تکرار تاریخ در ذوب‌آهن اصفهان

اوایل دی‌ماه 1387 بود که برای اولین بار، با امضای تفاهمنامه تولید ریل ملی بین وزارتخانه سابق راه و ترابری و وزارت سابق صنایع و معادن، تولید ریل در 3 فاز توسط شرکت ذوب‌آهن اصفهان نهایی شد. بر اساس این تفاهمنامه که در دولت نهم (دولت اول احمدی‌نژاد) بین مدیر عامل وقت ذوب‌آهن اصفهان (سبحانی) و‌ مدیر عامل وقت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران (حسن زیاری) منعقد شد، مقرر شده بود در دو مرحله ذوب‌آهن اصفهان برای تولید ریل ملی اقدام کند. در همان قرارداد آمده بود که در مرحله کوتاه‌مدت، ذوب‌آهن اصفهان با اصلاح و تکمیل خط تولید نورد در کارگاه 650 تا دهه فجر سال 87 در U 33 اقدام به تولید ریل مطابق با استاندارد و‌ مشخصات فنی مورد تائید راه‌آهن به حجم حداکثر 20 هزار تن در سال کند. در این تفاهمنامه همچنین مقرر شده بود در مرحله میان مدت ذوب‌آهن اصفهان با احداث یک خط تولید مستقل ریل زیر سقف سالن نورد 650 و با بازسازی و توسعه خط موجود اقدام و حجم سالیانه یکصد هزار تن کند که پیش‌بینی شده بود اقدامات اجرایی این مرحله تا Uic 60 به تولید ریل مطابق با استانداردهای ظرف 18 ماه از تاریخ قرارداد (دی‌ماه 87) اجرایی شود. همچنین در مرحله بلند مدت این تفاهمنامه ذوب آهن اصفهان متعهد شده بود در قالب طرح توسعه پنج میلیون تنی خود با احداث خطوط ریلی نورد سنگین و تیرآهن بال پهن در سالن مجزا در محوطه ذوب آهن و در حجم انبوه اقدام کند. بنا به گفته حمید بهبهانی وزیر وقت وزارتخانه سابق راه و ترابری در آن مراسم، پروژه تولید ریل داخلی با تأخیر 70 ساله کلید خورده است؛ 70 سال از سابقه حرکت قطارها در کشور می‌گذرد و در این مدت تمام نیازهای زیرساختی (ریل) و ناوگان از خارج کشور وارد می‌شده است. وی همچنین به مسئولان ذو‌ب‌آهن اصفهان تضمین داده بود که از تولیدات داخلی ریل حمایت می‌شود تا در آینده در تولید این محصول زیربنایی خودکفا شویم. به هر حال در این مرحله، ظاهراً از تولید ریل ملی حمایت نشد و این تفاهم‌نامه دولت نهم، فقط در حد امضاء باقی ماند و به مرحله عملیاتی نرسید. * دومین تفاهم‌نامه تولید ریلی ملی اینبار در دولت دهم به گزارش فارس اواسط اردیبشهت سال گذشته (اواخر فعالیت دولت دهم) بود که مسئولان دولت وقت، این‌بار هم به فکر انعقاد تفاهمنامه تولید ریلی ملی افتادند، ‌گویا تعهدات تفاهم‌نامه قبلی فراموش شده بود و بر خود لازم می‌دیدند بار دیگر این تفاهمنامه را به امضاء برسانند فقط با این تفاوت که نام مسئولان امضاء کننده در این مراسم،‌عوض شده بود. به هر حال اردیبشهت 92 بود که تفاهمنامه سه جانبه تولید ریل ملی در کشور بین شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، شرکت سهامی ذوب‌آهن اصفهان و دانشگاه علم و صنعت، با حضور وزرای وقت راه ‌و شهرسازی (علی نیکزاد) و صنعت، معدن و تجارت (غضنفری) و نیز رییس وقت کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی (علی اکر آقایی) به امضا رسید. طبق این تفاهمنامه که در جریان برگزاری کنفرانس بین‌المللی پیشرفت‌های اخیر در مهندسی راه‌آهن در محل دانشگاه علم و صنعت منعقد شد، شرکت ذوب‌آهن اصفهان به منظور تامین نیاز کشور به ریل متعهد شد تا سقف 250 هزار تن ریل تولید کند. علی نیکزاد، وزیر وقت راه و شهرسازی در این مراسم گفته بود که ‌در این تفاهمنامه، تا سقف 250 هزار تن ریل در کشور تولید خواهد شد تا از حداکثر ظرفیت کشور برای برون‌سازی در این صنعت استفاده کنیم. در همان مراسم بود که‌ اردشیر سعد‌محمدی (مدیر عامل ذوب‌آهن اصفهان) نیز با اشاره به توان ذوب‌آهن در تامین نیاز ریلی داخل گفته بود‌ با توجه به نیاز کشور به سالانه حدود 150 هزار تن ریل، ذوب آهن بنا دارد با راه اندازی خط تولید ریل UIC60 به میزان سالانه 300 هزار تن علاوه بر نیاز داخل و مازاد آن را صادر کند؛ هزینه ایجاد این خط تولید بیش از 150 میلیون یورو است که بخشی از این سرمایه‌گذاری قرار است از صندوق توسعه ملی و مابقی آن از طریق بانک‌های داخلی تامین شود. * مدیرعامل‌ سابق راه‌آهن: در تفاهم نامه قبلی نوع ریلی که تولید شد مورد نیاز راه‌آهن نبود ‌مدیرعامل وقت راه‌آهن در این‌باره گفته بود: ‌تضمین خرید ریل در قالب تفاهم‌نامه اردیبهشت 93، از سوی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران انجام شده بود. بنا به گفته عبدالعلی صاحب‌محمدی با توجه به نیاز کشور به سالانه تا 150 هزار تن ریل، تولید داخلی ریل می‌تواند صرفه‌جویی ارزی برای کشور داشته باشد. ‌صاحب‌محمدی همچنین در خصوص تفاهمنامه قبلی (دی‌ماه سال 1387) شرکت راه‌آهن و ذوب‌آهن برای تولید ریل و به جریان نیفتادن آن گفته بود که‌ در تفاهم نامه قبلی نوع ریلی که تولید شد مورد نیاز راه‌آهن نبود و از سوی مسئولان نیز این تفاهمنامه با جدیت پیگیری نشد، اما تفاهمنامه ما بر اساس یک کار پژوهشی صورت گرفته و ذوب آهن متعهد شده تا با در نظر گرفتن استانداردهای مورد نیاز راه‌آهن، ریل تولید کند که در نهایت این شرکت نیز تضمین خرید آن را داده است. * تولید ریل ملی به سومین قرارداد خود رسید روز 6 تیرماه امسال هم باز سومین ‌وِرژن‌ (مدل) تفاهم‌نامه تولید ریلی ملی، اما این‌بار در دولت یازدهم رونمایی شد. این تفاهمنامه ‌در ذوب‌آهن اصفهان به امضای وزرای «صنعت، معدن و تجارت» ، «تعاون، کار و رفاه اجتماعی» و «‌راه و شهرسازی» رسید. تولید ریل uic60 توسط شرکت سهامی ذوب آهن اصفهان مطابق برنامه زمان‌بندی از پیش تعیین شده، توسعه و نگهداری شبکه ریلی بین شهری، توسعه خطوط جدید، بهسازی، نوسازی و دو خطه کردن خطوط موجود و ایجاد خطوط پرسرعت، ریل راه آهن داخل شهری از مهمترین مفاد این تفاهمنامه است. این تفاهمنامه در چهار بند منعقد شده است که بر اساس بند نخست شرکت سهامی ذوب آهن اصفهان متعهد شده است مطابق برنامه زمان بندی از پیش تعیین شده نسبت به اجرای