حرکت‌مشترک ایران و آمریکا به سوی ایجاد رابطه

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از لس آنجلس تایمز:

تعاملات پشت پرده تهران و واشنگتن درباره وقایع سوریه که به صورت مستقیم زیرنظر دولت جدید ایران و دولت اوباما رخ داد، امید را برای آب‌شدن یخ چندین ساله روابط این دو کشور زنده کرده است. پیشامدی که رهبران هر دوکشور به آن امید دارند تا شاید مناقشات فزاینده مربوط به برنامه هسته‌یی ایران را نیز آسان‌تر کند. شنیده‌ها حاکی از آن است که اوباما در طی هفته‌های گذشته از طریق ارسال پیام با حسن روحانی، رییس‌جمهور اعتدال‌گرای ایران، در ارتباط بوده است. رییس‌جمهور جدید ایران یک روحانی عملگراست که قرار است روز بیست و چهارم سپتامبر در اجلاس عمومی سازمان ملل متحد سخنرانی کند. این‌بار مقامات امریکایی گفته‌اند که ممکن است در حاشیه این اجلاس با روحانی دیدار کنند. همچنین، مقامات ایرانی و امریکایی تلاش می‌کنند محتاطانه زمینه را برای نخستین مذاکرات احتمالی مستقیم دو دولت که پس از بسته شدن سفارت امریکا در تهران از 34 سال پیش تاکنون صورت نگرفته مهیا کنند. دولت‌های هر دو کشور در روزهای اخیر تلاش کرده‌اند با استفاده از لحنی آشتی‌جویانه، آمادگی و عزم جدیدی را برای کاهش تنش‌ها نشان دهند. برای مثال، اوباما در یکی از چهار مصاحبه تلویزیونی‌اش در هفته گذشته ابراز داشت که ایران نقش سازنده‌یی را در اقناع بشار اسد برای خودداری از استفاده از سلاح‌های شیمیایی بازی کرده است. ایران یکی از نزدیک‌ترین متحدان دولت سوریه و تامین‌کننده سلاح‌های معمول به این کشور است. بنابراین، احتمالا دولت روحانی اعمال نفوذ زیادی در تلاش روس‌ها برای خلع سلاح شیمیایی اسد داشته است. اوباما در مصاحبه با CNN گفت: «یکی از دلایلی که این طرح می‌تواند شانس موفقیت داشته باشد این است که حتی متحدان سوریه، مثل ایران، از سلاح‌های شیمیایی بیزار هستند. همانطور که می‌دانید ایران، متاسفانه، در زمانی که با عراق تحت فرماندهی صدام حسین در جنگ بود مورد حمله شیمیایی توسط این کشور قرار گرفت.» محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه جدید ایران، گفته است که تهران و واشنگتن پیغام‌های خصوصی‌ای را درباره جنگ داخلی سوریه رد و بدل کرده‌اند. با این وجود، وی از افشای جزییات این پیام‌ها خودداری کرد. تحلیلگران معقتدند ایران نمی‌خواهد امید رسیدن به یک راه‌حل درباره برنامه هسته‌یی خود با غرب را بر سر بحران سلاح‌های شیمیایی در سوریه از دست بدهد. نقش برجسته آقای ظریف نشان‌دهنده تغییرات واضحی در تهران است. او فارغ‌التحصیل دانشگاه ایالتی سان‌فرانسیسکو و دنور است و در سال‌های 2000 تا 2007 در نقش دیپلماتی محبوب، نماینده ایران در سازمان ملل متحد بود. هم‌اکنون او به عنوان رییس تیم مذاکره‌کننده برنامه هسته‌یی ایران معرفی شده است. همچنین روحانی در انتخابات ماه ژوئن در ایران پس از آن انتخاب شد که وعده‌هایی در راستای گسترش آزادی‌های فردی و بهبود وضع اقتصاد کشور داد. حتی، ظاهرا، روحانی در شبکه