تلاش های اسراییل برای جلوگیری از احیای برجام افزایش یافت

اقتصادآنلاین – پرستو بهرامی‌ راد؛ روزنامه «هاآرتص» نوشت: مقامات اسرائیل در هفته جاری، خود را برای تحولات مهمی در رابطه با مذاکرات ۱+۵ و ایران در مورد برنامه هسته‌ای خود آماده می‌کنند. انتظار می‌رود جو بایدن، رئیس‌جمهوری آمریکا در روزهای آینده اعلام کند که آیا چه تصمیمی برای حذف نام سپاه پاسداران ایران از فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا گرفته و آیا درخواست تهران را برای حذف این گروه از فهرست مذکور خواهد پذیرفت یا خیر؟

اسرائیل در هفته‌های اخیر کمپین فشرده‌ای را در ایالات متحده علیه حذف نام سپاه از لیست تروریسم در پیش گرفته و همزمان مقامات کاخ سفید بر خلاف وزارت خارجه ایالات متحده نشان داده‌اند که در کنار اسراییل خواهند بود و اجازه حذف نام سپاه از این لیست را نخواهند داد.

با این حال، به گفته مقامات اسرائیلی ذی‌نفوذ در ایالات متحده، فشار آن بخش از کارکنان وزارت خارجه آمریکا که می‌خواهند سپاه پاسداران را در لیست تروریستی نگهدارند، می‌تواند بر اعلام تصمیم نهایی بایدن تأثیر بگذارد. یکی از مقامات اسرائیلی در این زمینه به هاآرتص گفت: «تا زمانی که یک بیانیه روشن وجود نداشته باشد، غیرممکن است که بدانیم تصمیم نهایی رئیس جمهوری آمریکا چه خواهد بود.»

اکنون اسرائیل خود را برای دو سناریو احتمالی آماده می‌کند. یکی عقب‌نشینی ایران از خواسته‌های خود بر سر میز مذاکرات است که احتمالا با انگیزه استفاده هرچه سریع‌تر آنها از افزایش سرسام آور قیمت جهانی نفت به دلیل جنگ در اوکراین مطرح خواهد شد که در صورت اتخاذ چنین رویکردی، اسرائیل در تلاش‌های خود برای متوقف ساختن برنامه‌های آمریکا در روند امضای توافقنامه جدید با ایران، طی چند روز آینده با مشکل مواجه خواهد شد. سناریوی دوم، پافشاری ایران بر خروج نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی خواهد بود که می‌تواند امضای توافقنامه جدید را به تاخیر انداخته و روند آن را پیچیده‌تر کرده و واشنگتن و تهران را به سمت رویارویی بیشتر سوق دهد. در اسرائیل اعتقاد بر این است که ایران با مهارت بیشتری از دیپلمات‌های آمریکایی چانه‌زنی می‌کند و با توجه به این که دولت بایدن خود را برای امضای توافق مصمم نشان می‌دهد و بنابراین پافشاری‌های ایران در نهایت می‌تواند به نتیجه برسد.

به هر حال دولت ایالات متحده مهلت مذاکرات هسته‌ای را «کش» داده است و علیرغم اعلامیه‌های قبلی مقامات دولت، انعطاف قابل توجهی در تمدید مذاکرات نشان می‌دهد. مقامات اسراییلی هشدار داده‌اند که ایران عمدا مذاکرات را به تعویق می‌اندازد و این امر باعث می‌شود فعالیت‌های هسته‌ای خود را مطابق آنچه که می‌خواهد پیش ببرد و در عین حال با ایالات متحده و دیگر قدرت‌های بزرگ طرف‌های توافق اولیه مذاکرات را ادامه دهد توافقی که دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد.

منابع درگیر در این مذاکرات به هاآرتص گفته‌اند که دولت ایالات متحده بارها ضرب الاجل خود را تمدید کرده است. در ابتدا، ماه فوریه برای پایان مذاکرات و به عنوان ضرب الاجل آمریکا برای ایران مطرح شد. اما پس از حصول پیشرفت، مهلت به ماه مارچ رسید که آن هم به پایان رسیده است.

جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا در دسامبر گذشته به هاآرتص گفت که ایالات متحده و شرکای آن ضرب الاجل را ظرف چند هفته آینده تعیین کرده‌اند.

در اسراییل، انتظار این است که در حال حاضر با مشکلات موجود در مسیر تصمیم‌گیری ایرانی‌ها تا امضای توافق، باید منتظر اعلام نظر نهایی بایدن ماند. ایران در هفته‌های اخیر از قدرت خود در مذاکرات برای گسترش دستاوردهایش استفاده کرده و اخیرا خواسته‌هایی را مطرح کرده که در توافق گنجانده نشده است.

اسراییل همچنین بر این باور است که ایران همزمان با مذاکره با قدرت‌های جهانی تقویت برنامه هسته‌ای خود ادامه داده است. وزیر دفاع بنی گانتز در اوایل این ماه عنوان کرد که همزمان با روند مذاکرات در وین، غنی سازی در ایران به حدود ۵۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی رسیده و پیشبرد برنامه هسته‌ای نظامی هم ادامه یافته است.

پیشرفت‌ها قابل توجه است:‌ برای ساخت یک بمب هسته‌ای، ایران باید ۲۵ کیلوگرم اورانیوم تا سطح ۹۰ درصد غنی سازی کند. اورانیوم غنی شده ایران اکنون در فاصله نزدیکی تا توانایی تولید بمب اتم قرار دارد. بر اساس ارزیابی‌های غرب، در صورت تصمیم ایران، ادامه غنی سازی تا سطح ۹۰ درصدی تنها در عرض چند هفته انجام می‌شود. ایران در آوریل ۲۰۲۱ یعنی درست یک سال پیش اعلام کرد که بر خلاف توافق سال ۲۰۱۵، قصد غنی سازی اورانیوم تا سطح ۶۰ درصدی در این کشور وجود دارد. در ماه آگوست، قدرت‌های جهانی بر این باورند که ایران غنی سازی حدود ۱۰ کیلوگرم اورانیوم را به پایان رسانده و در آستانه افتتاحیه در مذاکرات وین در ماه دسامبر، مقامات غربی گفته‌اند که ایران مقدار اورانیوم ۶۰ درصدی را به میزان قابل توجهی افزایش داده است.

اکنون شرط ایران برای خروج سپاه از فهرست تروریسم مطرح شده، به‌نظر می‌رسد آمریکا از تعجیل گذشته خود، عقب‌نشینی کرده و طبق آن‌چه مقامات دیپلماتیک اسرائیلی به «هاآرتص» گفته‌اند، ایالات متحده بارها ضرب‌الاجل‌های خود را تصحیح کرده است.

ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا دوشنبه 18 آوریل در واکنش به اظهارات مقامات ایرانی گفت، اگر ایران به‌دنبال لغو تحریم‌های فرابرجامی است، این کشور می‌باید به نگرانی‌های فرا‌برجامی آمریکا نیز رسیدگی کرده و پاسخ دهد.

پرایس در بخش دیگری از سخنان خود که به‌نظر می‌رسد حاکی از عدم تمایل آمریکا به تن‌دادن به شروط فرا‌برجامی ایران است، افزود: واشنگتن برای سناریوهای احیای برجام و یا شکست مذاکرات «به صورت مساوی» آماده می‌شود.