چرا 32هزارمیلیاردتومان پول‌نفت واریز نشد؟

شرکت نفتیران( نیکو) بعد از انتشار گزارش "نیکو 32 هزار میلیارد تومان درآمد نفت را به خزانه واریز نکرد" توضیحاتی را ارسال کرده است. متن جوابیه شرکت نیکو به همراه توضیحات به شرح ذیل است:

در تاریخ 10 مرداد 1393 با عنوان "نیکو 32 هزار میلیارد تومان درآمد نفت را به خزانه واریز نکرد" خواهشمند است طبق ماده 23 قانون مطبوعات نسبت به درج جوابیه زیر در اولین فرصت در همان ستون اقدام لازم به عمل آید .

گزارش " نیکو 32 هزار میلیارد تومان درآمد نفت را به خزانه واریز نکرد" به هیچ عنوان صحت نداشته و بر خلاف واقعیت‌های موجود است. این در حالی است که علیرغم تکذیب مدیر محترم امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، همچنان بر درج آن به عنوان پرونده ویژه اصرار ورزیده و آن خبر در سایر رسانه‌ها نیز مورد استفاده قرار گرفته است .

در پاسخ به گزارش مذکور موارد زیر قابل ذکر است :

شرکت نیکو به نمایندگی از شرکت ملی نفت ایران به طور سالیانه قرارداد استفاده از خط لوله واجاره مخازن با شرکت "سومد" در کشور مصر را منعقد و شرکت ملی نفت ایران بخشی از نفت خام خود را به مشتریان اروپایی در دریای مدیترانه از طرق استفاده از تسهیلات شرکت مذکور به فروش می‌رساند. کلیه قراردادهای منعقده در این زمینه نیز بر اساس اصول پذیرفته شده بین‌المللی تنظیم و منعقد شده است .

در خبر منتشره متاسفانه اطلاعات نادرستی از گزارشات سومد درج گردیده بود که ذیلا توضیح داده می‌شود .

1 - در بخش مقدمه و ابتدای گزارش به مخازن روتردام هلند متعلق به شرکت نفتی " شل" اشاره شده که لازم به توضیح است، مخازن روتردام هلند متعلق به شرکت " وپاک " (Vopak) بوده و در کشور هلند قرار دارد و هیچ گونه ارتباطی با شرکت شل ندارد. این اشتباه حاکی از عدم شناخت نگارنده به مسائل نفتی بوده است . ضمنا شرکت سومد توسط سهامدارانی از کشورهای مصر، عربستان، امارات، قطر و کویت تشکیل گردیده و آن طور که در گزارش آمده توسط خانواده خاصی اداره نمی‌شود. عمده‌ترین سهامدار این شرکت نیز شرکت عام نفت مصر با 50 درصد سهام است. همچنین کشور بحرین هیچ گونه سهمی در شرکت سومد ندارد .

2 - هزینه استفاده از خط لوله سومد مطابق با قرارداد، تابع جدول مشخصی است که به تناسب مقدار استفاده از مخازن و حجم انتقال نفت خام به مخازن متغیر است؛ یعنی هر چه حجم استفاده بیشتر باشد، نرخ مربوطه کمتر خواهد بود و بالاترین نرخ 40 سنت در هر بشکه است. در حالی که در گزارش مذکور برای هر تن پنج دلار درج گردیده که منبع محاسباتی صحیحی ندارد .

3 - در گزارش مذکور بدون توجه به محتوای ارقام مندرج در گزارش سومد، بخشی از انتقال نفت خام که از طریق انتقال محصولات نفتی از مخزنی به مخزن دیگر جهت تحویل به مشتریان نفتی انجام گرفته، به عنوان کسری و عدم واریزی به خزانه دولت قلمداد شده و بدون پرسش از مجریان اصلی (شرکت‌های ملی نفت ایران و نیکو)‌ و اطمینان از درک صحیح گزارش سومد، نسبت به درج مطالب غیر واقع در سایت آن خبرگزاری اقدام به عمل آمده است .

در بخشی از گزارش اظهار شده که مبالغ زیر به حساب خزانه دولت واریز نگردیده است :

1 - در سال 2010 میلادی 4.40 میلیارد دلار برای 44 میلیون بشکه نفت خام

2 - در سال 2011 میلادی 5.57 میلیارد دلار برای 57.5 میلیون بشکه نفت خام

جمع کسری اعلام شده طبق گزارش مذکور 10.15 میلیارد دلار معادل 32 هزار میلیارد تومان است .

