نفت و گاز خزر بزرگترین جایگزین تامین انرژی اروپا

به تازگی انجمن اقتصاد انرژی ایران و مرکز مطالعات حوزه خزر برلین (BC Care) با همکاری موسسه مطالعات بین‫المللی انرژی, با برگزار نمودن جلسه هم‫اندیشی تحت عنوان ایران و امنیت انرژی اروپا فرصت‫ها و تهدیدها، زمینه‫های مختلف همکاری ایران و اروپا در زمینه انرژی را بررسی کردند. در این نشست مسائلی از جمله مفهوم امنیت انرژی، استفاده از انرژی به عنوان سلاح، موانع قیمت بالای انرژی برای توسعه اقتصاد جهانی، نقش چین و هند در بازارهای جهانی انرژی، مساله محیط زیست و بهینه‌‫سازی مصرف انرژی، برنامه‫‌های ایران برای توسعه صادرات گاز و نیازهای آتی انرژی اروپا.‬‬‬ مطر شد. سخنرانان در این نشست تاکید داشتند که مساله امنیت انرژی مقوله‫‌ای است که باید با تفاهم میان تولیدکنندگان و عرضه‫کنندگان انرژی فراهم گردد و ایران پتانسیل مناسبی جهت تامین انرژی اروپا در اختیار دارد.‬‬ به گزارش اقتصادآنلاین به نقل ازفارس، پروفسور لوتز مز مدیر مرکز مطالعات حوزه خزر برلین در ارائه خود با عنوان ایران و امنیت انرژی اروپا: چشم انداز از دید اروپا با مقایسه سبد انرژی اروپا و مصرف انرژی در این اتحادیه استقلال اروپا از واردات انرژی، منابع انرژی دریای خزر، چالش‌های زئوپلوتیک، چالش‌های انرژی اروپا و تحویل گاز به اروپا از طریق ترکیه یا ایران را مطرح کرد. *نقش غالب نفت و گاز در تامین انرژی اروپا وی با برشمردن نقش منابع مختلف انرژی در سبد سوخت اروپا از قبیل نفت، گاز، ذغال‌سنگ، هسته‌ای و انرژی‌های تجدید‌پذیر تاکید کرد: هنوز نقش نفت و گاز در اغلب کشورهای اروپایی بسیار زیاد بوده و بخش اصلی سبد سوخت را تشکیل می‌دهد. مز به بهبود بهره‌وری انرژی در کشورهای مختلف اروپا از سال 2000 تا 2009 اشاره کرد و با تشریح چشم‌انداز انرژی‌های نو در کشورهای مختلف اتحادیه اروپا گفت: در میان کشورهای اروپایی کشورهای اسکاندیناوی بخش اعظم انرژی خود را از طریق منابع تجدید‌ پذیر تامین می‌کنند که رکورد این مسئله در اختیار سوئد است که تا 2020 احتمالاً 50 درصد از انرژی خود را از طریق منابع تجدید پذیر تامین می‌کند اما این عدد دراغلب کشورهای اروپایی تا سال 2020 کمتر از 20 درصد خواهد بود. وی در ادامه به میزان استقلال کشورهای اروپایی از واردات انرژی در سال 2010 پرداخت و گفت: در سال 2010 دو کشور اروپایی کاملاً از واردات انرژی مستقل بودند، 10 کشور دیگر بین 60 تا 100 درصد انرژی در داخل کشور تولید کردند و 14 کشور دیگر نیز بین 10 تا 60 درصد از انرژی مورد نیاز را از داخل کشور تامین کردند. مدیر مرکز مطالعات انرژی دریای خزر برلین ادامه داد: درسال 2010 استقلال اتحادیه اروپا از واردات انرژی به طور متوسط به 53 درصد رسید. *افزایش واردات گاز اروپا وی اظهارداشت: درترکیب مصرف انرژی 27 عضو اتحادیه اروپا 35 درصد نفت و 25 درصد گاز بوده است و وابستگی اتحادیه اروپا به واردات نفت به شکل قابل ملاحظه‌ای بیش از واردات گاز بوده است به گونه‌ای که وابستگی به واردات نفت 84.3 درصد در مقابل وابستگی 62.4 درصدی به واردات گاز است. وی افزود: از سال 1980 کشورهای اتحادیه اروپا نسبت به تامین نفت خام خود بسنده و مستقل نبوده‌اند چرا که تولیدات بومی و منطقه‌ای نفت خام در اروپا افزایش یافت و همزمان واردات افزایش یافته است و دلیل این امر نیز تخلیه تدریجی منابع نفتی دریای شمال بوده است. مز تصریح کرد: تصویر مشابهی درباره گاز طبیعی نیز از میانه دهه 90 میلادی قابل مشاهده است. وی ادامه داد: از نظر حجم ، بزرگترین وارد کنندگان و مصرف کنندگان یعنی آلمان، ایتالیا، فرانسه و اسپانیا میزان واردات گاز خود را به میزان قابل ملاحظه‌ای افزایش داده‌اند. مدیر مرکز مطالعات انرژی دریای خزر برلین در ادامه اظهارداشت: در سیستم مدرن ارتباطات بین کشورها مسائل مربوط به نفت و گاز یا در یک دید گسترده‌تر تولید و مالکیت انرژی تحت تاثیر چالش‌های متعددی قرار داشتند و البته به صورت همزمان همکاری‌های دلگرم‌کننده‌ای نیز مشاهده شده است چنانکه آنها را می‌توان پایه‌های بقای هر کشور دانست. وی تصریح کرد: امنیت تامین انرژی و قیمت انرژی هنوز هم مهم هستند حتی در بعضی موارد نقش تعیین کننده‌ای در سیاست و اقتصاد جهان دارند. مز تاکید