جاده چالوس دارد می میرد!

جاده چالوس به عنوان یکی از زیباترین جاده‌های جهان و مهم‌‌ترین جاده برای مسافران عازم شمال کشور است. این جاده از البرز آغاز و به شهر چالوس در مازندران وصل می شود. بخش قابل توجهی از جاده چالوس در استان البرز واقع شده و تا کیلومتر 78 این جاده در حوزه استحفاظی استان البرز و شامل شهر و بخش آسارا است. آسارا در گذشته دارای 96 روستا بوده که هم اکنون 54 روستای قابل سکنه در این بخش که همه آن در دو طرف جاده واقع است، باقی مانده است. در طول سالیان گذشته با توسعه گردشگری، این جاده به یکی از پرترددترین جاده های کشور تبدیل شده و جدا از مسیر دستیابی به شمال خود دارای قابلیت های گردشگری فراوان است، اما از این همه مزیت و زیبایی آنچه نصیب ساکنان روستاهای جاده چالوس است، مشکلات و معضلاتی است که گویا قرار نیست حل بشوند. هم اکنون ساخت و ساز غیرمجاز، انبوه زباله و ترافیک سنگین تبدیل به مشکل دائمی ساکنان شده و اغلب این مشکلات و معضلات نتیجه ناهماهنگی نهادها و سازمان‌های مختلف استان البرز است. و خط و نشان‌هایی که این نهادها برای تعیین حریم جاده می کشند. راه و شهرسازی در این جاده حریم جداگانه دارد، آب و فاضلاب نیز برای خود قلمر و حریم تعیین کرده است. در این میان منابع طبیعی و آبخیزداری نیز برای خود مقرراتی وضع کرده که برآیند این قوانین باعث رقابت غیراصولی و ناهماهنگی در اعطای مجوزهای ساخت و ساز شده و ساکنان جاده را در بهسازی و نوسازی منازل یا ساخت بنای جدید دچار مشکل کرده است. قوانینی که از دل آنها قانون مدون و واحدی به وجود نیامده باعث شده که بومیان جاده اگر قصد گرفتن مجوز ساخت و ساز مسکونی یا تجاری داشته باشند، گاه پس از عبور از هفت خوان رستم تازه به جای اول خود بازگردند، البته چنین سختگیری هایی می تواند امیدبخش هم باشد بدین معنا که هر تازه رسیده ای نتواند به سادگی در جاده ای که لقب چهارمین جاده زیبای دنیا را دارد اقدام به ساخت وساز کند،‌اما قطعا می‌توان در دل این قوانین برای بومیان و ساکنان روستاها تبصره هایی یافت تا اجازه دهد آنها که مایه بقا و سرزندگی این جاده هستند همچنان روستانشین بمانند و به دلیل فرسودگی یا نبود خانه ای که مجوز ساخت و ساز برای آن داده نمی شود، مجبور به ترک روستای خود نشوند. در مواجهه با این قوانین سختگیرانه برخی متقاضیان بومی از خیر گرفتن مجوز گذشته و اقدام به ساخت و ساز غیرمجاز می کنند که همین امر تهدیدهایی برای محیط زیست جاده به دنبال دارد و چه بسا باعث ضررهای مالی برای سازنده نیز بشود. نبود ابتدایی ترین امکانات رفاهی جاده چالوس جاده چالوس به عنوان پرترددترین جاده غیربزرگراهی کشور اگر دارای قوانین اصولی و سازمان یافته و واحد باشد و زیرساخت های لازم برای این جاده ایجاد شود، نه تنها می تواند مشکلات ساکنان را کم کند بلکه باعث رونق گردشگری کل استان البرز نیز خواهد شد. قوانین بسیار سختگیرانه در این جاده که از ناهماهنگی بین چند نهاد برآمده است باعث شده حتی ساخت سرویس بهداشتی و نصب چند نیمکت و صندلی در نقاط مختلف جاده به سختی میسر باشد و همین موضوع باعث شده این جاده فقط مسیر عبور مسافران باشد و جز بومیان استان البرز کمتر کسی در جاده ماندگار شود. در این میان نقش متولیان گردشگری بسیار کمرنگ است، زیرا اگر آنان پیگیر مسائل مختلف باشند، می توانند به عنوان پلی بین نهادهای مختلف در جاده عمل کنند و اجازه ندهند چندگانگی برخی قوانین باعث دلسردی ساکنان منطقه و عدم ماندگاری آنان شود. تداخل نهادی و افزایش ساخت و سازهای غیر مجاز در جاده چالوس