کاخ مروارید (شمس) را چگونه فروختند؟+سند

این اثر در تاریخ 1381/11/12 با شماره 7067 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. سایت خبری معماری نیوز پیشتر با انتشار اخباری، از تغییر کاربری کاخ مروارید(شمس) توسط یک ارگان نظامی و با مصوبات مسئولین شهری وقت کرج، خبر داده بود. این اقدام غیر قانونی پس از بازتاب وسیع از طریق رسانه ها؛ مورد انتقاد افکار عمومی قرار گرفت و شورایعالی شهرسازی و معماری در دولت آقای روحانی، مصوبه‌های مربوط به فروش و تغییر کاربری آن را لغو کرد. کاخ مروارید (شمس) بین سالهای 1345-1347 خورشیدی توسط وسلی پیترز و بنیاد فرانک لوید رایت، آرشیتکت نامدار آمریکایی به مبلغ یک میلیون دلار ساخته شد. این کاخ در کرج تا پیش از بهمن ۱۳۵۷ در اختیار شمس، خواهر شاه مخلوع قرار داشت. اما نکته مهم این است که این کاخ چگونه فروخته شد! در خصوص تغییر کاربری و اقدام به فروش کاخ مروارید، با توجه به تبصره یک ماده واحده و تبصره 2 قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی کشور مورخ 1364/11/26 و بندهای ماده 3 قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی، نقل و انتقال صورت پذیرفته فاقد وجاهت قانونی و مشمول مواد 558 تا 569 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی می باشد و از سوی دیگر تغییر کاربری اراضی موصوف مشمول قانون منع فروش بوده است. موقعیت اثر: کاخ مروارید (شمس) در زمینی به مساحت 111 هکتار عرصه و باغات و 2500 متر مربع اعیان در سال 1347-1345 شمسی ساخته شد. تا قبل از انقلاب شکوهمند 57 این کاخ در اختیار شمس پهلوی، خواهر شاه مخلوع قرار داشت. اما پس از پیروزی انقلاب، مالکیت آن در اختیار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفت. این اثر در تاریخ 1381/11/12 با شماره 7067 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید. در بازنگری طرح تفصیلی شهر کرج که ویرایش نهایی آن در خرداد 87 توسط مهندسان مشاور باوند صورت گرفت، این مجموعه جزو آثار فرهنگی-تاریخی با ارزش واقع در محدوده طرح توسعه شهر کرج شمرده شد.

با این حال، در تاریخ 1386/12/25 علی رغم اینکه این اثر مشمول قانون منع فروش بوده، اما توسط بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی به مبلغ 70/000/000/000 ریال فروخته شد.

در تاریخ 1390/12/25 موضوع تغییر کاربری این اثر در کمیسیون ماده 5 شهر کرج مطرح شد. این درخواست شامل تغییر کاربری 76/8 هکتار اراضی کاخ مروارید به شرح زیر بود : 24/7 هکتار مجموعه کاخ و پیرامون آن در اختیار شهرداری 18/6 هکتار جهت تامین خدمات عمومی در اختیار مالکین 23 هکتار جهت شوارع و معابر 2/2 هکتار جهت کاربری تجاری 32/7 هکتار جهت کاربری مسکونی برای حدود 7000 واحد مسکونی

همانطور که در تصویر کمیسیون ماده 5 مشاهده می شود، استاندار، شهردار و معاون امور عمرانی استانداری موافق واگذاری و مدیران کل مسکن وشهرسازی و میراث فرهنگی استان و دبیر کمیسیون از مخالفین این مصوبه بودند. در تاریخ 1391/6/4 میرمحمد غراوی، دبیر وقت شورایعالی معماری و شهرسازی در اقدامی تامل برانگیز از فرهادی، استاندار وقت استان البرز درخواست اصلاح مصوبه از طریق کمیسیون ماده 5 را کرد!

این مصوبه در تاریخ 1391/6/21 توسط کمیسیون ماده5 کرج اصلاح شد. این کمیسیون با تغییر کاربری به شرط تایید شورایعالی شهرسازی و معماری موافقت کرد. همانگونه که در تصویر زیر مشخص است، از بین افرادی که حق رای داشتند، بجز مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع و گردشگری، الباقی اعضاء با تغییر کاربری موافقت کردند.