کرد: امنیت تامین انرژی اروپا یک موضوع مربوط به جغرافیای سیاسی و جغرافیایی اقتصادی شده است. *3 منبع اصلی تامین گاز اتحادیه اروپا وی ادامه داد: اتحادیه اروپا 3 منبع اصلی تامین گاز دارد که عبارتند از دریای شمال، شمال آفریقا و روسیه؛ بیش از نیمی از واردات نفت اتحادیه اروپا یعنی حدود 60 درصد از خاورمیانه و کشورهای استقلال یافته از شوروی سابق می‌آید و بیش از 30 درصد از گاز از طریق خط لوله از روسیه تامین می‌شود. وی تصریح کرد: پیش‌بینی تقاضای آینده اتحادیه اروپا برای گاز طبیعی در سال 2030 افزایش از 500 bcm فعلی به 620 bcm در 2030 را نشان می‌دهد. مدیر مرکز مطالعات انرژی دریای خزر برلین در ادامه اظهارداشت: اگرچه تصویر و براورد دقیقی از میزان ذخایر اثبات شده در منطقه خزر وجود ندارد اما آژانس بین‌المللی انرژی در سال 2007 آذربایجان را به عنوان بیستمین، قزاقستان را بعنوان یازدهمین و ترکمنستان را به عنوان چهلمین کشور صاحب ذخایر انرژی در جهان معرفی کرد. *منابع نفت و گاز خزر بزرگترین جایگزین تامین انرژی برای اتحادیه اروپا وی افزود: ذخایر اثبات شده منطقه خزر در چند سال گذشته افزایش قابل ملاحظه‌ای داشته است - در درجه اول آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان- تبدیل به بزرگترین جایگزین در دسترس انرژی برای اتحادیه اروپا شده است که دو بحران مهم اتحادیه را برطرف می‌کند. وی اضافه کرد: مساله اول اول تنوع تامین کنندگان انرژی اروپا به غیر از روسیه است که امنیت بزرگتری برای تامین انرژی محسوب می‌شود و دوم نقش مشهودتر اروپا در جنوب قفقاز بعنوان جایگزین منافع و حوزه نفوذ روسیه. مز گفت: بجز اهمیت اساسی این منطقه برای امنیت انرژی اروپا بقیه بازیگران از جمله روسیه، چین و آمریکا نیز به این منطقه براساس علائق ژئوپلوتیک نگاه می‌کنند. وی تصریح کرد: پتانسیل این منطقه بسیار عظیم است و با بازار جهانی یکپارچه شده است اما هنوز سابقه تاریخی مانع بسیار مهمی برای انتقال انرژی محسوب می‌شود. *خطوط لوله، اصلی ترین چالش نفت و گاز خزر وی افزود: در اوایل دهه 90 میلادی، روسیه قزاقستان، ترکمنستان، آذربایجان و ازبکستان دریافتند که منابع قابل توجه هیدروکربنی آنها می‌تواند پایه و اساس خوبی برای حضور در رقابت جهانی باشد چرا که در این رقابت رشد اقتصادی هنوز هم به تامین انرژی‌های فسیلی وابستگی‌های زیادی دارد. مدیر مرکز مطالعات انرژی دریای خزر برلین ادامه داد: به هر صورت کشورهای صاحب ذخایر انرژی باقیمانده از تجزیه شوروی با چالش بزرگی در زمینه سیاستهایی که باعث می‌شد بتوانند سیستمهای مستقل انرژی را در اوایل دهه 90 بنا کنند، مواجه بودند. وی اضافه کرد: چالش بزرگ این واقعیت تکنیکی بود که همه خطوط لوله صادرات نفت و گاز از قلمرو روسیه می‌گذشتند. *4 چالش اصلی آینده تامین انرژی اروپا/امنیت انرژی کلیدی‌ترین دلواپسی اروپا است وی با بیان اینکه اروپا سومین مصرف کننده بزرگ انرژی در جهان است و چالش‌های متعددی در زمینه آینده تامین انرژی مواجه است، گفت: رشد سریع تقاضای انرژی در جهان، رقابت بر سر منابع انرژی در اقتصادهای نو ظهور، بی‌ثباتی مداوم در مناطق تامین کننده انرژی مانند خاورمیانه، بازار ناکافی داخلی انرژی در اتحادیه اروپا و اهداف اجباری در زمینه توجه به انرژی‌های نو به عنوان بخشی از طرح‌های مقابله با تغییرات آب و هوایی از جمله این چالش‌ها هستند. مدیر مرکز مطالعات انرژی دریای خزر برلین تصریح کرد: تأمین امنیت انرژی تبدیل به یکی از دلواپسی‌های کلیدی برای اتحادیه اروپا شده است. وی در ادامه مسیرها و خطوط لوله صادراتی و وارداتی گاز ایران در حال و آینده و نقشه خطوط لوله گاز ترکیه را تشریح کرد و گفت: جامعه بین‌المللی و کشورهای منطقه هر دو مسئله امنیت کوریدور انتقال انرژی قفقاز جنوبی را بسیار جدی می‌دانند. مز ادامه داد: در دو دهه اخیر تلاش های زیادی برای احداث خطوط جدید برای ایجاد یک زیرساخت مستقل صادرات انرژی انجام شده است اما مشکلات هنوز به طور کامل رفع نشده‌اند. وی تصریح کرد: روسیه، آمریکا، اتحادیه اروپا و چین هنوز بر سر منابع هیدروکربنی کشورهای استقلال یافته از شوروی سابق مبارزه می‌کنند و سیاستهای انتقال انرژی می‌رود که به یک نقطه کلیدی در مشاجرات تبدیل شود.