رصد آثار تورمی فاز دوم

بررسی‌ها حاکی از آن است که چنین نرخی در 9 ماه اخیر بی‌سابقه بوده است و آخرین بار در تیر ماه سال گذشته، رشد ماهانه شاخص تولیدکننده بیشتر از 2 درصد بوده است. یکی از مهم‌ترین عوامل رشد شاخص تولیدکننده را در دومین ماه سال‌جاری، می‌توان تغییر «قیمت‌های حامل‌های انرژی» عنوان کرد، اگرچه رشد شاخص تولید‌کننده نسبت به فاز اول هدفمندی در سطح پایین‌تری قرار دارد، اما استمرار این روند می‌تواند تورم را در ماه‌های آتی تحت‌تاثیر قرار دهد. نرخ تورم نقطه به نقطه تولیدکننده نیز در اردیبهشت به 20.8درصد افزایش یافته است(نرخ فروردین: 19.3درصد)، در حالی‌که نرخ تورم متوسط تولیدکننده در این ماه به 28.4درصد کاهش یافته است.(نرخ فروردین: 30درصد) رشد ماهانه تورم تولید‌کننده جدیدترین گزارش بانک مرکزی حاکی از آن است که تورم ماهانه تولید‌کننده (تورم دوم) در اردیبهشت سال‌جاری به رقم 3.3 درصد رسیده است. پیش از این نرخ تورم ماهانه تولید‌کننده در فروردین‌ماه نیز معادل 2.8 درصد عنوان شده بود؛ بنابراین می‌توان عنوان کرد که در دو ماه گذشته، حدود 6 واحد درصد به تورم دوم افزوده شده است. شاخص تولید‌کننده، در بین آمارهای اقتصادی یک شاخص «پیش نگر» است و تغییرات این شاخص، با یک وقفه زمانی بر شاخص کالا و خدمات مصرفی منتقل می‌شود؛ بنابراین می‌توان پیش‌بینی کرد که با افزایش تورم تولید‌کننده، رشد ماهانه شاخص قیمت مصرف‌کننده (تورم ماهانه) نیز در ماه‌های آینده به سطوح بالاتری برسد. اما با نگاهی به رشد 3.3 درصدی شاخص تولید‌کننده در ماه اردیبهشت، می‌توان دریافت که این شاخص در ماه‌های گذشته، رقم به مراتب کمتری داشته است. بر اساس گزارش‌های بانک مرکزی، آخرین بار در تیرماه سال گذشته، افزایش ماهانه تورم تولید‌کننده بیشتر از این مقدار بود (تورم ماهانه تولیدکننده در تیر ماه سال گذشته معادل 3.6 درصد گزارش شده بود.) آمارهای سال گذشته حاکی از آن است که پس از تیرماه سال گذشته، رشد ماهانه شاخص تولید‌کننده تقریبا در هیچ ماهی بالای 2 درصد نبوده است. به نحوی که حتی در سه ماه پایانی سال، مجموع تورم تولید‌کننده حدود 1.2 درصد بوده است؛ بنابراین می‌توان عنوان کرد که یکی از نشانه‌های کاهش تورم مصرف‌کننده در نیمه دوم سال گذشته، کنترل تورم تولید‌کننده در ماه‌های ابتدایی شروع به کار دولت یازدهم بوده است. در دو ماه نخست سال‌جاری، اما شاخص تولید‌کننده رفتاری متفاوت از سال گذشته داشته است، هرچند گفته می‌شود رشد این شاخص، تحت‌تاثیر اصلاح قیمت‌های انرژی در فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها بوده و در نتیجه، این روند «موقتی» است. نکته دیگر این است که مقایسه آماری نشان می‌دهد تورم ماهانه تولیدکننده بعد از فاز دوم هدفمندی، به میزان زیادی کمتر از تورم ماهانه بعد از اجرای فاز اول هدفمندی بوده است. با اجرای فاز نخست در پایان آذر 1389، تورم ماهانه تولیدکننده در دی‌ماه 1389 معادل 15.3 درصد و در بهمن‌ماه معادل 3.6درصد گزارش شد و این شاخص در سه ماه بعدی تا اردیبهشت نیز در مقایسه با روند قبلی خود در سطح نسبتا بالایی قرار داشت. در فاز دوم اما در دو ماه نخست بعد از اجرای هدفمندی که آمار آن گزارش