علت سقوط فالکون 20 معلوم شد

به قصد ارزیابی و تست فرودگاه کیش، از تهران عازم این منطقه شده بود که به دلایلی در آب‌های خلیج‌فارس در شمال شرق جزیره کیش و در فاصله چهار مایلی مسیر دریایی کیش به بندر چارک سقوط کرد. دو نفر از خلبانان سازمان هواپیمایی کشوری، یکی از کارشناسان فنی این سازمان و مسوول ACM امنیت پرواز، چهار نفر از سرنشینان این هواپیما بودند که در این سانحه جان باختند. همان زمان معاون سازمان هواپیمایی کشور هرگونه اظهارنظر در خصوص دلیل قطعی سقوط این هواپیما را به بعد از اتمام بررسی‌های علل سانحه موکول کرده بود. بر این اساس روز گذشته، گزارش سانحه سقوط جت فالکون 20، متعلق به سازمان هواپیمایی کشوری در آب‌های جزیره کیش، توسط سخنگوی کمیسیون عمران مجلس در صحن علنی مجلس قرائت شد. لازم به ذکر است که این هواپیما محصول کشور فرانسه بود و حدود40 سال در ایران پرواز می‌کرد و مالکیت آن از سال 1375 متعلق به سازمان هواپیمایی کشور بوده است. گزارش سقوط تنها هواپیمای کنترل پرواز کشور روز گذشته منصور آرامی، سخنگوی کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، گزارش بررسی سانحه سقوط جت فالکون فلایت چک سازمان هواپیمایی کشوری در آب‌های جزیره کیش، که 12 اسفند سال گذشته اتفاق افتاده بود را در صحن علنی مجلس قرائت کرد. بر اساس این گزارش یک فروند هواپیمای فالکن 20، اسفند ماه 92، هنگام انجام مانورهای پروازی دچار سانحه شد و در آب‌های جزیره کیش سقوط کرد. این در حالی است که طبق دستورالعمل‌های سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری و برای تامین ایمنی پرواز، تجهیزات کمک ناوبری در مسیرهای پروازی و همچنین فرودگاه‌های کشور، در دوره‌های زمانی مشخص توسط هواپیمای فلایت جک مجهز، مورد کنترل قرار می‌گیرند. به گزارش ایسنا سازمان هواپیمایی کشوری به‌عنوان متولی این امر در کشور، دو فروند هواپیمای جت فالکون را به این منظور اختصاص داده بود. یک فروند از آنها به علامت ثبت EP-FIC در تاریخ 92.12.12 و در حین انجام مانورهای جت پروازی دچار سانحه شد و با سقوط در آب‌های جزیره کیش تمام چهار سرنشین آن جان باختند و متاسفانه تاکنون جنازه سرنشین چهارم به‌دست نیامده است. در پی این سانحه و باتوجه به عملیاتی نبودن دومین فروند جت فالکون 2000، جلساتی در کمیسیون عمران برگزار شد و باتوجه به طولانی شدن عملیات جست‌وجوی لاشه هواپیما، بررسی علل سانحه و همچنین طولانی شدن روند جایگزینی هواپیمای فلایت جت در تاریخ 93.2.27 هیاتی از کمیسیون عمران به ریاست احمد جباری و عضویت علی‌نعمت چهاردولی نمایندگان عضو کمیسیون عمران از منطقه بازدید کرد و با حضور مسوولان مربوطه به بررسی جوانب امر پرداخت. کمیسیون عمران در گزارش خود تاکید دارد این دومین سانحه سقوط هواپیمای کنترل پرواز از سال 1377 است. در سانحه قبلی که در شهرستان رشت به‌وقوع پیوست رییس سازمان هواپیمایی کشوری به همراه دیگر سرنشینان هواپیما جان خود را از دست دادند. کمیسیون عمران در گزارش خود نتایج بررسی را به شرح زیر مکتوب کرده است: 1- هواپیمای مزبور باوجود موجود بودن سوابقی از نقص فنی مورد اشاره در گزارش مکتوب سازمان بازرسی کل کشور، از قبیل ایراد در عملکرد موتور، عدم تجهیز به خلبان اتوماتیک (اتو پایلوت) و جعبه سیاه، مجوز پرواز را اخذ و از فرودگاه مهرآباد به قصد کیش حرکت کرده است. هواپیمای مذکور پس از پیاده کردن خدمه کنترل زمینی، عملیات کنترل فرودگاه بین‌المللی کیش را آغاز می‌کند. در نهمین مانور پروازی و چهار دقیقه پس از آخرین مکالمه با برج مراقبت دچار سانحه می‌شود. عملیات جست‌وجو به‌دلیل عدم تجهیز هواپیمای مزبور به سامانه اعلام موقعیت با صرف هزینه و وقت بسیار زیادی مواجه شده و لاشه هواپیما پس از حدود 70 روز در اعماق دریا مشاهده و فیلمبرداری شده است. 2- با وجود ثبت نشانه‌هایی از بروز مشکل توسط برج