لازم به توضیح است که انتقال مالیکت از فروشنده به خریدار به دو روش زیر در عملیات سومد انجام می‌پذیرد و این یک قاعده متعارف و پذیرفته شده است :

روش اول: انتقال مالکیت از فروشنده به خریدار از طریق تحویل محموله از مخزن فروشنده به کشتی خریدار .

روش دوم: انتقال مالکیت از فروشنده به خریدار از طریق تحویل محموله از مخزن فروشنده به مخزن خریدار .

با توجه به مراتب فوق تحویل محموله از طریق روش دوم همانند روش اول بخشی از فروش‌های انجام شده است و تعبیر آن به عنوان کسری برداشت صحیح نیست .

الف - ارقام مندرج در گزارش بر اساس متر مکعب محاسبه شده در حالی که در گزارش ارائه شده در سایت متریک تن تلقی شده که این دو با هم متفاوت هستند. ضریب تبدیل هر متر مکعب نفت خام به بشکه برابر با 6.28981 است، در حالی که در محاسبات مندرج در گزارش مورد بحث نرخ تبدیل را برابر عدد هفت در نظر گرفته‌اند .

ب- خلاصه ارقام مندرج در گزارش سومد بر اساس عملیات انجام شده واقعی به شرح زیر است :

ج - مبلغ 10.15 میلیارد دلار (معادل 32 هزار میلیارد تومان) بابت 14.4 میلیون متر مکعب از مقدار فروش رفته به مشتریان نفتی شرکت ملی نفت ایران از طریق انتقال مخزن به مخزن بوده و قبلا بهای فروش به حساب دولت در بانک مرکزی واریز گردیده است که گزارشگر آن را پرداخت نشده به خزانه دولت تلقی نموده و با انعکاس آن سعی در انحراف افکار عمومی داشته است .

4- توضیح این که موجودی پایان هر سال به سال بعد منتقل می‌شود و در جمع عملکرد سال بعد به عنوان موجودی اول دوره محاسبه می‌شود. در حالی که این موضوع به عنوان "اشتباه محاسباتی" قلمداد گردیده و همان گونه که در جدول بند 3 (ب) فوق ملاحظه شد، موجودی پایان سال 2010 به عنوان موجودی اول سال 2011 در محاسبات منظور شده است و به نظر می‌رسد؟ نویسنده محترم اشرافی در مسائل مربوط به موجودی مخازن و نحوه انتقال آن ندارد .

5 - در گزارش ادعا شده که نفت خام ایران با سایر نفت خام کشورهای دیگر مخلوط و باعث تغییر API و پرداخت جریمه می‌شود . در پاسخ باید تاکید نمود که به هیچ وجه نفت خام ایران جهت فروش با سایر نفت خام ها مخلوط نمی‌شود و طبق قرارداد منعقده با مشتری تحت عنوان نفت خام سبک یا سنگین و یا با API مخصوص به فروش می‌رسند و قیمت فروش نیز توسط امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران بر حسب نرخ رسمی (OSP) مذاکره و با فروشنده توافق می‌شود و اظهارات مندرج در گزارش با واقعیت منطبق نیست .

6 - اصولا صدور بارنامه توسط بندر و یا پایانه بارگیری انجام می‌گیرد و ارقام مندرج در آن نیز توسط بازرس مستقل کنترل و تایید می‌وشد. ضمن آن که انتخاب بازرس مستقل بین‌المللی با موافقت طرفین (خریدار و فروشنده) مطابق با قرارداد انجام می‌پذیرد و عنوان موضوع برگزاری مناقصه برای تعیین بازرس مستقل حامی از عدم اطلاع کافی نگارنده است .

- 7 نگارنده مقاله عنوان نموده که آیا شرکت نیکو مجوز و یا مصوبه‌ای برای ذخیره‌سازی نفت خام در مخازن خارج از کشور ندارد . پاسخ به سوال فوق بسیار روشن است. شرکت نیکو به عنوان بازوی خارجی شرکت ملی نفت ایران انجام وظیفه می‌نماید و برای کلیه امور یکه انجام می‌دهد طبق محتویات و مجوزهای صادره شرکت ملی نفت ایران و وزارت نفت عمل می‌نماید و هیچ مورد نامشخصی در عملیات مذکور وجود ندارد .

