درآمدهای مالیاتی ایران چگونه هزینه می‌شود؟

یکی از منابع اصلی درآمدی دولت درآمدهای مالیاتی است که قانون برنامه پنجم توسعه نیز بر این موضوع و کاهش وابستگی دولت به درآمدهای نفتی تاکید کرده است. اما در سال های گذشته یکی از مشکلات اساسی دولت در حوزه درآمدی فرارهای مالیاتی است در در شرایطی که چندی پیش رئیس سازمان امور مالیاتی اعلام کرده بود میزان فرار مالیاتی در کشور ما 25 درصد است و با توجه به تلاش‌هایی که برای کارآمدی حوزه مالیاتی صورت گرفته پیش‌بینی می‌شود که این میزان طی چند سال آینده با کاهش مواجه شود علی عسکری اخیرا از افزایش 45 درصدی درآمدهای مالیاتی دولت در سه ماهه اول امسال نسبت به مدت مشابه در سال گذشته خبر داده و می گوید حدود 60 درصد اقتصاد ایران زیر چتر مالیات نیست. وی گفته است تا زمانی که نظام مالیاتی به درستی برقرار نشود به هدف های لازم در تحقق درآمدها نمی رسیم و فرار مالیاتی و کتمان درآمد وجود دارد و شفافیت در اقتصاد وجود ندارد زیرا اطلاعات لازم به نظام مالیاتی نمی رسد. عسکری با بیان اینکه شفافیت یکی از الزامات لازم برای نظام مالیاتی است، می گوید از 3 سال قبل اقداماتی برای شفاف سازی انجام شده است و اکنون بیش از 250 میلیون رکورد اطلاعات مؤثر اقتصادی در نظام مالیاتی متمرکز شده است و امروز بخش زیادی از تشخیص مالیات ما متکی به این اطلاعات است. به گفته عسکری در قانون برنامه پنجم توسعه پیش بینی شده است تا پایان این برنامه به 100 درصد هزینه های جاری از محل مالیات تأمین شود این رقم اکنون حدود 45 درصد است. وی همچنین درباره جزئیات درآمدهای مالیاتی دولت گفته است حدود 65 درصد درآمدهای مالیاتی ما، مالیات اشخاص حقوقی دولتی و خصوصی است. اکنون سهم شرکت های حقوقی از شرکت های دولتی در اقتصاد ما در مالیات بیشتر است و حدود 14 تا 15 هزار میلیارد تومان از مالیات هر سال را شرکت های بخش خصوصی پرداخت می کنند و کمتر از 10 هزار میلیارد تومان را شرکت های دولتی پرداخت می کنند. باقیمانده مالیات مثلاً از حدود 41 هزار میلیارد تومان مالیات پرداخت شده ، مالیاتی که کارکنان بخش عمومی و خصوصی می دهند، حدود 5 هزار میلیارد تومان است و مالیاتی که مشاغل می دهند کمتر از نصف آن است. حقوق بگیران از 41 هزار میلیارد تومان مالیات ، 5 هزار میلیارد تومان مالیات را پرداخت می کنند و عمده مالیات از بخش تولید است. این در شرایطی است که بررسی درآمدهای بودجه در سال جاری نشان می‌دهد که مشابه روال پیشین، عمده تکیه منابع بودجه به ترتیب بر دو بخش «نفت» و «مالیات» است. به طوری که 40 درصد از درآمدهای دولت در بودجه (تقریبا 78 هزار میلیارد تومان) در نتیجه سهم دولت از درآمد صادرات نفتی و در حدود 34 درصد نیز، حاصل از منابع مربوط به درآمدهای مالیاتی دولت (66 هزار میلیارد تومان) در نظر گرفته شده است. 26 درصد باقی‌مانده را نیز، اقلامی مثل واگذاری شرکت‌های دولتی، درآمدهای حاصل از مالکیت دولت (مثل بهره مالکانه از معادن)، فروش اوراق مشارکت، درآمدهای حاصل از خسارت‌ها و جرائم و فروش کالا و خدمات از سوی دولت تامین می‌کند. با توجه به این که 34 درصد درآمد دولت در سال 93 از محل مالیات به دست می آید موضوع برخورد با فرارهای مالیاتی از اهمیت بالایی برخوردار است که وزیر اقتصاد نیز در این رابطه می گوید دولت درصدد است تا هزینه های جاری خود را از سایر درآمدها شامل حوزه مالیاتی و فعالیت های اقتصادی تامین کند. دولت در بخش مالیاتی طرح جامعی را اجرا خواهد کرد که امید است با این طرح جایگاه مالیات در تامین هزینه های دولت تا حد قابل توجهی پررنگ شود. به گزارش نامه، وی همچنین تاکید کرده است مالیات دهندگان باید براساس درآمد واقعی خود مالیات ها را پرداخت نمایند. در سال 2013 امارات متحده عربی آسان‌ترین نظام پرداخت مالیات و کشور ونزوئلا سخت‌ترین نظام پرداخت مالیات را دارد و ایران در رتبه 129 جهان و در آخرین جایگاه کشورهای منطقه جنوب غرب آسیا قرار گرفته است. گزارش‌های پرداخت مالیات بانک جهانی حاکی از آن است که مهم‌ترین و بیشترین اصلاحات انجام شده در نظام مالیاتی کشورهای مختلف در هشت سال گذشته مربوط به کاهش در نرخ مالیات بر سود بوده است، اگر چه در دو سال اخیر مهم‌ترین و بیشترین نوع اصلاحات از نوع تبدیل نظام پرداخت مالیات به سیستم‌های الکترونیکی است، همچنین نرخ کل مالیات در دنیا در حال کاهش است. اما سوالی که در این میان مطرح می شود این است که درآمدهای مالیاتی به چه نحوی هزینه می شود که رئیس سازمان امور مالیاتی در پاسخ به این سوال می گوید درآمدهای مالیاتی به خزانه کشور می رود و در چارچوب بودجه هزینه می شود این درآمدها خرج حقوق کارکنان و طرح های عمرانی و در دیگر بخش ها هزینه می شود و منافع حاصل از این درآمدها به نحوی به مردم و جامعه برمی گردد.