معضل بیکاری فارغ‌ التحصیلان

منزلت اقتصادی یک کشور از نگاه علی ربیعی در گرو سختکوشی و ارج نهادن به فرهنگ کار و کارآفرینی است و تنها به این طریق می‌توان از اقتصاد نفتی، غیر مولد و رانتی رها شد. او معتقد است که در تمام زمینه‌ها و بخش‌ها از نظام آموزش و پرورش تا آموزش عالی، فرهنگ کار و کارآفرینی باید نهادینه و موانع حقوقی، اقتصادی و سیاسی آن برطرف شود و در این مسیر از تجارب کشورهای موفق برای توسعه کارآفرینی در ایران استفاده شود. امروزه مقوله کارآفرینی و حمایت از کارآفرینان نقش بسیار مهمی در تسریع و تسهیل روند توسعه و پیشرفت اقتصادی کشورها دارد، با وجود بحران‌های ناخواسته و شرایط تحریم و رکودی که بر کشورمان حاکم شده است کارآفرینان تلاش می‌کنند با خطرپذیری به خلق فرصتهای شغلی جدید پرداخته و از توان و اندیشه و ایده‌های خود برای پیشرفت و آبادانی کشور استفاده کنند، با این حال برخی عوامل زمینه ایجاد بی‌انگیزگی، ناامیدی و تضعیف عملکرد کارآفرینان در کشور را به دنبال دارد. *فقدان مهارتهای متناسب با بازار کار در همین راستا یک فعال کارگری، نداشتن مهارتها و قابلیتهای متناسب با بازار کار را یکی از علل ضعف و ناکامی کارآفرینان عنوان می‌کند. حمید حاج اسماعیلی معتقد است بیشتر کسانی که در مراکز آکادمیک و دانشگاهی تحصیل می‌کنند، آموزشهای متناسب با بازار کار را سپری نکرده‌اند. وی دلیل این امر را در فقدان نیروی کار ماهر دانسته و می‌افزاید: دولت باید جایگاه کارآفرینان را در فرهنگ عمومی و سیاستگذاری‌های خود مدنظر قرار بدهد. به اعتقاد حاج اسماعیلی تا زمانی که دولت به عنوان کارفرمای بزرگ در کشور مطرح باشد نمی‌توان از قابلیتها و ظرفیتهای کارآفرینان به معنای واقعی در کشور استفاده کرد. این کارشناس حوزه کار همچنین عدم استفاده از ظرفیتهای بخش تعاون و ارائه نکردن کمکهای مالی و مشاوره‌های فنی لازم را از دیگر علل ناموفق بودن جریان کارآفرینی در کشور دانسته و می‌گوید: متاسفانه طی سالهای گذشته اعتنای جدی از سوی دولتمران، مسئولان و حتی مردم به لحاظ گسترش فرهنگ کار و تعاون صورت نگرفته و از ظرفیت کارآفرینان در قالب شبکه‌های تعاونی استفاده نشده است، در حالی که قالب تعاون پتانسیل‌های کارآفرینان را بهتر به بروز و ظهور می‌رساند. کارشناسان بر این عقیده‌اند که با توجه به توان مالی پایین بانکها در اعطای تسهیلات و کمبود منابع دولت به نظر می‌رسد که ارائه کمکهای فنی و مشاوره‌های تخصصی لازم به کارآفرینان، تا حد زیادی مشکل آنان را مرتفع کند؛ از طرفی کارآفرینان برای قرار گرفتن در مسیر صحیح کارهای تولیدی، خدماتی و صنعتی، نیازمند استفاده و پیروی از الگوهای مناسب هستند تا ایده‌های کارآفرینی خود را به طرح‌های قابل توجیه و عملیاتی که موجب اعتماد سیستم بانکی می‌شود، تبدیل کنند. کوروش پرند - رییس سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور - معتقد است: جایگاه آموزش در فضای کسب و کار امری حیاتی است و باید به عنوان یک الگو در حوزه آموزشهای فنی و حرفه‌ای دنبال شود. وی ارائه آموزشهای مبتنی بر نیاز بازار کار را در هدایت بهتر جوانان و فارغ التحصیلان دانشگاهی به مشاغل بازار کار موثر می‌داند. معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در عین حال ایجاد تعاونی‌های