کدام طرح جایگزین مسکن مهر می‌شود؟

بی‌اعتقادی به تاثیرگذاری طرح مسکن‌مهر در اظهارنظرهای دولتمردان هم نمود داشت. از همین‌رو وزیر راه‌وشهرسازی برای آنکه نشان دهد مجموعه دولت تمایلی به ادامه اجرای این طرح ندارد در برنامه زنده تلویزیونی از مردم خواست بین «تورم» و «ادامه طرح مسکن مهر» یکی را انتخاب کنند. پس از او علی طیب‌نیا وزیر اقتصاد هم با تحلیل‌ها و سخنان خود درخصوص تورمی که مسکن‌مهر بر اقتصاد تحمیل کرده نشان داد که دولت روحانی علاقه‌ای به ادامه طرح‌ مسکن‌مهر دولت دهم ندارد. در این میان هم مسئولین دولت یازدهم خبر از طرحی به نام مسکن اجتماعی می‌دادند و زیر سایه این اظهارنظرها مسکن‌مهر به حاشیه می‌رفت. این وضعیت به جایی رسید که در هفته‌ای که گذشت عباس آخوندی وزیر راه‌وشهرسازی رک و پوست کنده رای به توقف طرح مسکن‌مهر داد. البته او بار دیگر تاکید کرد که دولت یازدهم به تعهدات دولت پیشین مبنی بر تکمیل واحد‌های نیمه‌کاره مسکن مهر پایبند است. تکمیل‌ واحدهای نیمه‌کاره و اتمام زیرساخت‌های طرح مسکن‌مهر اما تنها کاری بود که دولت برای طرح مسکن‌مهر به عهده گرفت، چرا که مسئولین دولت یازدهم از طرح تازه خود برای بازار مسکن خبر دادند. البته هنوز جزئیات طرح تازه دولت که قرار است جایگزین طرح مسکن‌مهر شود مشخص نیست اما کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند «مسکن اجتماعی» که آخوندی پیش‌ترها درخصوص آن سخن گفته بود یکی از طرح‌های جایگزین دولت است. طرحی که جای مسکن‌مهر می‌نشیند از همین‌رو در جلساتی که اعضای کمیسیون عمران مجلس در روزهای گذشته با مسئولین وزارت راه‌وشهرسازی برگزار کرد‌ه‌اند درخصوص طرحی که قرار است جای مسکن‌مهر بنشیند صحبت کرده‌اند. سیدمهدی هاشمی رئیس کمیسیون عمران با اشاره به اینکه طرح جدید وزارت راه و شهرسازی جایگزین مسکن مهر می‌شود به مهر گفته: دولت تمامی تعهدات مسکن مهر را اجرایی می‌کند. او اینطور ادامه داده: «بنابه گفته‌های وزیر راه‌وشهرسازی، این وزارتخانه تمامی تعهدات دولت قبلی را انجام می‌دهد و مشکلی برای متقاضیانی که ثبت‌نام کرده‌اند، وجود ندارد.» رئیس کمیسیون عمران با تاکید بر اینکه واحدهای نیمه کاره به متقاضیان تحویل داده می‌شود، افزود: دولت مصوبه‌ای را پس از جلسه کمیسیون عمران به تصویب رساند تا پروژه‌های مسکن مهر با سرعت بیشتری به پایان برسد که این توجه دولت نسبت به تکمیل این پروژه‌ها را نشان می‌دهد. او خبر داد: «طرح جدیدی هم از سوی وزارت راه و شهرسازی مطرح شده است که پس از طی مراحل در صورت تصویب جایگزین مسکن مهر می‌شود.» از سوی دیگر عباس آخوندی وزیر راه‌وشهرسازی در جلسه چهارشنبه هیات وزیران گزارشی از طرح مسکن مهر ارائه کرد و دولت تصمیم گرفت از طریق وزرای اقتصاد، نیرو، راه و رئیس کل بانک مرکزی درباره آثار کلان و تورمی طرح مسکن مهر به مردم اطلاع‌رسانی کند. در جلسه اخیر هیات وزیران دولت وزرای امور اقتصادی و دارایی، نیرو، راه و شهرسازی و رئیس کل بانک مرکزی را موظف کرد که جهت آگاهی شهروندان از آثار کلان این طرح از جمله آثار تورمی که به بار آورده و تعهدات فاقد منابعی که برای دولت یازدهم مشکلات فراوانی را ایجاد کرده است، اطلاعات لازم را در اختیار مردم قرار دهند. طرحی براساس اصول شکست‌خورده از سوی دیگر برخی کارشناسان حدس می‌زنند که طرحی به نام مسکن‌ اجتماعی قرار است جایگزین طرح مسکن‌مهر دولت دهم شود. با این وجود چنین احتمالی واکنش برخی کارشناسان را برانگیخته چرا که آنها می‌گویند طرح مسکن اجتماعی یک طرح شکست خورده‌است که قبلا هم بی‌ثمر بودن آن تجربه شده است. افشین‌پروین‌پور کارشناس اقتصاد مسکن با تاکید بر اینکه مسکن اجتماعی یک تجربه شکست خورده در دنیاست به تسنیم اینطور گفته: «کسی که بخواهد به اصول اقتصاد لیبرال آمریکایی وفادار باشد قطعا معتقد است بازار مسکن را برای به تعادل رسیدن باید به بخش خصوصی واگذار کرد. مسکن اجتماعی به‌صورت اجاره‌ای به متقاضیان تحویل می‌شود، در دنیا تمام مسکن اجتماعی را دولت می‌سازد و به متقاضیان به‌صورت ماهانه اجاره می‌دهد. به عبارت دیگر مسکن اجتماعی