سپس مصوبه کمیسیون ماده 5 به شماره 47181مورخ 1391/6/21 در تاریخ 1391/7/5 برای تایید به دبیرخانه شورایعالی شهرسازی و معماری ارسال شد.

این مصوبه در تاریخ 1391/7/10 در شورایعالی شهرسازی و معماری وقت به تصویب رسید. در این مصوبه که به پیشنهاد کمیسیون ماده5 کرج و توسط شورایعالی شهرسازی و معماری به تصویب رسیده بود؛ آمده است: مغایرت اساسی شهر کرج مربوط به تغییر کاربری 76/8 هکتار اراضی پیرامون کاخ مروارید مهرشهر از فضای سبز، به مسکونی با خدمات مربوطه را مورد بررسی قرار داد و ضمن موافقت با پیشنهاد کمیسیون ماده5 کرج در این خصوص مقرر نمود: سرانه های مربوطه در چارچوب طرح تدقیق سرانه ها و استقرار جمعیت به میزان400 نفر در هر هکتار به تایید و کنترل دبیرخانه شورایعالی شهرسازی و معماری رسیده و متعاقبا ابلاغ گردد.

این مصوبه که توسط شورایعالی شهرسازی و معماری، بعنوان بالاترین مرجع تصمیم‌گیری در مورد تمامی موضوعات شهرسازی و معماری کشور و فرادست کمیسیون ماده 5 مورد تصویب قرار گرفته بود، داری اشکالات قانون اساسی بود. این ایرادات شامل موارد زیر است: * عدم توجه به قوانین منع فروش * عدم توجه به ضوابط حریم اثر ملی * عدم طی کامل مراحل استانی (کارگروه زیربنایی و شورای برنامه ریزی استان) * مکاتبه دبیر شورایعالی با استاندار و درخواست اصلاح مصوبه * تایید استقرار جمعیت به میزا 400 نفر در هکتار کاخ مروارید (شمس) را چگونه پس گرفتند؟ با توجه به ضرورت رعایت حرائم ابلاغی سازمان میراٍث فرهنگی و گردشگری در مورد اثر فرهنگی تاریخی "کاخ مروارید"، و پس از روی کار آمدن دولت آقای دکتر روحانی؛ پیروز حناچی بعنوان دبیر شورایعالی شهرسازی و معماری مصوبه مورخ 91/07/10 شورایعالی شهرسازی و معماری، با تاکید بر حفظ اراضی پیرامون کاخ مروارید به عنوان بخشی از فضای مجموعه کاخ مروارید را لغو کرد. حناچی در ابتدا طی نامه ای به شماره 61149/300 بتاریخ 1392/10/28 خطاب به طاهری، استاندار و رئیس شورای برنامه ریزی و توسعه استان البرز، دستور داد تا شهرداری کرج نسبت به صدور پروانه و اقدامات اجرایی دستور توقف صادر نماید و همچنین مقرر شد اعضاء مربوط شورایعالی شهرسازی و معماری با هدف بررسی باغات شهر کرج و کاخ مروارید، به کرج سفر کرده و نتیجه آن را گزارش نمایند.

حناچی، دبیر شورایعالی شهرسازی و معماری طی نامه ای به شماره 72415/300 بتاریخ 92/12/26 به استانداری البرز، ضمن اشاره به غیرقانونی بودن تغییر کاربری اراضی موصوف که مشمول قانون فروش می باشد، به جهت تخطی از نصوص قانون، لغو مصوبه کمیسیون ماده5 مورخ 91/2/21 و مصوبه شورایعالی شهرسازی و معماری مورخ 91/7/10 را ضروری دانست.

در ادامه نیز دادستان عمومی و انقلاب کرج نیز خطاب به مدیرکل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان البرز، عطف به نامه شماره 932150/396 مورخ 93/1/27 در خصوص گزارش وضعیت کاخ گلستان اعلام داشت: به محض رویت ابلاغیه نسبت به تصرف و حفاظت از مجموعه برابر مقررات قانونی اقدام نمایید.

تصویر زیر نمای سرانه کاربری های مجموعه کاخ مروارید (شمس) است که اگر این مصوبه لغو نمی شد، اکنون این مجموعه بصورت زیر تفکیک شده بود.