مراقبت پرواز و همچنین ناگهانی بودن سانحه، بروز خطای ناشی از عدم وجود تجهیزات کمک ناوبری کافی در هواپیما یا نقص فنی ناگهانی بسیار محتمل است. با این وجود جهت احصای علل سانحه لازم است لاشه هواپیما مورد بررسی و مطالعه قرار گیرد. بر اساس گزارش‌های دریافتی قطعات لاشه هواپیما در کف دریا بسته‌بندی شده اما باوجود اعلام رییس سازمان هواپیمایی کشوری مبنی بر خروج دو هفته‌یی لاشه هواپیما از دریا و با گذشت بیش از دو ماه از موعد اعلامی تا زمان تنظیم این گزارش اقدام موثری به‌عمل نیامده است. 3- اگرچه سازمان هواپیمایی کشوری پس از این سانحه با اخذ مجوز از شورای عالی امنیت ملی جهت استفاده محدود از هواپیمایی فلایت جت خارجی، نسبت به بررسی و تست تجهیزات کمک ناوبری فرودگاه‌ها و مسیرهای پروازی اقدام کردند اما براساس اعلام رییس سازمان هواپیمایی کشوری، جت فالکون 2000 موجود باید حداکثر تا پایان مرداد برای کنترل سامانه‌های فلایت جت تجهیز و عملیاتی شود ولی تاکنون گزارشی مبنی بر انجام موضوع واصل نشده است. 4- معمولا بررسی علل سوانح هوایی کشور طولانی می‌شود و باتوجه به احتمال قصور دستگاه‌های مرتبط در سوانح و تاثیر آن در روند بررسی‌ها، لازم است مرجع رسیدگی به سوانح مرکب از اعضایی مستقل از دستگاه‌های مسوول باشند. در حال حاضر پیگیری و بررسی سوانح هوایی کشور در صلاحیت سازمان هواپیمایی کشوری قرار دارد. 5- باتوجه به کثرت فرودگاه‌های ساحلی و همچنین وجود مسیرهای پروازی بر فراز دریاهای کشور لازم است وزارت راه و شهرسازی و سازمان مدیریت بحران، برنامه‌ریزی لازم جهت تقویت آمادگی امداد و نجات و جست‌وجو در سوانح هوایی و دریا را به‌عمل آورند. خبری از فلایت چک جایگزین نیست رییس سازمان هواپیمایی کشوری، هفته اول مهر و در حاشیه نشست خود با خبرنگاران، در رابطه با سرنوشت نامعلوم یکی از چهار سرنشین هواپیمای فالکون 20 که اسفند سال گذشته در نزدیکی جزیره کیش سقوط کرده بود به «تعادل» گفته بود که لاشه هواپیمای سقوط کرده، از زیر آب بیرون آورده شد و بدن سرنشین چهارم که به‌نظر می‌رسید مفقود شده باشد، در هواپیما بود که در آزمایش‌ها تایید شد که جنازه پیدا شده، متعلق به فرد چهارم بوده است. این در حالی است که بر اساس گزارش کمیسیون عمران مجلس همچنان جنازه سرنشین چهارم پیدا نشده است. علیرضا جهانگیریان همان زمان با اشاره به چگونگی چک تجهیزات دستگاه‌های کمک ناوبری فرودگاه‌های کشور توضیح داده بود که طبق قوانین ایکائو، تایید آماده به کار بودن دستگاه‌های کمک ناوبری فرودگاه‌ها با سه روش می‌تواند انجام شود که یکی همان استفاده از هواپیمای فلایت چک، دیگری بررسی‌های زمینی و روش سوم گرفتن گزارش از خلبان‌های هواپیماهایی است که در هر فرودگاه نشست و برخاست می‌کنند. بنابراین باتوجه به سقوط هواپیمای فالکون 20 که تنها هواپیمای فلایت چک در کشور بود، تا به حال در سیستم هوایی کشور از دو روش دیگر استفاده می‌شد. جهانگیریان در ادامه این اظهارنظر تاکید کرد: البته در این مدت از یک هواپیمای جایگزین که از پاکستان اجاره کرده بودیم هم استفاده کردیم که با استفاده از آن تجهیزات 13 فرودگاه تست شد و بعد از آن هم مجددا درخواست کردیم که برای چک تعدادی از فرودگاه‌های دیگر که در نوبت هستند، فلایت چک به ایران بفرستند. وی همچنین تاکید کرد که در این مدت گواهینامه‌های چک تجهیزات فرودگاه‌های کشور توسط سازمان هواپیمایی کشوری به امضا می‌رسید. جهانگیریان در رابطه با تهیه یک هواپیمای فلایت چک جدید برای سازمان هواپیمایی کشور تاکید کرده بود که طبق برنامه، به همین زودی یک هواپیمای ملخی جدید خواهیم خرید که در کشورهای دیگر هم از این نوع هواپیمای فلایت چک استفاده می‌شود. اگرچه بعد از گذشت نزدیک به یک ماه از تاکید رییس سازمان هواپیمایی کشوری بر تهیه فلایت چک در کشور «به همین زودی»، هنوز خبری از خرید هواپیمای جایگزین نیست.