی است. بانک‌های خصوصی بیشترین سهم را در مطالبات معوق دارند و 31درصد کل مطالبات غیرجاری مربوط به بانک‌های خصوصی است و با رقم نزدیک به 25هزارمیلیارد تومان نزدیک به یک‌سوم در کل مطالبات معوق بانک‌ها سهم دارند. نگاهی به آمار مطالبات معوق، سهم بانک‌ها از کل مطالبات معوق و غیرجاری و همچنین برآورد توان تسهیلات‌دهی بانک‌ها در سال93 نشان می‌دهد که در مجموع، بانک‌های تازه خصوصی‌شده هم از نظر نسبت مطالبات معوق به تسهیلات اعطاشده، هم از نظر سهم آنها از کل مطالبات غیرجاری بانک‌های کشور و هم از نظر توان تسهیلات جدید در سال93 و تسهیلات برای حفظ وضعیت موجود، بهترین شاخص‌ها و وضعیت و عملکرد را در بین بانک‌های کشور دارند. نسبت مطالبات غیرجاری به تسهیلات اعطایی در بانک‌های تازه خصوصی‌شده معادل 11.8درصد در سال 92 گزارش شده است. سهم آنها از کل مطالبات معوق بانک‌های کشور معادل 29درصد با رقم 23420میلیارد تومان است. همچنین بانک‌های تازه خصوصی‌شده قادرند بیش از 77هزارمیلیارد تومان توان تسهیلات‌دهی داشته باشند که از این میزان 42740میلیارد تومان برای حفظ وضع موجود و طبق روال عادی، و 34560میلیارد تومان توان پرداخت تسهیلات جدید برآورد شده است. بانک‌های تازه خصوصی‌شده شامل بانک‌های صادرات، ملت، و تجارت در رتبه دوم از نظر سهم از مطالبات معوق بعد از بانک‌های خصوصی قرار دارند و با رقم 23420میلیارد تومان سهم 21درصدی از مطالبات غیرجاری بانک‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. بانک‌های تازه خصوصی‌شده با وجود سهم بالای آنها در بانکداری کشور، گردش نقدینگی، تسهیلات اعطایی و جذب منابع نقدینگی و... به خاطر ساختار مالی مناسب خود و توان بالای آنها از نظر شاخص‌های بانکی، وضعیتی به مراتب بهتر از بانک‌های خصوصی از نظر مطالبات معوق دارند. بانک‌های تازه خصوصی‌شده به خاطر توان بیشتری که برای جذب منابع جدید دارند و در سال93 بیش از 39هزارمیلیارد تومان منابع جدید جذب خواهند کرد و همچنین وصولی بیشتر از محل تسهیلات پرداختی به میزان 38هزارمیلیارد تومان، قادرند بیش از 77هزارمیلیارد تومان توان تسهیلات‌دهی داشته باشند که از این میزان 42740میلیارد تومان برای حفظ وضع موجود، و 34560میلیارد تومان توان پرداخت تسهیلات جدید بانک‌های تازه خصوصی‌شده است.

بانک‌های غیردولتی شامل بانک‌های خصوصی و بانک‌های خصوصی‌شده روی‌هم‌رفته 61درصد توان تسهیلات‌دهی کل بانک‌ها را به خود اختصاص داده‌اند و بخش قابل توجهی از تسهیلات سال93 و نیاز کشور را بانک‌های غیردولتی تامین خواهندکرد. اما بانک‌های غیردولتی در عین حال سهم حدود 60درصدی در مطالبات معوق کل شبکه بانکی دارند. یعنی بانک‌های غیردولتی با وجود سهم 60درصدی در مطالبات معوق، سهم 61درصدی نیز در پرداخت تسهیلات سال93 را به عهده دارند. بانک‌های دولتی شامل بانک‌های تجاری و بانک‌های تخصصی نیز با وجود سهم 39درصدی در توان پرداخت تسهیلات در سال93، سهم 40درصدی در مطالبات معوق شبکه بانکی دارند. شرایط سخت بانک‌های تجاری دولتی بانک‌های تجاری دولتی مانند بانک ملی و بانک سپه نیز با رقم 18710میلیارد تومان در جایگاه سوم تقسیم‌بندی بانک‌ها از نظر وضعیت مالکیت و سهام قرار دارند و با 23.15درصد از کل مطالبات غیرجاری، وضعیت بهتری نسبت به بانک‌های خصوصی دارند. بانک‌های دولتی در کنار مطالبات معوق، طلب قابل توجهی نیز از دولت دارند و بدهکاران بزرگ، بخشی از منابع این بانک‌ها ازجمله منابع بانک ملی را قفل کرده و این بانک‌ها در صورت پرداخت بدهی دولت می‌توانند از وضعیت بهتری از نظر منابع و تسهیلات‌دهی برخوردار شوند. توان تسهیلات جدید در بانک‌های دولتی تجاری حدود 19هزارمیلیارد تومان و تسهیلات طبق روال معمول نیز نزدیک به 24هزارمیلیارد تومان برآورد شده است. بانک‌های تجاری دولتی شامل بانک ملی و بانک سپه حدود 18درصد توان تسهیلات‌دهی بانک‌ها را در اختیار دارند. بانک‌های تخصصی نیز با رقم 13690میلیارد تومان مطالبات معوق که نزدیک به 17درصد مطالبات غیرجاری بانک‌های کشور است، در وضعیت بهتری از نظر رقم بدهی‌های معوق برخوردارند اما از آنجا که سهم عمده تسهیلات آنها برای مسکن مهر، صنایع و تولید پرداخت شده، نیازمند نظارت بهتری هستند تا مطالبات آنها افزایش نیابد و اقساط وام‌های مردم به‌موقع پرداخت شود. توان تسهیلات جدید برای بانک‌های تخصصی در سال93 معادل 22590میلیارد تومان و تسهیلات معمولی برای حفظ وضعیت موجود نیز نزدیک به 28هزارمیلیارد تومان برآورد شده است. بانک‌های خصوصی‌شده شامل بانک‌های صادرات، ملت و تجارت، قادرند بیش از 32درصد از توان تسهیلات‌دهی بانک‌ها را در سال93 به خود اختصاص دهند. به عبارت دیگر، بانک‌های خصوصی‌شده حدود یک‌سوم کل برنامه تسهیلات سال93 را در اختیار دارند. بانک‌های خصوصی مانند بانک‌های پارسیان، پاسارگاد، سامان، اقتصاد نوین و... نیز در رتبه دوم هستند و حدود 29درصد از تسهیلات سال93 را پرداخت خواهند کرد. بانک‌های دولتی شامل بانک‌های تجاری و بانک‌های تخصصی نیز روی‌هم‌رفته قادرند حدود 39درصد تسهیلات سال93 را پرداخت کنند. بانک‌های تخصصی در رتبه رده‌بندی بانک‌های کشور شامل بانک مسکن، صنعت‌ومعدن و کشاورزی می‌توانند 21درصد تسهیلات مورد نیاز صنایع، کشاورزی و تولید کشور را تامین کنند.