یک نمونه از مسکن استیجاری است و می‌خواهند آن را به مردم بدهند.» وی با تاکید بر اینکه اجرای این برنامه کار بسیار غلطی است، تصریح کرد: مسکن اجتماعی در دنیا یک تجربه شکست خورده است، دنیا بی‌خیال شده اما ما می‌خواهیم تجربه اشتباه آنها را تکرار کنیم. او افزود: به عبارتی این طرح سعی می‌کند مسکن مورد نیاز مردم با حداقل قیمت به دست مردم برسد. مسکن اجتماعی طرح غلطی است و مسکن استیجاری از این جهت غلط است که کسی که متقاضی است باید به او مسکن ملکی داد. وقتی مسکن اجاره‌ای به این متقاضی می‌دهیم همیشه مشکل مسکن به قوت خودش باقی است. پروین‌پور ادامه داد:‌ اولا یک تورم در کل اقتصاد کشور داریم که سالانه ارزش پول متقاضی را کاهش می‌دهد، از سوی دیگر یک تورم در بخش مسکن داریم که این مسئله نیز از توانایی صاحب مسکن شدن افراد می‌کاهد. در واقع مستاجران سال به سال ضرر می‌کنند و توانایی آنها برای تصاحب مسکن کاهش می‌یابد. اگر بتوانیم مسکن استیجاری هم بسازیم و به آنها بدهیم سال به سال ناتوان‌تر می‌شوند، اما مسکن مهر با مسکن ملکی یکبار برای همیشه مشکل مردم را برطرف می‌کرد. وی با اشاره به اینکه ساخت مسکن استیجاری کار غلطی است، گفت: این برنامه به این دلیل غلط است که اقتصاد ایران ضعیف و همراه با تورم است و سال به سال توانایی اقتصادی مردم را کاهش می‌دهد. پروین‌پور در پاسخ به این پرسش که با توجه به ادعای مسئولان در این خصوص که مسکن مهر دیگر اعتباری ندارد بنابراین مسکن اجتماعی باید از چه طریقی تامین منابع شود، گفت:‌ می‌گویند دولت منابع ندارد، اگر بخواهند از سرمایه بخش خصوصی استفاده کنند باید سود آنها را محاسبه و پرداخت کنند. در واقع باید سود بازار سرمایه را محاسبه کنند و چیزی روی آن بگذارند و به بخش خصوصی بدهند این مسئله باعث می‌شود هزینه تمام شده به شدت افزایش یابد و خانه‌ها با قیمت گرانی ساخته شود. توقف مسکن‌مهر بهترین راه‌‌حل دولت است؟ نکته اینجاست که انتقادات فراوان دولت یازدهم به طرح مسکن‌مهر و بی‌عملی در ارائه یک طرح جایگزین مشخص و مدون از سوی این دولت موجب شده که تصور شود که دولت تنها توقف مسکن‌مهر را در دستور کار دارد و برای بعد آن فکر و برنامه دیگری تدارک دیده نشده‌است. در حقیقت هم هنوز مسئولین وزارت راه‌وشهرسازی مشخص نکرده‌اند که اگر قرار است مسکن‌مهر متوقف شود با چه ابزار دیگری می‌توان بازار مسکن را کنترل کرد؟ بهرام غفاری کارشناس مسکن در پاسخ به این سوال گفت: «با توجه به اینکه طرح مسکن به درستی اجرا نشده و اکنون پس از صرف 50 هزار میلیارد تومان هنوز این پروژه نیمه‌تمام است و مشکلات فراوانی دارد، توقف ادامه ساخت مسکن مهر بهترین راه‌‌حل میان‌مدت دولت درخصوص این پروژه بود.» بهرام غفاری در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: «شاید مسکن‌مهر از نظر سرشماری و تعداد واحد‌های ساخته شده کافی باشد اما هنوز چهار میلیون مسکن در کشور کم داریم و این به معنی تناسب واحدهای مسکونی و خانوار نیست بلکه مالکیت واحد مسکونی در کشور کم است.» وی افزود: همزمان با احیای طرح جامع مسکن، سیاست‌های مربوط به زمین، میزان تسهیلات بانکی، اسکان جمعیت و طرح آمایشی سرزمین سروسامان می‌گیرد. غفاری ادامه داد: طرح جامع مسکن از سال 85 متوقف شد و در صورت احیای این طرح جامع، بیشتر مشکلات مسکن کشور برطرف و سیاست‌های مربوط به مسکن نیز توسعه‌یافته‌تر می‌شود. وی خاطرنشان کرد: تورم سال‌های اخیر مربوط به مسکن مهر است و بانک مرکزی نیز به دلیل تکمیل پروژه‌ها از چاپ اسکناس برای ادامه‌ این طرح ناگزیر بود و همین امر دلیل ایجاد تورم در کشور شد. به گفته‌ غفاری در همین مدت پایه‌ پولی کشور 4.4 دهم برابر شد و ارزش پولی کشور کاهش یافت. به اعتقاد این کارشناس توقف مسکن مهر بهترین راه‌‌حل میانه‌ای دولت درخصوص این پروژه بود. وی گفت: تکمیل واحدهای نیمه تمام مسکن مهر با سیاست هوشمندانه باید ادامه یابد. غفاری اظهار کرد: در کشور از نظر مصالح ساختمانی و نیروی انسانی کمبودی نداریم اگر این ظرفیت فعال شود، بخش خصوصی نیز وارد می‌شود و بازار مسکن سروسامان می‌گیرد.