ساخت و سازهای غیر مجاز در جاده چالوس این روزها به پدیده ای ناهمگون تبدیل شده که چهره زشتی به جاده چالوس بخشیده است. شکی نیست که پیشگیری از ساخت و سازهای غیر مجاز بهترین راه ساماندهی معضلات است، اما گاهی سیاست های غلط ادارات، سبب تشدید ساخت و سازها شده و این امر نوعی رقابت بین نهادهای مختلف ایجاد کرده و هرکس مدعی است که برای ساخت و ساز باید از آنها اخذ مجوز شود. حتی در بررسی سازه ساخته شده نیز نهادها مدعی هستند و بعضا چند نماینده از نهادهای مختلف برای بررسی مراجعه کرده و هر کدام دستوری دارند که تنها باعث کندی کار و مشکلات بیشتر ساخت و ساز می شود، به عنوان نمونه اگر یکی از سکنه روستا قصد تخریب منزل قدیمی و ایجاد بنایی جدید در زمین های خود را داشته باشد، اصلا نمی داند برای این امر باید به کدام نهاد مراجعه کند و در این میان تشکیل شهرداری آسارا هم مشکل را رفع نکرده و معلوم نیست کدام نهاد و چه کسی باید مجوز بدهد. واقعیت این است که نهادهای مختلف با تلاش برای حفظ جایگاه خود در جاده چالوس می خواهند توان خود برای صدور مجوز و اخذ عوارض و غیره را به تصویر بکشند در حالی که می توان با تجمیع حریم ها و قوانین، همه مشکلات موجود را در قالب سازمانی واحد حل کرد. ناهماهنگی ادارات بخشدار آسارا ضمن بیان اینکه ناهماهنگی ادارات سبب افزایش ساخت‌وسازغیرمجاز شده است، افزود:‌ نهادهای مختلفی از جمله راه و شهرسازی، آب و فاضلاب و منابع طبیعی اقدام به تعیین حریم برای جاده چالوس کرده‌اند و همین امر سبب شده تا متقاضیان از گرفتن مجوز انصراف دهند و اقدام به ساخت‌وساز به صورت غیرمجاز کنند. «محسن محمدی‌سیرایی» با اشاره به اینکه بخش آسارا دارای 54 روستا و بیش از 30 هزار نفر جمعیت دارد، تصریح کرد: در گذشته شاهد مهاجرت روستاییان به سمت شهرها از جمله تهران و کرج بودیم، اما هم‌‌اکنون سن بازنشستگی این افراد سر رسیده است و در حال بازگشت به روستاهای خود هستند بنابراین این جمعیت نیاز به سر پناه و توسعه روستاها دارند. وی ادامه داد: از بنیاد مسکن انتظار می‌رود در تهیه طرح‌هادی با وضعیت موجود تصمیم‌گیری و واقعیت‌ها را مشاهده کنند و فقط به آمار سرشماری بسنده نکنند و جمعیت شناور را برای اجرای طرح‌هایشان در نظر بگیرند و سپس اقدام به ساخت‌وساز کنند. بخشنامه‌های بی‌فایده بخشدار آسارا با تاکید بر اینکه باید واقعیت‌ها را ببینیم،‌ اضافه کرد: اینکه موردی فقط بخشنامه شود، اما برای اجرای آن کاری صورت نگیرد فایده‌ای ندارد بنابراین بخشنامه‌ها زمانی موثر و تاثیرگذار است که بر اساس واقعیت باشد. محمدی‌سیرایی با اشاره به اینکه اکنون حریم‌های تعیین شده نهادهای مختلف با یکدیگر تداخل دارند و هر نهادی برای خود حریمی تعیین کرده است،‌ تصریح کرد: به عنوان مثال امور آب و فاضلاب، راه و شهرسازی و منابع طبیعی حریم‌هایی برای جاده چالوس تعیین کرده‌اند و هیچ حقی برای گردشگری و مالکین محلی قائل نشده‌اند. وی گفت: برخی مواقع شاهد هستیم که عرض جاده بین دو کوه کمتر از 100 متر است و از بین دو کوه رودخانه هم عبور کرده است در صورتی که آب و فاضلاب حریم 150 متری تعیین کرده است. بخشدار آسارا ادامه داد:‌ در سفر دوم هیات دولت پیشین به استان البرز این موضوع مورد بررسی قرار گرفت و تنها مصوبه‌ای بود که مقرر شد به ریاست وزیر کشور سابق پیگیری شود و قرار بود افرادی برای مطالعه طرح فرستاده شوند تا با نهادهای ذی‌ربط وضعیت حریم جاده را مصوب و پیگیری کنند. محمدی‌سیرایی افزود: به‌رغم مکاتبات زیادی که داشتیم تا جلسه‌ای تشکیل شود که موضوع به صورت جدی‌تر پیگیری