واسطه‌بازی‌ها در خرید تجهیزات نفتی

به گزارش گروه بررسی مطبوعات اقتصاد آنلاین روزنامه "قانون"در شماره امروز خود با هدایت الله خامی مدیرعامل شرکت حفاری نفت شمال درباره ساخت دکل های نفتی صحبت کرده است :ماجرای ساخت دکل در ایران کم کم به داستان جذابی تبدیل شده است. می‌گویند باید در ایران دکل حفاری بسازیم . اما آنها که باید این دکل‌های ساخت داخل را بخرند، صراحتا از نبود توان ساخت دکل در ایران سخن می‌گویند و اتفاقا دنبال آدرس کارخانه دکل سازی هم می‌گردند. یکی از آنها هدایت‌ا... خادمی است که شرکت تحت تصدی‌اش برای خرید 14 دکل از یک شرکت ایرانی تحت فشار قرار گرفته است. گفت‌و‌گوی «قانون» با مدیر عامل شرکت حفاری شمال در خصوص ماجرای دکل‌های ساخت داخل و پشت پرده حضور دلالان در این حوزه در پی می آید : آقای خادمی، این روزها بحث بر سر توان داخلی برای ساخت دکل بالا گرفته و برخی مدعی‌اند می‌توانند در ایران دکل بسازند. قبل از این‌که وارد این بحث شویم بفرمایید که چرا طی سه دهه اخیر ایران اقدامی برای خرید دکل نکرده است و تمامی دکل‌های ورودی به کشور اجاره‌ای بوده و حالا که شرکت‌ها قصد خرید دکل دارند، جنجال بر سر توان داخلی ساخت دکل ایجاد شده است؟ ببینید، در بخش خشکی 31 سال پیش یک دکل خریداری شد که به نام شهید رجایی نامگذاری شد و از آن تاریخ تا کنون دیگر دکل ملکی خریداری نشده است تا حدود یک سال و نیم قبل که ما دکل سحر یک و متعاقب آن سحر 2 را خریداری کردیم اما این‌که چرا دکل نخریدیم؟ فکر می‌کنم تصورمان این بود که صبر کنیم تا شرکت‌های ایرانی بتوانند دکل بسازند و ما را تامین کنند. زیان این صبر قابل جبران هست؟ بالاخره به دلیل این‌که ساخت داخلی دکل اتفاق نیفتاد ما نتوانستیم همپای شرکایمان یا بهتر بگویم رقبایمان از میادین مشترک برداشت کنیم. در حالی که ما دکلی در اختیار نداشتیم، امارات و کویت و عربستان و قطر با تمام توان از میادین مشترک با ما برداشت کردند. پس یکی از دلایل عقب ماندگی ما در میادین مشترک نبود دکل کافی در ایران برای بهره‌برداری بود؟ بله، دقیقا. پرهزینه ترین بخش توسعه یک میدان هیدروکربوری حفاری آن است که به دکل نیاز دارد.کشورهای همسایه این موضوع را به خوبی درک کردند و این بخش را توسعه دادند. تولید عربستان را ببینید. قطر توانسته است بازار LNG جهان را بگیرد اما ما هنوز نتوانسته‌ایم پارس جنوبی را به توسعه کامل برسانیم. همین عراق قصد دارد تا سال 2020 تولید خود را به 12 میلیون بشکه برساند. این افزایش تولید طبیعتا در میادین مشترک با ایران هم رخ خواهد داد. همه این‌ها ضرورت توجه ما به مسائل زیرساختی و بنیانی را آشکار می‌کند. خب، حالا برسیم به مسئله‌ای دیگر، ما در این دوره دکل نخریدیم اما آیا توانستیم با اجاره، دکل مورد نیازمان را تامین کنیم ؟ نه به اندازه ای که باید. در ضمن من باید اشاره کنم که از 29 دستگاه حفاری بخش دریایی در ایران 19 دستگاه از کشورهای چین و هند و ژاپن برای کارفرمایان نفتی کرایه شدند اما در این میان باید به این نکته توجه داشت که اگر دستگاه خریداری شود، پولش ظرف سه تا 3.5 سال برمی‌گردد و دستگاه می‌تواند 60 سال بعد از این هم کار کند و سود برساند اما این اتفاق نیفتاد و دستگاه کرایه شد. آقای خادمی وقتی پول خرید یک دکل حفاری ظرف 3.5 سال برمی گردد چرا باید آن را برای مدتی بیش از این زمان کرایه کرد و اقدامی برای خرید انجام نداد؟ خب این یک تصمیم‌گیری اشتباه بوده که کسی هم جوابگویش نیست. الان شما ببینید چه کسی مسئولیت عدم تامین کافی دستگاه‌ها برای ایران را قبول می‌کند ؟ در بعضی از میادین مشترک ما یک دستگاه داریم اما کشور همسایه همزمان با 6 تا 7 دستگاه کار می‌کند. خب، طبیعی است که ما عقب می‌افتیم. حالا که بیش از 29 سال این اشتباه رخ داده است. چرا در حال حاضر که قصد خرید دکل به وجود آمده باز هم ما مخالفت‌های جدی با این تصمیم را می‌بینیم؟ خب، حالا که بعد از سه دهه ما دو دستگاه حفاری سوپرریگ با مشخصات عالی وارد کشور کرده‌ایم دوباره هجمه شروع شده است. می‌گویند چرا دستگاه می‌خرید. منتظر بمانید تا در داخل کشور بسازیم. این کار شدنی است؟ حرفشان این است که منتظر بمانید. دستگاه حفاری در ایران قابل ساخت هست یا خیر؟ شما بروید تحقیق کنید ببینید کارخانه‌ای تحت عنوان دکل‌سازی در ایران فعال است؟ وقتی نیست ما چه کنیم. منتظر بمانیم رقبای ما میادین مشترک را ببرند؟ من واقعا درک نمی‌کنم این فشار از کجا آغاز شده است. در روزنامه‌ها می‌نویسند و به ما فشار می‌آورند. هجمه رسانه‌ای آغاز کرده اند که شما طرفدار ساخت داخل نیستید. دکل که فقط چهار تا آهن نیست به هم جوش دهید. تکنولوژی بالایی دارد. باید میادین نفتی و گازی را حفاری کند. بعضی‌ها همه چیز را شوخی گرفته اند. بهتر است کمی بی پرده صحبت کنیم. شما می‌فرمایید در ایران دکل‌ساز نیست، از سوی دیگر بعضی هجوم می‌آورند که دکل نخرید، صبر کنید ما بسازیم. ما این تناقض را چطور هضم کنیم ماجرا چیست ؟ پای همان مافیای نفتی و دلالان وسط است؟ می‌خواهند توان برداشت ما افزایش نیابد؟ دلال که روی پیشانی‌اش مارک نخورده است . اقداماتی که انجام می‌دهد موجب شده که نتیجه بگیریم دلال است. بله این افراد در این ماجرا موثرند. کاری می‌کنند تا به بازار دسترسی پیدا نکنیم و در نهایت عدم فعالیت ما به نفع کشورهای رقیب خصوصا عربستان و قطر شود. یعنی این‌ها از عربستان و قطر پول می‌گیرند ؟ خبر دقیق که ندارم اما به هرحال آنها رقیب ما هستند طبیعی است که در رقابت شدید هر فعالیتی بکنند. این دو کشور میلیاردی هزینه می‌کنند تا ما نتوانیم صنعت نفتمان را حداقل در حوزه‌های مشترک با آنها توسعه دهیم. خب، این پول‌ها ممکن است از همین جاها سر بر آورد. این‌ها که مخالف افزایش ناوگان حفاری ایران هستند خرده پا دارند. خارج نشین دارند. تازه بعضی از این کسانی که جوسازی می‌کنند همین شرکت‌های سازنده دکل در خارج کشور هستند. چرا؟ شرکت‌های دکل‌ساز خارجی چطور منتفع می‌شوند؟ واقعیت خیلی تلخ است. ما که دکل‌ساز نداریم اما واسطه‌هایی آمده‌اند و می‌گویند بدهید ما دکل بسازیم. بعد چون توان ساخت دکل ندارند می‌روند از چین دکل را می‌خرند و می‌آورند تحویل ما می‌دهند. این وسط پولی هم نصیب آنها می‌شود. یعنی به اسم ساخت داخل از چین دکل می‌خرند؟ دقیقا. دکل را از چین می‌خرند و می‌گویند ساخت ایران است. من با سند و مدرک صحبت می‌کنم. بروید فهرست را ببینید میز دوار، لوله شش پر، قرقره و...، همه را اعلام کرده از چین می‌خرد. یعنی مجموعه ای که مدعی ساخت دکل در داخل ایران است قصد دارد از چین دکل بخرد و به نام ساخت ایران تحویل بدهد؟ بله. من نمی‌دانم واقعا این مجموعه دکل‌سازی دارد. بروید فهرستی که ارائه داده است را ببینید. همه وسایل و قطعات را قرار است از چین و هند و... بخرند بعد به عنوان ساخت داخل تحویل ما بدهند. فقط ساخت مخازن و کاروان را می‌خواهند به شرکت داخلی بدهند که جدید نیست. همین حالا هم این دو مورد را شرکت‌های داخلی می‌سازند. ماجرا این است که من اصلا کیفیتی که آنها ارائه می‌دهند و تکنولوژی آنها را قبول ندارم. وقتی قرار است هزینه شود چرا باید از شرکت ناشناخته چینی دکل خرید؟ قرار است چند دکل با همین شیوه بسازند و تحویل شما بدهند؟ 14 دکل. خب، من که قرار است این دکل را بخرم اصلا این حرف را قبول ندارم. من دکلی می‌خرم که تکنولوژی‌اش به روز باشد. مشکل نداشته باشد. این مجموعه ایرانی روی هر دکل حدودا چقدر سود می‌برد؟ هفت تا هشت میلیون دلار. یعنی آنها در قالب یک واسطه وارد میدان شده‌اند و منافع ملی را هم نادیده گرفته اند؟ من نمی‌گویم آنها دلال هستند یا می‌خواهند به منافع ملی ضربه بزنند. شاید ندانسته این کار را می‌کنند. پس باید دندان دکل ساز شدن را کند و دور انداخت؟ ببینید دکل‌سازی ابزار و امکانات می‌خواهد. نه این‌که ایران دکل نمی سازد، در خاورمیانه هم کشوری دکل‌ساز نیست. دکل یک قطعه نیست از 200 قلم کالا تشکیل شده. حالا می‌گویند با مهندسی معکوس می‌سازند، مگر می‌شود من صبر کنم تا آنها به نتیجه برسند؟ چرا اصلا در حوزه دکل می‌خواهید خودکفا شوید. ما لوله حفاری در ایران نداریم. تکنولوژی‌اش هم ساده‌تر است. چرا لوله حفاری نمی‌سازید؟ آخر حرف‌های عجیبی می‌زنند. الان از 75 میلیون جمعیت ایران، حداقل 60 میلیون نفر ساعت مچی دارند. تکنولوژی ساخت ساعت از دکل حفاری هم آسان‌تر است. چرا ساعت‌ساز نمی‌شوید؟ اصلا می‌شود بگویید که این 60 میلیون نفر ساعتشان را دربیاورند و استفاده نکنند تا شما ساعت بسازید و به دستشان ببندند. این رفتار چه توجیهی دارد؟ کسی حاضر است این کار را بکند؟ حالا ما در میادین مشترک معطل بمانیم که آیا شما دکل‌ساز بشوید آیا نشوید. 29 سال دیگر هم بگذرد، چه می‌شود. مگر در این 29 سال که گذشت و ما دکل نخریدیم کسی توبیخ شد؟ کسی جواب داد چرا؟ حالا این هم بگذرد. الان در خلیج‌فارس چند دکل در حال کار هستند؟ از 161 دستگاه 10 دکل ایرانی است که فقط سه تا چهار دکل کارایی دارد وبقیه برای تعمیرات مناسب هستند. حالا چه کسی می‌خواهد تعداد دکل‌های ما 40 عدد نشود؟ قطر و عربستان؟ بله. این‌ها از طریق بعضی واسطه‌ها و دشمنان نادان دارند جوسازی می‌کنند. هر کاری می‌کنند تا ما نتوانیم تولیدمان را در پارس جنوبی افزایش دهیم. این واسطه‌ها چه کسانی هستند؟ ازبدنه وزارت نفت هستند؟ خیر اصلا. مجموعه نفت که مظلوم‌ترین بخش این کشور است. هر چه بلا هست سر نفت می‌آورند. در نفت یک نفر دلال نیست. این‌ها برای سود بردن از بیرون می‌آیند و به نفت فشار می‌آورند. من صراحتا می گویم ما نمی‌توانیم دکل بسازیم. اصلا این دلال‌ها بگویند چقدر می‌خواهند تا ما به آنها پرداخت کنیم( با خنده) دست از سرمان بردارند و بگذارند کار توسعه میادین را انجام دهیم. وقتی کاری نمی‌شود چرا باید برای انجامش جوسازی کرد. این دردها را به چه کسی باید گفت؟