امکان توافق هسته‌ای با مذاکرات پنهانی؟

به نظر می‌رسد استارت توافق نهایی هسته‌ای تیرماه ایران و 1+5 نیز این بار باید بر سر میزهای مذاکرات پنهانی تهران و واشنگتن زده شود. مذاکرات پنهانی که ایران و غرب را در سوم آذرماه گذشته پس از ده سال مناقشه بر سر میز توافق نشاند، گویی مجددا در جریان است و با پچیده تر شدن کلاف اختلافات تهران و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به همراه آلمان و اتحادیه اروپا طرفین باز هم به مذاکرات پنهانی روی آورده اند. به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از نامه نیوز، در حالی که دور نخست مذاکرات ایران و گروه 1+5 در وین اتریش با پررنگ تر شدن اختلافات بدون دستیابی به پیشرفت ملموسی به پایان رسید؛ روزنامه آمریکایی «وال استریت ژورنال» با انتشار گزارشی به نقل از برخی منابع دیپلماتیک اروپایی و آمریکایی از گفت وگوهای محرمانه بین ایران و آمریکا برای رسیدن به توافق نهایی هسته ای تا 20 ژوئیه سال جاری (دو ماه دیگر) خبر داد. این روزنامه آمریکایی در این باره، نوشت: تهران و واشنگتن در ماه‌های گذشته بارها به صورت مخفیانه در نیویورک، عمان و ژنو گفت‌و‌گو کرده‌اند. دیپلمات‌ها به این روزنامه آمریکایی گفته‌ بودند که مساله اصلی در گفت و گوهای 1+5 با ایران، اختلاف نظر شدید بین ایران و آمریکا بر سر میزان و سطح غنی سازی ایران در هر گونه توافق نهایی است و همین مساله کار مذاکرات را دشوار کرده است. میانبر «دیپلماسی پنهان» در «سواحل عمان» توافق ایران و گروه 1+5 در ژنو، پس از یک دهه بن بست اما سخت تر از آن بود که در چند جلسه مذاکره آن هم تنها چند ماه پس از روی کار آمدن دولت جدید در ایران فراهم شود؛ برگزاری پنج دوره مذاکرات پنهانی میان مقامات ارشد ایرانی و آمریکایی در یک اتاق و در سواحل عمان و ساعت ها بحث و مذاکره بود که توانست یخ روابط ایران و غرب را پس از سه دهه تخاصم در مسیر حل پرونده هسته ای ایران آب کند. تنها چند روز پس از توافق ایران و گروه 1+5 در ژنو بر سر توافق موقت هسته ای، وب سایت المانیتور و خبرگزاری آسوشیتدپرس جزئیات مذاکرات پنهانی تهران و واشنگتن که مسیر دستیابی به توافق ژنو را مهیا کرده بود، فاش کردند. مذاکراتی که پیش از آن هراز چندگاهی با حدس و گمان رسانه ای به میانه کشیده می شد و با تکذیب و یا سکوت مقامات دو کشور مواجه می شد. بنا بر آنچه منتشر می شد، سرپرستی تیم آمریکایی مذاکره کننده در جلسات پنهانی را «ویلیام برنز» و سرپرستی تیم ایرانی را «مجید تخت روانچی» بر عهده داشته است، هر چند که در مواردی عراقچی نیز وی را همراهی می‌کرده است. همچنین ایرانی‌ها و آمریکایی‌ها در ماه اوت در عمان دیدار کرده بودند. پیش از مکالمه تلفنی اوباما و روحانی حداقل دو دور مذاکره در ماه سپتامبر در نیویورک برگزار شدو سپس، روانچی و برنز در عمان با یکدیگر دیدار کردند و سپس دو دور مذاکره دوجانبه در نوامبر در ژنو، پیش و در حین مذاکرات با 5+1 برگزار شد تا این که توافق موقت بین دو طرف حاصل شد. آسوشیتدپرس در این باره می نویسد: آنچه در ژنو به بار نشست٬ ثمره همین دیپلماسی پنهان میان ایران و آمریکا بود. بر اساس توافق صورت ‌گرفته٬ بخشی از تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران رفع خواهد شد تا این کشور به رقمی در حدود ۷ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده خود دسترسی داشته باشد٬ و در مقابل بخش‌های حساس برنامه غنی‌سازی ایران به حالت تعلیق درخواهد آمد. «قمار بزرگ دیپلماتیک» باز هم تکرار می شود؟ ایران و گروه 1+5 که در میانه توافق ژنو هستند؛ اواخر اردیبهشت ماه نخستین جلسه از سلسه جلسات برنامه ریزی شده خود برای دستیابی به توافق نهایی بر سر پرونده هسته ای ایران تا پایان مهلت تعیین شده برگزار کردند؛ توافقی که به رغم ورود به مرحله نگارش توافق نامه به دلیل اختلافات گسترده بدون پیشرفت به پایان رسید. به رغم آنکه بسیاری از رسانه ها و مقامات دستیابی به توافق میان ایران و گروه 1+5 در مدت زمان باقی مانده تا پایان تیر ماه را سخت و بعضا ناممکن خوانده اند اما وجود نشانه هایی از تلاش تهران و واشنگتن آن هم خارج از روندهای آشکار مذاکره و پشت درب های بسته و به دور از دوربین رسانه ها حکایت می کند. حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران در نخستن اظهار نظر خود پس از پایان بدون پیشرفت مذاکرات اخیر وین، گفت: اگر پس از پایان دوره قرارداد موقت، توافق نهایی حاصل نشود می‌توانیم قرارداد موقت را برای شش ماه دیگر تمدید کنیم. البته نشانه‌هایی از طرف مقابل وجود دارد که حاکی از دستیابی توافق تا پایان مدت اعلام شده است. محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان نیز پس از پایان دور چهارم مذاکرات سخت ایران و گروه 1+5 گفت که توافق هسته‌ای ممکن است اما تصاویر غلط باید از بین بروند؛ وی در ادامه تاکید کرد که نباید این بار فرصت همانند سال 2005 دوباره از دست برود. از سوی دیگر، یک مقام ارشد آمریکایی نیز به روزنامه «واشنگتن پست» گفت با وجود باقی بودن شکاف های مهم میان ایران و کشورهای 1+5 بر سر برنامه هسته ای ایران، «مذاکرات در مسیری جدی حریان دارد» و روند نگارش توافقنامه جامع به زودی آغاز خواهد شد. این مقام ارشد آمریکایی که نخواسته نامش فاش شود، ضمن اتخاذ ادبیاتی اطمینان آمیز که در میان مقامات آمریکایی کم سابقه بوده، می گوید: «من یقینا اطمینان دارم که ما می توانیم تا بازه زمانی 20 ژوئیه روند توافق را کامل کنیم».