تاثیر تنش‌ غرب باروسیه بر مذاکرات‌هسته‌ای

روسیه از سه راه می تواند در روند مذاکرات ایران با گره پنج بعلاوه یک اختلال ایجاد کند. پائول جی. ساندرز در مطلبی که سایت المانیتور آن را منتشر کرده است، به تاثیر تنش های غرب با روسیه بر مذاکرات ایران و گروه پنج بعلاوه یک پرداخته است. با توجه به اینکه دور جدید مذاکرات بین گروه پنج به علاوه یک و ایران در هفتم آوریل 2014 میلادی در شهر وین پایتخت اتریش برگزار خواهد شد، تهدیدهای روسیه درباره اقدامات تلافی جویانه این کشور ضد غرب تا چه حد جدی است؟ روسیه از سه راه می تواند در روند مذاکرات ایران با گره پنج بعلاوه یک اختلال ایجاد کند.

1- روسیه یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل است و می تواند از حق وتوی این کشور استفاده کند. 2- روسیه یکی از اعضای گروه پنج بعلاوه یک است و می تواند از نفوذش در این گروه برای اقدامات تلافی جویانه ضد غرب استفاده کند. 3- روسیه می تواند از نزدیکی روابطش با ایران به عنوان اهرمی ضد غرب استفاده کند. مذاکرات گروه پنج بعلاوه یک با ایران قرار است در ماه ژوئیه 2014 پایان یابد، و شورای امنیت نیز به احتمال زیاد پس از این تاریخ برای بررسی نتیجه این مذاکرات تشکیل جلسه خواهد داد، به همین دلیل روسیه قادر نیست تا آن زمان از حق وتوی خود استفاده کند. اگر حصول توافق نهایی بین ایران و گروه پنج بعلاوه یک با حمایت دو طرف از این توافق توام شود ، استفاده از گزینه "وتو" برای روسیه هزینه بر خواهد بود. در عین حال، اگر مذاکرات ایران و گروه پنج بعلاوه یک شکست بخورد ، مسکو با افزایش فشارها بر تهران مخالفت خواهد کرد. در خصوص حضور روسیه در گروه پنج بعلاوه یک نیز باید گفت این کشور می تواند در یک اقدام تلافی جویانه ضد غرب به حضورش در این گروه پایان دهد. این اقدام روسیه تنها می تواند باعث به تاخیر افتادن زمان توافق ایران با غرب شود. از سوی دیگر، به دلیل عدم حمایت چین از الحاق منطقه کریمه به روسیه، بعید است پکن در مذاکرات غرب با ایران کارشکنی کند. پاسخ دادن به این پرسش که اختلاف آمریکا و کشورهای اروپایی با روسیه درباره منطقه کریمه، چگونه بر موضع غرب درباره همکاری های هسته ای ایران با روسیه تاثیر خواهد گذاشت، بسیار مشکل است. به نظر می رسد غرب در مذاکرات اش با ایران درباره چرخه سوخت هسته‌ای، نقشی برای روسیه قائل نشود. باید در نظر داشت که روابط مسکو -تهران به نظر پیچیده و همراه با بی اعتمادی است. در صورتی که روسیه در تصمیم خود درباره امتناع از تحویل سامانه دفاع ضد موشکی اس-300 به ایران تجدید نظر کند، مذاکرات غرب با تهران با مشکل روبرو خواهد شد. در صورتی که مسکو حاضر شود سامانه دفاع ضد موشکی اس-300 را در اختیار تهران قرار دهد، حسن روحانی رییس جمهوری ایران می بایست بین دو گزینه؛ ادامه مذاکرات با غرب و تحویل گرفتن این سامانه از روسیه، یکی را انتخاب کند. مقام های آمریکایی تاکید کرده اند که موضع مسکو در قبال مذاکرات ایران با گروه پنج بعلاوه یک تغییر نکرده است. آمریکا حمایت روسیه از مذاکره گروه پنج بعلاوه یک با ایران را در جهت منافع مسکو می داند و به همین دلیل مقام های آمریکایی تغییر کردن موضع روسیه در قبال این مذاکرات را بعید می دانند. البته چنین گمانه زنی های سطحی ای می تواند برای آمریکا گران تمام شود. با وجودی که روسیه، ایران هسته ای را تهدیدی برای امنیت منطقه می داند، حساسیت های مسکو با حساسیت های واشنگتن در این خصوص متفاوت است. بر خلاف آمریکا ، روسیه با تغییر نظام در ایران ،مداخله نظامی در این کشور و تشدید تحریم های ایران به شدت مخالف است و چنین اقداماتی را نیز باعث بی ثبات شدن منطقه می داند. همچنین ، ایران برای روسیه و متحدان این کشور تهدیدی محسوب نمی شود. ایران هسته ای، منطقه خاورمیانه را بی ثبات خواهد کرد. تغییر نظام سیاسی در ایران، منطقه آسیای مرکزی را ناآرام خواهد کرد. به دلیل منافع حیاتی و استراتژیک روسیه در منطقه آسیای مرکزی، ثبات این منطقه از ثبات منطقه خاورمیانه برای روسیه پر اهمیت تر است. ازسوی دیگر در صورت حصول توافق نهایی بین ایران و گروه پنج بعلاوه یک، میزان تجارت و سرمایه گذاری خارجی در ایران افزایش خواهد یافت. با وجود مخالفت دولت آمریکا، کشورهای چین، ژاپن و کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواستار روابط نزدیک تر با ایران هستند. باز شدن بازارهای ایران به روی کشورهای خارجی، در راستای منافع روسیه نیست. افزایش روابط ایران با دیگر کشورها، ایران را به قدرتی مستقل و تاثیر گذار در منطقه تبدیل خواهد کرد. منافع روسیه در ایران و همکاری هسته ای مسکو-تهران مانع از اقدام های تلافی جویانه روسیه ضد غرب نخواهد شد. روسیه بیشتر خواستار آن است که بدون لطمه وارد کردن به مذاکرات ایران با غرب، از گروه پنج بعلاوه یک خارج شود. مقام های روسیه به خوبی نسبت به این موضوع آگاه هستند که مسائل مربوط به ایران در راس اولویت های امنیتی آمریکا قرار دارد. روسیه همچنین نسبت به اثرات مخربی که شکست احتمالی مذاکرات غرب با ایران می تواند بر تحولات اوکراین بگذارد، آگاه است. روسیه برای بهره برداری سیاسی از مذاکرات ایران و غرب می بایست به ناآرامی های اوکراین دامن زده و به آن ابعاد گسترده تری بدهد، که این امر ممکن است منافع روسیه را به خطر بیندازد. دیدگاه متفاوت مقام های روسیه، اتحادیه اروپا و آمریکا نسبت به تحولاتی که به وخامت اوضاع در منطقه می انجامد، بزرگترین خطری است که ثبات منطقه را تهدید می کند. روسیه، سیاست آمریکا درباره ناآرامی های سوریه و مذاکرات سازش بین تشکیلات خودگردان فلسطین با اسرائیل را تلاش واشنگتن برای کاهش نفوذ مسکو در منطقه می داند. ناآرامی های اوکراین باعث شده، تمرکز مقام های روسیه از مذاکرات ایران با گروه پنج بعلاوه یک برداشته شده و معطوف مسائل مهمتری شود.