ضمنان لازم به ذکر است که فروش از طریق بنادر روتردام هلند و بندر اسکندریه در مصر یک سیاست درست و صحیح وزارت نفت در ورود به بازارهای نفتی اروپا بوده است که ذکر کلمه دلالان خارج از ضوابط قراردادهای فروش نفت خام بوده و اصولا مصرف نفت خام در پالایشگاه‌های نفت داخلی و خارجی که توسط خریداران تحویل می‌شود، امری بسیار طبیعی است

8 - در جایی از مقاله ذکر شده که چرا شرکت شل اقدام به ذخیره‌سازی و اجاره مخازن ننموده است. در پاسخ قابل ذکر است که این شرکت شل به عنوان خریدار نفت خام و فرآورده در معاملات نفتی با ایران فعالیت داشته و شرکت شل در اکثر نقاط دنیا فعالیت‌های نفتی دارد و مطمئنا هر جا لازم باشد می‌تواند بخشی از تولیدات و یا خریدهای خود را ذخیره‌سازی و به فروش برساند و این امر به خصوص برای شرکت‌های تولید کننده نفت خام امری ضروری است .

- 9 در بخش پایانی گزارش مذکور عنوان گردیده که نهادهای نظارتی باید هر چه سریع‌تر شفاف‌سازی کنند. لازم است به اطلاع برساند که هر ساله عملیات مالی و بازرگانی این شرکت توسط نهادهای مختلف نظارتی بررسی و حسابرسی می‌شود، چرا که شفاف سازی یکی از اصول فعالیت در صحنه بین‌المللی است و در غیر این صورت امکان ادامه فعالیت وجود نخواهد داشت. ضمنا شرکت نیکو همواره آماده پاسخگویی به نهادهای نظارتی در خصوص فعالیت‌های مالی و بازرگانی خود است .

در پایان از خبرگزاری محترم تسنیم و سایر فعالان رسانه‌ای تقاضا می‌شود در هر موردی که گزارش تهیه می‌نمایند، ابتدا از طریق کارشناسان مطلع در امور مربوطه موضوع مورد موشکفای و تجزیه و تحلیل قرار گیرد تا مشابه گزارش تهیه شده مورد بحث در خصوص عملیات سومد حاوی اشتباهات فاحش نباشد و با انتشار اخبار نادرست در مطبوعات و رسانه‌های عمومی باعث ایجاد انحراف در افکار عمومی نشود .

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از تسنیم،توضیحات به شرح ذیل است:

تفسیری که شرکت نیکو از ستون مورد بحت در این گزارش ارائه داده است با قرارداد منعقده با شرکت سومد همخوانی ندارد؛ شرکت نیکو ستون ADJUSTMENT را مربوط به " تحویل محموله از مخزن فروشنده به مخزن خریدار" عنوان کرده است این در حالیست که نه تنها در عرف تجارت بین الملل فروش نفت خام در مخزن تحت نام ADJUSTMENT یا همان تنظیمات صورت نمی‌گیرد بلکه در قرارداد، بند ADJUSTMENT تعریف دیگری دارد.

بخشی از قرارداد بین شرکت نیکو و سومد که مربوط به بند ADJUSTMENT است در تصویر زیر آمده است. بندی که دو طرف قرارداد را ملزم می‌کند در صورت تغییر API (مرغوبیت نفت‌خام) و وزن نفت انتقال داده شده به نفع هر کدام از آنها، هزینه مورد نظر از طرف مقابل گرفته شود.

اشتباه محاسباتی گفته شده نیز در رقم نفت خام کسر شده چندان تغییر حاصل نمی‌کند؛ بر این اساس در سال 2010 میلادی حدود 39 میلیون بشکه (6.2 میلیون متر مکعب) نفت ایران کسر شده است؛ یعنی با محاسبه هر بشکه نفت خام 100 دلار، مبلغی حدود سه میلیارد و 900 میلیون دلار از درآمدهای نفت ایران نادیده گرفته شده است. در سال 2011 نیز مقدار کسری نفت خام ایران، به 51.5 میلیون بشکه (حدود 8.2 میلیون متر مکعب) رسیده است یعنی مبلغی حدود پنج میلیارد و 157 میلیون دلار. با محاسبه جدید شرکت نیکو باید در برابر 28.1 هزار میلیارد تومان درآمد نفتی کشور پاسخگو باشد که این رقم چگونه هزینه شده است.

