هشدارهای بانک مرکزی کارساز نشد

دبیرکل بانک مرکزی در روزهای اخیر، آمار چک‌های برگشتی را روزانه بین 17 تا 20 هزار چک اعلام کرده است، همین آمار کافی است که با وجود هشدارهای بانک مرکزی مبنی بر غیرقانونی بودن شرکت های فعال برای رفع سوءاثر از چک برگشتی ها، این شرکت ها همچنان به فعالیت خود ادامه دهند. بانک مرکزی اخیرا طی اطلاعیه ای نه تنها فعالیت این موسسات را ممنوع اعلام کرده بلکه تبلیغات آنها در رسانه ها را زمینه ساز فعالیت های این بنگاه های غیرمجاز دانسته و خواستار توقف این تبلیغات شده است اما این موسسات فعال در زمینه رفع سوءاثر از چک‌های برگشتی با توجه به سودهای کلانی که به جیب می زنند، همچنان به فعالیت ادامه می دهند و در رسانه ها آگهی نحوه فعالیت خود را منتشر می کنند. آمارهای بالای چک های برگشتی در کشور که علامت مثبتی به اقتصاد نمی دهد، بی اعتمادی فعالان اقتصادی را در پی دارد و باعث شده است که عده ای از افراد و سودجویان با تشکیل دفاتری به صورت غیرقانونی در این زمینه فعالیت کنند. بانک مرکزی چند سال پیش اعلام کرد که مشخصات موسسات مذکور را به نیروی انتظامی ارائه کرده و نامه ای مبنی بر فعالیت غیرقانونی آنها برای سازمان بازرسی ارسال کرده است. بانک مرکزی اخیرا اعلام کرده در حالی که کرارا" اطلاع رسانی شفاف در خصوص راهنمای رفع سوء‌اثر از سوابق چک‌های برگشتی اشخاص صورت گرفته است اما مشاهده می‌گردد برخی رسانه‌ها کماکان با تبلیغات غیرقانونی در خصوص روش‌های رفع سوء اثر چک، زمینه سوء استفاده افراد متقلب و متخلف را فراهم می‌آورند. این‌گونه فعالیت‌های غیرقانونی مورد تایید این بانک نیست و هموطنان به منظور خنثی نمودن سوء استفاده افراد متقلب و متخلف و همچنین پیشگیری از ارتکاب جرائم احتمالی ازجمله کلاهبرداری، می‌توانند با استفاده از "‌راهنمای رفع سوءاثر ‌از سوابق چک‌های برگشتی اشخاص" مندرج در پایگاه اطلاع رسانی این بانک طبق‌ قوانین ‌‌‌و‌ مقررات‌ نسبت به رفع سوء اثر از چک های برگشتی خود اقدام نمایند. از سوی دیگر بانک مرکزی طی چند سال اخیر شرایط چک برگشتی‌ها را سخت تر کرده و اعلام کرده است که اگر چک برگشتی‌ها به موقع اقدام نکنند تا 7 سال از داشتن دسته چک محروم خواهند شد.تمام بانکها شرایط رفع سوء اثر از چک‌های برگشتی را اعلام کرده اند که بر اساس آن مشتریان برای رفع سوء اثر چک‌های برگشتی ابتدا لازم است جهت اطلاع از وضعیت چک‌های برگشتی خود با در دست داشتن اصل شناسنامه و کارت ملی به شعبه ای که در آن حساب دارند، مراجعه کرده و درخواست استعلام کنند. پس از دریافت نتیجه استعلام و مشخص شدن تعداد چک‌های برگشتی مشتریان لازم است یکی از موارد ارائه اصل لاشه چک، ارائه رضایت نامه محضری ذینفع چک به شعبه، تامین موجودی (با ارائه صورتحساب) و واریز مبلغ چک به حساب جاری و مسدود نمودن آن به مدت 2 سال را انجام دهند. چنانچه چک از حساب وصول نشده باشد و مشتری قادر به ارائه لاشه چک و یا رضایت نامه ذینفع به بانک نباشد، در صورتی که حساب جاری مشتری نزد شعبه مفتوح باشد و همچنین توسط مراجع قضایی مسدود نشده باشد، بنا به درخواست مشتری معادل وجه چک‌های برگشتی نزد شعبه مسدود و تا تعیین تکلیف قطعی چک و یا حداکثر به مدت 24 ماه تحت هر عنوان قابل برداشت نمی‌باشد. در صورتی که مشتریان قادر به ارائه هیچ مدرکی (لاشه چک، رضایت نامه محضری و یا صورتحساب) نباشند، در صورت مشمول مرور زمان و یا تشابه مشخصات شناسنامه ای می‌توانند تقاضای رفع سوء اثر از طریق مشمول مرور زمان را از شعب بنمایند. این شرایط در بیشتر بانکها به یک صورت اعمال می‌شود و همچنین بانک‌ها برای هر فقره رفع سوء اثر از چک برگشتی باید مبلغی را بپردازند، البته به رفع سوء اثر مشمول مرور زمان و یا تشابه اسمی، کارمزدی تعلق نمی‌گیرد. براساس دستورالعمل جدید بانک مرکزی بانک‌ها موظف هستند به دو گروه دسته