شود، اما این جلسه هیچ وقت تشکیل نشد بنابراین امروزه هر فردی که قصد دارد مجوز مسکونی، تجاری و رفاهی بگیرد با تداخل حریم‌ها مواجه هستند لذا این افراد هیچ زمان نمی‌توانند مجوز بگیرند و همین امر سبب شده تا این افراد به ساخت‌وساز غیرمجاز روی بیاورند. منطقه گردشگری در جاده چالوس نداریم وی با انتقاد از اینکه هم‌‌اکنون یک منطقه گردشگری در جاده چالوس متناسب با جمعیت عبوری نداریم، گفت: اگر منطقه گردشگری مناسبی در این جاده ایجاد شود بهترین مکان برای مهمان‌های مسئولان البرزی نیز خواهد بود. بخشدار آسارا با بیان اینکه امیدواریم تداخل حریم‌ها با هماهنگی نهادها حل شود، تصریح کرد: اکنون با ضعف گردشگری و اشتغالزایی در این منطقه مواجه هستیم و این معضل از دیر باز وجود داشته است. محمدی‌سیرایی افزود:‌ بی‌توجهی به ظرفیت‌های گردشگری این منطقه همچنان ادامه دارد و اماکن موجود از جمله هتل واریان را تخریب کرده‌اند و هتل گاجره و دیزین نیز توسعه نیافته است. وی با اشاره به اینکه اگر زیرساخت‌های لازم برای این منطقه ایجاد شود شاهد تثبیت جمعیت و اشتغال در این منطقه خواهیم بود، اضافه کرد: اکنون جمعیت دختران و پسران دانش‌آموز این منطقه 800 نفر است که از جمعیت مقطع ابتدایی یک مدرسه واقع در کرج کمتر است. بخشدار آسارا ادامه داد: به دلیل اینکه اشتغال مناسبی در این منطقه نیست برخی از روستاییان به سمت شهرها مهاجرت می‌کنند اما اگر گردشگری این منطقه تقویت شود سبب ماندگاری روستاییان خواهد شد که نمونه آن روستای ولایترود نزدیک به دیزین است، ساکنان این روستا به‌رغم سختی‌های زندگی که روستاییان باید از اواخر مهر تا اردیبهشت ماه از وسایل گرمایشی استفاده کنند اما این با چنین شرایطی در روستای خود مانده‌اند به دلیل اینکه صنعت گردشگری در این منطقه فعال است و اشتغالزایی را به همراه داشته است و همین امر سبب شده تا شرایط را تحمل کنند. محمدی‌سیرایی گفت:‌ دیگر در این منطقه شغل‌هایی مانند دامداری، باغداری و گوسفند داشتن جواب نمی‌دهد و فقط با تقویت صنعت گردشگری می‌توان در این منطقه اشتغالزایی کرد. جاده چالوس متولی گردشگری ندارد وی با بیان اینکه جاده چالوس متولی گردشگری ندارد، اضافه کرد:‌ متولی گردشگری استان البرز یک پیمانکار را برای انجام مطالعه و اجرای طرح‌های عمرانی در نظر گرفت اما به‌دلیل اینکه مطالبات این پیمانکار پرداخت نشد کار بر زمین مانده است. بخشدار آسارا با اشاره به اینکه جشنواره‌ای یا همایشی در باغ لاله‌ها برگزار می‌شود و حتی برای جای پارک خودروها، نمازخانه و وجود سرویس بهداشتی مشکلاتی وجود دارد، گفت: جاده چالوس از لحاظ گردشگری ورزشی، تفریحی و درمانی استعدادهای بسیار زیادی دارد به شرط اینکه مسئولان به آن توجه کنند. محمدی‌سیرایی با تاکید بر اینکه معضل ساخت‌وسازهای غیرمجاز باید ریشه‌ای حل شود، تصریح کرد:‌ با وجود گشت‌های فراوان اما هم‌‌اکنون شاهد ساخت‌وسازهای غیرمجاز در این منطقه هستیم بنابراین برای این امر باید راهکاری اساسی با همکاری نهادهای مربوطه انجام شود. وی با اشاره به اینکه هرگونه ساخت‌وساز، تغییر کاربری و تخریب در بستر رودخانه ممنوع است، گفت: با وجود اینکه این افراد می‌دانند تخلفشان پیگرد قانونی دارد باز هم این افراد سودجود برای رسیدن به منافع مادی اقدام به ساخت‌وساز غیرمجاز می‌کنند و این آمار در بخش آسارا بسیار بالاست و برخی مواقع شاهد هستیم که این ساخت‌وسازهای غیرمجاز اثر مخربی برروی محیط‌زیست و حیات وحش منطقه دارد، بنابراین از مسئولان استان درخواست دارم به این موضوع توجه جدی داشته باشند.