توییتر یک پیام تبریک به مناسبت سال نوی یهودیان منتشر کرده است. مقامات کاخ سفید در روز چهارشنبه اعلام کردند که درباره پیام‌های آقای اوباما به ایران نظری نمی‌دهند و آن را تایید نمی‌کنند. اما برناردت میهان، یک سخنگوی شورای امنیت ملی گفته است که دولت امریکا، در صورتی که ایران جدی باشد، آماده مذاکرات است. میهان می‌گوید «انتخاب روحانی، موقعیتی را برای ایران مهیا کرده است تا بتواند نگرانی‌‌های عمیق جامعه بین‌الملل درباره برنامه هسته‌یی این کشور را برطرف کند. اگر ایران بخواهد تا به صورت جدی و عمیق به تعهدات بین‌المللی خود پایبند بماند و به دنبال یک راه‌حل مصالحت‌آمیز برای این مساله باشد، قطعا طرف امریکایی از این اتفاق استقبال کرده و از خود همکاری نشان خواهد داد.»مراکز خبری وابسته به دولت ایران گزارش داده‌اند که اوباما در نامه‌اش به ایران، پیشنهادی برای آغاز فصل جدید از روابط خبر داده، پیشنهادی که حاکی از کاهش تحریم‌های بین‌المللی موجود علیه ایران به خاطر برنامه هسته‌یی این کشور است. تحریم‌هایی که موجب افزایش شدید فشار بر اقتصاد ایران شده است. گفته می‌شود نامه اوباما از طریق سلطان قابوس بن سعید، پادشاه عمان، که برای دیدار رهبر ایران و حسن روحانی به تهران رفته بود، به دست ایران رسیده است. عمان، روابط نزدیکی به هر دو کشور دارد و تاکنون بسیار مشتاق بوده تا بتواند نقش واسط را بر عهده گرفته و حتی پیشنهاد برگزاری مذاکرات مستقیم دو کشور را در خاک خود داده است. مقامات امریکایی و متخصصین می‌گویند که نشانه‌هایی از تغییر ایران در جهت گشایش فضای مذاکرات پس از حدود یک دهه بن‌بست دیده می‌شود. ری تاکیه، یکی از مشاوران سابق دولت اوباما در حوزه ایران می‌گوید که معتقد است گزارش‌های مربوط به انتقال نامه میان اوباما و روحانی با دیگر نشانه‌های موجود همخوانی دارد و عزم دو کشور را در برقراری ارتباط مستقیم نشان می‌دهد. تاکیه که متخصص امور ایران در شورای غیر حزبی روابط خارجی است، می‌گوید «دو کشور خواهان شکل‌گیری مذاکرات حتی از نوع دایم آن هستند.» وی همچنین معتقد است که کاخ سفید موضعش را نسبت به یک سال گذشته تغییر داده است. اگر مذاکرات بعدی شکل بگیرد، امریکا باید تشخیص بدهد که تغییر جهت‌گیری ایران در چه راستایی است. شاید ایران به دنبال این باشد و بخواهد به دنیا نشان دهد که می‌توان به ایران و برنامه هسته‌یی‌اش اعتماد کرد. در حال حاضر، نظر مردم برای برداشته شدن تحریم‌های اقتصادی وجود دارد. اما جواد ظریف در هفته گذشته، محتوای نامه اوباما را که در گزارشی توسط روزنامه الحیات چاپ شده بود، تکذیب کرد. از طرف دیگر گمانه‌هایی مبنی بر این وجود دارد که علنی شدن ماهیت نامه توسط بعضی از مراکز خبری محافظه‌کار در ایران برای وارد کردن فشار بر دولت جهت جلوگیری از امتیاز دادن به امریکاست. مهرزاد بروجردی، متخصص مسائل ایران در دانشگاه سیراکیوز امریکا، علت تکذیبیه ظریف را کاسته شدن این فشارها از روی خودش می‌داند. وی در عین حال معتقد است گزارش الحیات درباره نامه اوباما صحت دارد.