میدان نفتی «کرکوک» احیا می‌شود

بنا بر گزارش‌های رسیده در اوایل ماه سپتامبر بریتیش‌پترولیوم (BP) قراردادی به منظور احیای میدان نفتی «کرکوک» در شمال عراق به امضا خواهد ‌رسانید، از آنجایی که این میدان نفتی در مرز منطقه خودگردان کردستان قرار دارد در نتیجه این حرکت می‌تواند سیاست‌های منطقه‌ای را تحت‌الشعاع قرار دهد. قرارداد کرکوک با غول نفتی بریتانیا - که اکنون نیز در بزرگ‌ترین میدان نفتی عراق، یعنی رومالی مشغول به‌کار است - امکان مذاکره برای دسترسی به منابع نفتی چشمگیر شمال عراق را نیز برای BP مهیا می‌کند. یعنی با این قرارداد بغداد شریکی مورد اطمینان و کارکشته خواهد داشت که با این کشور در زمینه احیای میدان نفتی کرکوک و احیانا همکاری‌های آتی همراه خواهد بود. منبعی که از جزییات مذاکرات مطلع است، می‌گوید: «این یک قرارداد اولیه 18ماهه و به منظور نشان‌دادن آمادگی بریتیش پترولیوم برای همکاری خواهد بود که در نتیجه آن فرصت مذاکره برای عقد قراردادی طولانی را هم برای این شرکت فراهم می‌آورد.» بریتیش پترولیوم حاضر به اظهارنظر در این مورد نشده است. این شرکت در بخش‌های «بابا» و «آوانا» (پهنه‌های زمین ساختاری شمال عراق)، یعنی در آن قسمت از مرز که تحت حاکمیت دولت مرکزی بغداد است به فعالیت خواهد پرداخت. سومین پهنه زمین ساختاری کرکوک «خورمالا» است که تحت کنترل دولت منطقه خودگردان کردستان (KRG) قرار داشته و توسعه آن برعهده گروه عراقی و کرد KAR است. مذاکرات برای حضور بریتیش پترولیوم در کرکوک بیش از یک‌سال به طول انجامیده است. هنگامی که بغداد ابتدا در ماه ژانویه جزییات اولیه این قرارداد را فاش کرد، دولت منطقه خودگردان کردستان این قرارداد را غیرقانونی خواند، زیرا بغداد در این خصوص با آنها وارد مذاکره نشده بود. با این حال این غول نفتی بریتانیا برای شروع به‌کار مانعی بر سر راه خود نمی‌بیند، یک منبع خبری در این زمینه گفته است که: «بریتیش پترولیوم پیش‌بینی می‌کند که دولت منطقه خودگردان کردستان اعتراضاتی در این زمینه خواهد داشت اما درعین حال معتقد است که دولت بغداد راه معقولی را در زمینه احیای میدان نفتی کرکوک در پیش گرفته است.» در میان شرکت‌های نفتی بین‌المللی، این بریتیش پترولیوم است که می‌تواند به مدد قرارداد 30‌میلیارددلاری خود در میدان نفتی عظیم رومالی، بهترین رابطه را با بغداد داشته باشد. یکی از منابع خبری در حوزه نفت عراق می‌گوید: «بغداد امیدوار است بریتیش پترولیوم، همچون قرارداد حوزه نفتی رومالی، در کرکوک نیز درنهایت قراردادی به منظور ارایه خدماتی فنی به امضا برساند. گرچه بریتیش پترولیوم انتظار دارد که بتواند در عقد این قرارداد شرایط تجاری مطلوب‌تری را برای خود مهیا کند. در اواخر سال 2009، عراق مجموعه‌ای از قراردادهای خدماتی خود را به شرکت‌های مشابه بریتیش پترولیوم، یعنی شرکت‌هایی همچون «انی» و «اکسون موبیل» واگذار کرد؛ شرکت‌هایی که سهم اندکی از قراردادهای