چک ارایه کنند که گروه اول مربوط به افرادی است که سابقه چک برگشتی دارند که ارایه دسته چک به آنها باعث ایجاد اختلال و مخاطره در نظام اقتصادی کشور می‌شود و گروه دوم افرادی که دارای بدهی غیرجاری به نظام بانکی هستند را شامل می‌شود. بانکها مجاز نیستند به افرادی که دارای سابقه چک برگشتی هستند و اطلاعات آنها در سامانه مربوطه وجود دارد تسهیلات و خدمات ارایه کنند. یعنی بانک‌ها باید از صدور چک برای کسانی که دارای چک برگشتی هستند پرهیز نمایند. به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از مهر، در دستورالعمل بانک مرکزی در صورت عدم اقدام مشتری نسبت به رفع سوء اثر از چک برگشتی سابقه هر چک برگشتی صرفاً‌ پس از انقضای مدت 7 سال از تاریخ صدور گواهینامه عدم پرداخت آن به صورت خودکار از سامانه اطلاعاتی بانک مرکزی رفع سوء‌اثر می‌شود. راهنمای رفع سوءاثر از سوابق چکهای برگشتی اشخاص بر اساس بخشنامه های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران کلیه امور مربوط به رفع سوءاثر از چکهای برگشتی اشخاص از طریق شعب و واحدهای تابعه بانکها و به صور ذیل امکان پذیر می باشد: 1- تأمین موجودی: مشتری مبلغ کسری موجودی را به حساب جاری خود واریز کرده و پس از دریافت مبلغ مزبور توسط ذی نفع چک، بانک نسبت به رفع سوءاثر از سابقه چک برگشتی اقدام می نماید؛ 2- ارائه لاشه چک برگشتی: مشتری لاشه چک برگشتی را به بانک ارائه نموده که در قبال آن بانک مربوطه به مشتری رسید ارائه می دهد؛ 3- ارائه رضایت نامه محضری ذی نفع چک به بانک: در صورت عدم امکان ارائه لاشه چک برگشتی به بانک بنا به دلایلی نظیر مفقود شدن، به سرقت رفتن و سوختن، ذی نفع چک (شخصی که گواهی نامه عدم پرداخت وجه چک به نام او صادر شده است) می تواند با حضور در دفترخانه اسناد رسمی، رضایت خود را اعلام نموده و بانک با دریافت رضایت نامه مزبور، نسبت به رفع سوء اثر از چک مورد نظر و ابطال آن اقدام نماید؛ - تبصره: چنانچه ذینفع چک شخص حقوقی دولتی و یا نهاد عمومی غیردولتی باشد، می تواند با ارائه نامه رسمی رضایت خود را اعلام کرده و بانک با دریافت رضایت نامه مزبور، نسبت به رفع سوء اثر از چک مورد نظر و ابطال آن اقدام مینماید؛ 4- واریز مبلغ چک به حساب جاری و مسدود نمودن آن به مدت 24 ماه: چنانچه ارائه لاشه چک و یا رضایت نامه محضری ذی نفع به بانک امکان پذیر نباشد، مشروط به اینکه حساب جاری مشتری نزد شعبه مفتوح و توسط مراجع قضایی مسدود نشده باشد، مشتری می تواند با واریز معادل کسری موجودی به حساب جاری خود، درخواست مسدود شدن وجه مزبور را برای پرداخت چک برگشتی ذی ربط تا زمان تعیین تکلیف قطعی چک برگشتی و یا حداکثر به مدت 24 ماه، به بانک ارائه و سپس بانک نسبت به رفع سوءاثر از سابقه چک برگشتی اقدام می نماید. در این شرایط بانک موظف است ظرف پنج روز کاری، طی نامه ای تأمین وجه چک را به اطلاع شخصی که گواهی نامه عدم پرداخت به نام وی صادر شده است، برای مراجعه به بانک و دریافت وجه چک، برساند؛ 5- ارائه حکم قضایی مبنی بر رفع سوء اثر از سوابق چک برگشتی. *در صورت عدم اقدام مشتری نسبت به رفع سوءاثر، سابقه هر چک برگشتی صرفًا پس از انقضای مدت هفت سال از تاریخ صدور گواهی نامه عدم پرداخت آن به صورت خودکار از سامانه اطلاعاتی بانک مرکزی رفع سوء اثر میگردد. توضیح 1- در صورتی که مشتری ظرف مدت ده روز کاری پس از برگشت چک، اقدام به تأمین کسری موجودی حساب جاری یا ارائه لاشه چک یا رضایت نامه محضری از ذی نفع ننماید، بانک موظف است اطلاعات مربوط به گواهی نامه عدم پرداخت را به سامانه اطلاعاتی بانک مرکزی ارسال نماید. توضیح 2- بانک مکلف است بنا به درخواست مشتری و به منظور آگاهی وی از سوابق چک های برگشتی خود در سامانه اطلاعاتی بانک مرکزی، اقدام به ارائه صورت کامل تعداد و مشخصات چک های برگشتی وی با درج تاریخ برگشت چک نماید.