فرار شیر از سبد مصرف خانوار

تبعات منفی حذف یارانه 500میلیارد تومانی شیر خام در مرحله نخست هدفمندی یارانه‌ها بر سلامت خانوارها و افزایش هزینه‌های درمان پوکی استخوان و پوسیدگی دندان در حالی ادامه دارد که هنوز یک‌سوم یارانه 300میلیارد تومانی شیر خام در 3‌ماه پایانی سال گذشته پرداخت نشده و تازه‌ترین خبرها از افزایش نرخ شیر خام از 1110تومان کنونی به 1440تومان از ابتدای تیر‌ماه حکایت دارد. به گفته حسن رکنی، معاون وزیر جهادکشاورزی براساس مصوبه ستاد تنظیم بازار از ابتدای تیر‌ماه قیمت خرید هر کیلوگرم شیر خام از 1110تومان به 1440تومان افزایش یافته و کارخانه‌های لبنی موظف به خرید شیر خام با نرخ مذکور از دامداران هستند. کاهش 42درصدی مصرف شیر و لبنیات در 2سال نخست اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها موجب تشدید نگرانی مردم شده است. به‌نظر می‌رسد با تصمیم‌گیری اخیر کارگروه تنظیم بازار برای تخصیص یارانه به شیر مدارس و حذف یارانه شیر خام، تراژدی تلخ حذف کامل شیر از سبد مصرف اقشار کم‌درآمد و کاهش حدود 60درصدی مصرف خانوارها رقم خواهد خورد. افت بیش از 57درصدی مصرف شیر و لبنیات افزایش 30درصدی نرخ شیر خام موجب خواهد شد تا صنایع لبنی برای حفظ شرایط موجود در شرایطی ناچار به افزایش 35درصدی قیمت‌ها شوند که هر 2تا3‌درصد افزایش قیمت کاهش یک درصدی مصرف را به‌دنبال خواهد داشت. سخنگوی صنایع شیر ایران با اشاره به رویکرد دولت یازدهم مبنی بر مخالفت با تثبیت دستوری قیمت‌ها به خبرنگار ما اعلام کرد، با توجه به حاشیه سود 3تا 4درصدی شرکت‌های لبنی، حذف یارانه و افزایش 30درصدی نرخ شیر خام تأثیر بسیاری بر تشدید بحران تولید و مصرف شیر و لبنیات خواهد داشت. به گفته حسین چمنی این میزان افزایش قیمت علاوه بر آنکه مغایر رویکرد دولت برای شیب ملایم افزایش قیمت‌هاست شرایطی را فراهم خواهد کرد که مردم توان خرید شیر و لبنیات را از دست می‌دهند. چرا که مطالعات میدانی پس از مرحله نخست هدفمندی یارانه‌ها نشان می‌دهد به ازای هر 2تا 3درصد افزایش قیمت شیر و لبنیات سهم این محصولات در سبد مصرفی خانوارهای آسیب‌پذیر یک درصد کاهش خواهد یافت. وی از تأثیر حداقل 10تا‌15درصدی افزایش 30درصدی قیمت شیر و لبنیات بر کاهش مصرف این محصولات خبر داد و تأکید کرد، مقاومت برای پرداخت یارانه شیر در حالی است که هزینه‌های درمان ناشی از کاهش مصرف شیر و لبنیات به‌مراتب بیشتر از رقم یارانه پرداختی به تولید‌کنندگان شیر است. با توجه به اینکه شیر مدارس تنها 250هزار تن از 8میلیون تن شیر خام تولیدی کشور را جذب خواهد کرد، این امر موجب کاهش شدید ظرفیت دریافت شیر خام صنایع لبنی از دامداران، توقف کامل صادرات، به خطر افتادن ذخایر ژنتیک کشور و کاهش ظرفیت فعال کارخانه‌های لبنی به کمتر از رقم 50درصدی کنونی خواهد شد. پیگیری حذف یارانه شیر در دستور کار مجلس رئیس کمیسیون بهداشت درمان و آموزش پزشکی با ابراز تأسف از آمارهای کاهش شدید مصرف شیر و لبنیات به‌دلیل رشد بی‌رویه قیمت‌ها به خبرنگار ما اعلام کرد، با توجه به اهمیت شیر و لبنیات در سبد مصرفی افراد مختلف به‌ویژه کودکان، سالمندان و زنان باردار، باید تخصیص یارانه به مصرف این محصولات اولویت نخست دولت باشد و حتی بیش از پرداخت یارانه نقدی به این موضوع توجه شود. به گفته حسینعلی شهریاری بهتر است که دولت در مورد افزایش 30درصدی نرخ پایه شیرخام و تخصیص حداقل یارانه به شیر مدارس تجدید نظر کند چرا که به‌رغم وعده‌های قبلی هیچ وقت شیر مدارس به‌طور منظم و مرتب عرضه نشده است. گرانی حداقل 34درصدی لبنیات به گفته رضا باکری، دبیر انجمن صنایع لبنی با توجه به سهم 70درصدی شیر خام در قیمت نهایی فرآورده‌های لبنی درصورت افزایش نرخ پایه شیر خام از 1110تومان به 1440تومان اعلام شده و سایر عوامل مؤثر در رشد هزینه تمام‌شده تولید از ابتدای امسال، قیمت لبنیات برخلاف تمایل تولید‌کنندگان حداقل 34درصد افزایش خواهد یافت که تأثیر منفی بر کاهش مصرف و در نهایت ادامه فعالیت صنایع لبنی خواهد داشت. افزایش قیمت شیر و لبنیات کلید خورد حذف یارانه و آزادسازی نرخ شیر خام موجب شده تا از چند روز پیش شرکت‌های لبنی افزایش قیمت شیر و لبنیات و کاهش عرضه این اقلام را در دستور کار قرار دهند. به گزارش همشهری افزایش 150تا 300تومانی نرخ برخی انواع شیر و لبنیات توسط شرکت‌دامداران در حالی اجرا شده که عاملان پخش شرکت پاک با کاهش توزیع شیر و لبنیات از اعمال قیمت‌های جدید تا چند روز آینده خبر می‌دهند اما برخی شرکت‌ها مانند پگاه و کاله هنوز تغییر قیمتی در محصولات خود نداشته‌اند. این در حالی است که انجمن صنفی صنایع لبنی ایران طی نامه‌ای به اعضای این انجمن از آنها خواسته است، قیمت محصولات خود را حداکثر تا 15درصد افزایش دهند. گرچه بنابر اعلام مسئولان این تشکل صنفی از این پس فقط شیر خام مشمول کالاهای اولویت یک و قیمت‌گذاری دولتی بوده و شیر و لبنیات جزو اقلام کالایی گروه دوم است که نرخ آن توسط اتحادیه‌ها و براساس ضوابط سازمان حمایت تعیین می‌شود.