توسعه میدان‌های نفتی عراق را از آن خود کردند. منبعی که نخواسته نامش فاش شود در این رابطه گفته است: «شرایط این قرارداد باید پیچیدگی‌های موجود در این حوزه نفتی و همچنین لزوم حضور این شرکت به منظور جلوگیری از کاهش بیشتر میزان تولید در این میدان نفتی را منعکس کند.» بنابراین قرارداد در ابتدا بریتیش پترولیوم به منظور جلوگیری از کاهش میزان تولید این میدان نفتی و نیز انجام برخی تحقیقات و بررسی‌ها صد‌میلیون‌دلار هزینه خواهد کرد. هنگامی که قرارداد نهایی به امضا برسد تیمی کوچک متشکل از 30نفر از کارکنان بریتیش پترولیوم در این میدان نفتی مشغول به‌کار خواهند شد. میزان تولید این میدان نفتی 78ساله به دلیل سال‌ها تزریق آب و انباشت پسماندهای نفتی از 900‌هزار بشکه در روز در سال 2001 به 280‌هزار‌بشکه در روز کاهش یافته است. مقامات عراقی گفته‌اند که انتظار دارند بریتیش پترولیوم طی پنج سال آینده ظرفیت تولید میدان نفتی کرکوک را به 600‌هزار بشکه در روز برساند. اما در مقایسه با میادین نفتی عظیم رومالی، زبیر و کرنای غربی شماره یک، روند توسعه در میدان کرکوک آهسته‌تر خواهد بود؛ بریتیش پترولیوم، انی و اکسون توانسته‌اند در همکاری با یکدیگر ظرفیت تولید این میادین را تنها در طی دو سال 600‌هزار بشکه در روز افزایش دهند. بنا بر اظهارات یک منبع خبری توسعه چشمگیری در این میدان صورت نخواهد گرفت چراکه کرکوک یک میدان نفتی قدیمی است که میزان تولید در آن ‌رو به کاهش بوده و نیاز به توجه بسیار دارد. به‌رغم اینکه منابع غنی موجود در کرکوک در مرکز بحران و مناقشات میان دولت مرکزی سنی، احزاب شیعه و کرد بر سر قدرت قرار دارد اما این مساله تاثیری در عزم غول نفتی بریتانیا برای حضور در این میدان نداشته است. بریتیش پترولیوم بر این باور است که همه ساکنان کرکوک به‌شدت به منابع موجود در میدان نفتی این منطقه وابسته هستند و از این‌رو توسعه این میدان از اهمیت چشمگیری برخوردار است. در طرف مقابل هم شورون، اکسون، توتال و برخی دیگر از شرکت‌ها با امضای قراردادهای پرمنفعت نفتی با دولت منطقه خودگردان کردستان موجبات خشم بغداد را فراهم آورده‌اند. صادرات نفتی و قراردادهای منعقدشده توسط دولت منطقه خودگردان کردستان از مهم‌ترین مناقشات موجود میان این دولت و دولت عرب مستقر در بغداد بر سر قلمرو، میادین نفتی و استقلال سیاسی هستند. دولت عراق بر این نکته اصرار دارد که این دولت تنها نهاد معتبر و ذی‌صلاح در کشور عراق است که اجازه عقد قرارداد و صادرات‌نفت خام را دارد، اما دولت کردستان می‌گوید که قانون اساسی این اجازه را به این دولت داده است تا مستقل از بغداد، به عقد قرارداد و صادرات نفت‌خام بپردازد. بریتیش پترولیوم از خود هیچ علاقه‌ای برای حضور در منطقه کردستان نشان نداده است، گرچه بنا بر اظهارات منابع خبری، بخش خدمات هوایی بریتیش پترولیوم (AIR BP) در مناقصه‌ای به‌منظور ارایه خدمات سوخت‌گیری در فرودگاه اربیل شرکت کرده است.