شده است، نرخ تورم ماهانه تولیدکننده معادل 2.8درصد و 3.3 درصد بوده است. در گزارش جدید بانک مرکزی، شاخص بهای صادراتی در ماه اردیبهشت مشخص نشده است و در توضیح آن عنوان شده: «شاخص بهای کالاهای صادراتی در حال تجدید نظر است.» آمار چک‌های برگشتی در اردیبهشت بر اساس آمار منتشر شده در ماه اردیبهشت سال‌جاری، میزان اسناد (چک‌های) مبادله شده به 1/4 میلیون برگ رسیده است که از این میزان، بالغ بر 464 هزار برگ سند برگشت داده شده است. این موضوع نشان می‌دهد درصد تعداد چک‌های برگشتی به مبادله شده در این ماه به 11.2درصد رسیده است. این نسبت در اولین ماه سال‌جاری 12.5درصد عنوان شده بود که نشان می‌دهد در ماه دوم سال، این نسبت کاهش یافته است. البته این نسبت در مقایسه با سال گذشته رقم بالاتری بوده است. در اردیبهشت سال گذشته نسبت تعداد اسناد برگشت خورده به مبادله شده معادل 10.3 درصد گزارش شد. در ماه اردیبهشت مبلغ کل اسناد (چک‌های) مبادله شده به 116.6 هزار میلیارد تومان رسیده است که از این میزان، بالغ بر 4.8 هزار میلیارد تومان را ارزش چک‌های برگشتی تشکیل می‌دهند. این آمار نشان می‌دهد در دومین ماه سال‌جاری نسبت مبلغ چک‌های برگشتی به مبلغ کل چک‌های مبادله شده، معادل 4.2درصد بوده است. همچنین در فروردین‌ماه این نسبت معادل 4.7درصد گزارش شده بود که از کاهش 0.5واحد درصدی این نسبت در دومین ماه سال، خبر می‌دهد. نسبت مبلغ چک‌های برگشتی به کل چک‌ها در اردیبهشت سال گذشته نیز 4.7درصد عنوان شده بود. بنابراین در بازه سالانه نیز این نسبت، کاهش 0.5 واحد درصدی را پشت سر گذاشته است. همچنین در اردیبهشت‌ماه، میزان چک‌های برگشت خورده هم از نظر مبلغ و هم از نظر تعداد، افزایش قابل‌توجهی در مقیاس ماهانه داشته است. بر این اساس، در ماه اردیبهشت میزان چک‌های برگشت خورده از نظر تعداد 28.2 درصد و از نظر مبلغ 72.3درصد رشد کرده است. البته این روند در اردیبهشت خارج از تصور نیست، زیرا که در فروردین‌ماه به علت تعطیلی بازار در دو هفته ابتدایی، از میزان تبادل چک‌ها و به تبع آن از میزان برگشت خوردن آن کاسته می‌شود، که این روند در اردیبهشت‌ماه به حالت طبیعی خود بازمی‌گردد؛ بنابراین مقایسه آمار اخیر با ماه اردیبهشت سال گذشته، می‌تواند تصویر بهتری ارائه دهد و اثر فصلی را نادیده گیرد. آمار بانک مرکزی از اردیبهشت سال‌جاری عنوان می‌کند که در مقایسه با سال گذشته، «تعداد» چک‌های برگشتی 11.6 درصد افزایش یافته و 5/5 درصد به مبلغ چک‌های برگشتی افزوده شده است. افزایش دستمزد کارگران در برابر تورم در گزارش ماهانه، شاخص دستمزد کارگران ساختمانی به 3/206 واحد رسیده که 2.8درصد نسبت به فروردین، رشد داشته است، رشد ماهانه این شاخص در فروردین‌ماه، 1.8درصد عنوان شده بود. این شاخص در مقیاس سالانه و در مقایسه با اردیبهشت‌ماه سال قبل، 22.6درصد رشد کرده است. رشد 22.6درصدی دستمزد کارگران در اردیبهشت نسبت به ماه مشابه سال قبل در حالی است که مقدار تورم نقطه‌به‌نقطه اردیبهشت‌ (سطح قیمت‌ها در مقایسه با سال قبل) معادل 16.6درصد گزارش شده است. از این آمار می‌توان نتیجه گرفت که رشد دستمزد کارگران ساختمانی در مقایسه با تورم، 6 واحد درصد بیشتر بوده است.