محسن قمصری؛ مدیر امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران اسنادی را که منتشر کرده بود فتوشاپ دانست اما با توضیحاتی که علی پورکبیریان؛ سرپرست امور حقوقی و قراردادهای شرکت نیکو داده است، صحت اسناد منتشر اثبات می‌شود. اعدادی که شرکت نیکو منتشر کرده است دقیقاً منطبق با اسناد مورد نظر است.

با توجه به بند ADJUSTMEN در قرارداد، شاید بهتر بود مدیران نیکو توضیح می‌داند، چرا فروش از مخزن به نفتکش تحت نام Liftings انجام می‌شود اما برای فروش نفت از مخزن به مخزن نام ADJUSTMENT استفاده شده است?

در این مورد شاید یادآوری آنچه در بررسی ترازنامه سال 1384 (2005) شرکت نیکو مشخص شد، به مدیران نیکو کمک کند تا بهتر مطب این بند از گزارش تسنیم را متوجه شوند. بررسی که در پایان حاکی از کسری سه میلیون بشکه‌ای نفت خام در اختیار شرکت نیکو در خلیج فارس بود.

بهتر است که مدیران شرکت نیکو توضیح دهند اگر نفت خام ایران با سایر نفت‌خامها مخلوط نمی‌شود و به طور جداگانه در مخازن ذخیره‌سازی می‌شود، چرا بندی به نام ADJUSTMEN که درباره تغییر مرغوبیت یا همان API نفت خام است در قرارداد وجود دارد؟

لازم به یادآوری است، در گزارش تسنیم، هیچ اشاره به برگزاری مناقصه برای "تعیین بازرس بین‌المللی" نشده است. اگر نویسنده متن توضیحات شرکت نیکو، گزارش مورد بحث را یک بار دیگر، این‌بار با دقت مطالعه کنند، متوجه خواهند شد که موضوع بر سر انتخاب "شرکت صادر کننده بار نامه" است نه بازرس بین‌المللی.

بارنامه‌های محموله‌های نفت خام صادراتی برای ذخیره‌سازی در بندر رتردامِ هلند، از مسیر عین‌السخنا و ترمینال سیدی‌کریر، توسط یک شرکت مصری که دفتر آن در ایران در خیابان ولی‌عصر واقع شده است صورت گرفته است.

شرکت نیکو بهتر است به جای فرافکنی، علاوه بر انتشار تنها چند بارنامه صادرات نفت خام در سالها مورد نظر را -که قطعاً محرمانه نیست- برای روشن شدن اذهان عمومی، منتشر کند تا بلکه شفافیت عملکرد این شرکت برای مردم محرز شود. در این مورد نیز تاکید می‌شود، شرکت نیکو بدون هیچگونه مجوزی از هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران اقدام به ذخیره‌سازی نفت‌خام در اروپا کرده است. در صورت اصرار شرکت نیکو، بهتر است این مجوز نیز رسانه‌ای شود. تسنیم: باتوجه به این که سالهاست ذخیره‌سازی مواد و محصول با هدف کاهش هزینه از چرخه تجارت حذف شده و ارسال مستقیم سفارشها از محل تولید به محل مصرف جایگزین آن شده است، شرکت شل نیز مخازن نفتی خود را اجاره داده است.

در پایان اشاره می‌شود به آن بخش از گفت‌وگو با مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت که خبرنگار از آقای قمصری پرسیده است که آیا "این سند را تا به حال شما دیده‌اید؟" و وی پاسخ می‌دهد: "همکاران در حال بررسی هستند . به این اسناد نمی‌شود اعتماد کرد باید بر اساس اسناد اصلی استدلال کرد. امروزه با فتوشاپ درست کردن هر چیزی ممکن است." گفته‌های جناب قمصری مؤید این نکته است که حتی برخی اطلاعات شرکت نیکو به اطلاع مدیران ارشد شرکت ملی نفت ایران نمی‌رسد! در چنین جو اطلاعاتی حاکم بر شرکت نیکو چگونه می‌توان نظارت دقیق بر عملکرد این شرکت داشت؟ چگونه عملکرد مالی نیکو برای شرکتهای بین‌المللی روشن اما برای صاحبان سهام این شرکت که همان ملت ایران باشد کاملا محرمانه است؟!