قرارداد تجهیز و راه اندازی خط تولید ریل uic60 تا شهریور ماه 94 اقدام کند. همچنین در بند دوم تفاهمنامه قید شده است با توجه به ضرورت توسعه و نگهداری شبکه ریلی بین شهری توسعه خطوط جدید بهسازی، نوسازی و دو خطه کردن خطوط موجود که نیاز مبرم راه آهن جمهوری اسلامی ایران به ریل آهن را بدیهی می‌کند، شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور با تایید راه آهن جمهوری اسلامی نسبت به انعقاد قرارداد پیش خرید ریل از شرکت سهامی ذوب آهن اصفهان بر مبنای قیمت و زمان بندی مورد توافق اقدام کند. ‌شرکت سهامی ذوب آهن اصفهان لازم است نسبت به اجرای طرح توسعه خود با احداث خط مستقل تولید ریل خطوط پر سرعت و ریل راه آهن داخل شهری (مترو) مطابق با نیازهای آتی و متناسب با توسعه زیرساخت‌های کشور اقدام کند. بر اساس بند چهارم تفاهمنامه ‌برای توسعه حمل ونقل ریلی شرکت سهامی ذوب آهن اصفهان موافقت کرد تا پایان سال 93 سنگ آهن گندله و سایر مواد اولیه مورد نیاز خود را از مراکزی که به خطوط ریلی متصل هستند در صورت داشتن ظرفیت صرفا از طریق راه آهن با قیمت‌های رقابتی حمل کنند. * باز هم تعهد وزارت راه برای خرید ریل ملی بنابراین گزارش وزیر راه و شهرسازی در این مراسم گفته است که‌ اگر ذوب آهن طبق زمان مقرر‌، ‌ریل مورد نیاز راه‌آهن را مطابق استاندارد‌های بین‌المللی تولید کند‌ ما نیز متعهد به خرید این محصول هستیم و لذا بازار خوبی برای این محصول ذوب آهن در داخل کشور وجود دارد. بنا به گفته عباس آخوندی شرکت ذوب‌آهن اصفهان با تولید محصول خود راه توسعه صنعت حمل و نقل ریلی را هموار می‌سازد. به گزارش اقتصادانلاین به نقل از فارس، به هر حال ظاهراً مسأله تولید ریلی ملی دغدغه همه مسئولان در دولت‌‌های مختلف بوده و هست و هر کدام سعی دارند در ظاهر هم که شده با استفاده از تبلیغات رسانه‌ای، خود را متعهد به تولید ریل ملی نشان دهند اما متأسفانه این تفاهم‌نامه‌ها تاکنون در حد امضاء باقی مانده و عملیاتی شدن آن فراموش شده است. البته قرار نیست اگر صنعتی بخواهد رشد کند حتماً باید صفر تا 100 آن را در داخل تولید شود، همان‌گونه که در تمام دنیا، تولید صفر‌ تا 100 مواد و قطعات مورد نیاز برای رشد یک صنعت، در یک کشور انجام نمی‌شود زیرا این امر از نظر اقتصادی هم ‌مقرون به صرفه نیست؛ اما به هر حال تولید ریل‌ در داخل امری کاملاً پسندیده است. به هر حال ظاهراً اهتمام دولتمردان ما برای تولید ریل ملی جدی است و سعی دارند به هر طریق که شده اجرای این مورد را حداقل به تفاهمنامه برسانند. امیدواریم حداقل در این دولت، مسأله تولید ریلی ملی به دست فراموشی سپرده نشود و در راستای تحقق اهداف سند چشم‌انداز که ساخت سالانه 1200 کیلومتر خط‌آهن و دارا بودن 26 هزار کیلومتر ریل تا سال 1404 است، اجرای تعهدات این تفاهم‌نامه به طور جدی دنبال شود. قطعاً توسعه ریلی کشور، توسعه اقتصاد و ایجاد ارزش افزوده را به دنبال دارد.