آموزشی به منظور توسعه سهم آموزشگاههای آزاد فنی و حرفه‌ای از فضای کسب و کار و همچنین راه‌اندازی تعاونی‌های دانش‌بنیان جهت بهره‌گیری از ظرفیتها و توانمندی‌های فارغ التحصیلان دانشگاهی را به عنوان یک پیشنهاد مطرح می‌کند. کارآفرینی مقوله‌ای است که باید با مهارت‌آموزی و پرورش استعدادهای انسانی خلاق و توانمند و نخبه همراه و در قالب یک ارزش، جایگزین تفکر سرمایه‌داری شود؛ زیرا در سایه این امر است که می‌توان رنج ناشی از بیکاری جوانان و فارغ التحصیلان دانشگاهی و اثرات و پیامدهای اجتماعی و اقتصادی منفی آن را کاهش داد؛ فارغ از مقوله آموزش و مهارت که دو شرط اساسی برای ورود متقاضیان به بازار کار به شمار می‌رود، برخی عوامل اثرات توفیق جریان کارآفرینی در کشور و انگیزه کارآفرینان برای ورود به عرصه‌های اشتغال را کمرنگ می‌کند. *بروکراسی‌های اداری، عامل شکست کارآفرینان هادی ابوی - دبیرکل کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران - بر این باور است که نمی‌توان برای کارآفرینی نسخه واحدی پیچید چرا که کارآفرینی جریانی است که تحقق اهداف آن عزم و اراده همه دستگاههای اجرایی را می‌طلبد. وی مهمترین عامل شکست کارآفرینان را وجود بروکراسی‌های اداری و قوانین زاید و دست و پاگیر عنوان می‌کند. به گفته این فعال کارگری، کارآفرینان در مواجه با قوانین و مقررات متعدد از ادامه کار بازمانده و بروکراسی‌های اداری به ویژه در بخش تسهیلات بانکی آنها را سرخورده و نا امید می‌کند. دبیر کل کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران کشور بر ضرورت حمایت دولت و دستگاههای متولی اشتغال از کارآفرینان تاکید کرده و استفاده از نظرات و تجربیات کارشناسان و فعالان حوزه کار به منظور شناسایی نقاط ضعف بازار کار را امری ضروری می‌خواند. بدون تردید بزرگترین معضل فعلی اقتصاد ایران بیکاری جوانان جویای کار و فارغ التحصیلان دانشگاهی است و بخشی از این بیکاری از پایین بودن توانایی‌های کارآفرینی آنان سرچشمه می‌گیرد، بر همین اساس موانع روانی در کارآفرینان باید برطرف و کارآفرینی به یک فرهنگ ارزشی در جامعه تبدیل شود تا صاحبان ایده که جرات خطرپذیری و ورود به این عرصه را ندارند با رغبت و انگیزه بیشتری اقدام به فعالیت کنند. به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از ایسنا، هم اکنون 4.5 میلیون دانشجوی آماده ورود به چرخه بازار کار در کشور وجود دارد که 45 درصد کل جویندگان کار را تشکیل می‌دهند و عدم ساماندهی این خیل انبوه می‌تواند در آینده نزدیک کشور را با بحران عظیم بیکاری مواجه کند؛ با توجه به علاقمندی کارآفرینان برای انجام فعالیت و سیاست جدی دولت در کاهش نرخ تورم و بیکاری، مسلما تزریق نقدینگی و حمایت سیستم بانکی از طرح‌های کسب و کار، حذف بروکراسی‌های زاید، اصلاح قوانین و مقررات و ارائه آموزشهای مهارتی و فنی و حرفه‌ای منطبق با نیاز بازار کار می‌تواند بخشی از چالشهای پیش‌روی کارآفرینان در بحث نبود پشتوانه مالی و تامین سرمایه اولیه، آشنایی با ویژگی‌های بازار و فضای کسب و کار، تامین امکانات لازم و تسریع در اجرای طرح‌های کارآفرینی را برطرف کند و بستر مناسبی برای به بار نشستن ایده‌های خلاقانه کارآفرینان و حرکت به سمت ایجاد اشتغال پایدار در کشور به وجود آورد.