راهکارهای افزایش صادرات نفت ایران

به گزارش گروه بررسی مطبوعات اقتصاد آنلاین روزنامه "تهران امروز" در گزارشی ضمن گفت و گو با کارشناسان به بررسی جایگاه نفتی ایران در جهان پرداخته است : یکی از اتفاقاتی که تغییرات پی‌درپی وزرا در 8 سال گذشته در وزارت نفت بر جا گذاشت، کاهش تولید نفت بود که علاوه بر متزلزل کردن جایگاه ایران در اوپک، برخی مشتریان نفت ایران را نیز با چالش جدی مواجه کرد. در این شرایط، تحریم نفت ایران نیز تیر خلاصی بود که از سوی غرب بر پیکره صنعت نفت وارد شد تا میزان صادرات نفت را به شکل بی‌سابقه‌ای کاهش دهد. به نظر می‌رسد دیپلماسی انرژی موضوع مغفول مانده‌ای بود که بیژن نامدارزنگنه به محض ورودش به وزارت نفت آن را مد نظر قرار داد و در نخستین روز کاری‌اش، حکم سرپرست جدید امور بین‌الملل نفت را امضا و ابلاغ کرد. او همچنین در نخستین صحبت‌هایش، از برنامه‌ریزی برای افزایش ظرفیت تولید نفت و رسیدن به سطح تولید سال 84 خبر داد و اعلام کرد که میزان صادرات نفت ایران به زودی افزایش خواهد یافت. کارشناسان انرژی بر این باورند که هر چه ظرفیت تولید و پس از آن تولید نفت کشوری بیشتر باشد، قدرت آن کشور در بازارهای جهانی افزایش می‌یابد و علاوه بر اینکه قدرت چانه‌زنی در حوزه‌های مختلف بیشتر می‌شود، حذف آن کشور به راحتی از معادلات جهانی ممکن نیست. بنابراین به نظر می‌رسد زنگنه برای احیای دیپلماسی از دست رفته انرژی کشور، افزایش ظرفیت تولید نفت را در دستور کار این وزارتخانه قرار داده تا تمام تلاش خود را برای بازگشت قدرتمند به بازارهای نفت به کار گیرد. البته با توجه به شرایط تحریم که صنعت نفت از تابستان سال گذشته به‌طور جدی با آن مواجه شده، افزایش صادرات نفت کار ساده‌ای نخواهد بود که خود شخص وزیر نفت نیز به آن واقف است اما با وجود این او اعلام کرده که در آینده نه چندان دور صادرات نفت ایران افزایش خواهد یافت. بیژن نامدارزنگنه یکی از ماموریت‌های اصلی خود را بازپس‌گیری جایگاه ایران در بازارهای جهانی عنوان کرده و در همین رابطه معتقد است ظرفیت و توان تولید و پس از آن تولید نفت ایران باید در مدت ٦ تا ٧ ماه به میزان سال ٨٤ برگردد. پس از اعلام این خبر، مدیر برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت از آغاز عملیات اجرایی افزایش ظرفیت تولید نفت‌خبر داد. علی‌اکبر وحیدی‌آل‌آقا، کارشناس انرژی در گفت‌وگو با تهران امروز تاکید می‌کند که صحبت وزیر نفت بر سر افزایش ظرفیت تولید است و نه تولید. او می‌گوید: اگر ایران ظرفیت تولید بالایی داشته باشد، هر لحظه که بخواهد و میسر باشد، می‌تواند افزایش تولید داشته باشد. اما اگر ظرفیت تولید افزایش پیدا نکند، تحت هیچ شرایطی نمی‌توان تولید را افزایش داد. وی با اشاره به افت فشار و کاهش چاه‌ها در سال‌های گذشته توضیح می‌دهد:‌ اگر در سال‌های گذشته ظرفیت تولید نفت ایران 4 میلیون بشکه بوده، به دلایل فنی امروز لزوما همان عدد نیست و باید اصلاحاتی در این زمینه انجام شود. آل‌آقا درباره نحوه بازاریابی برای یافتن مشتریان جدید نفت ایران گفت: به نظر من مشکلی در زمینه مشتری برای نفت ایران وجود ندارد. اگر مشکل مشتری هم باشد، در کوتاه‌مدت خواهد بود. ایران مشتریانی دارد که پالایشگاه‌هایشان بر اساس نفت ایران طراحی شده و استفاده از نفت‌های دیگر برایشان خوشایند نیست. بنابراین برای آنها هم بهتر خواهد بود تا دوباره از نفت ایران استفاده کنند. این کارشناس انرژی افزود: کمتر دیده شده نفتی در بازارهای جهانی وجود داشته و مشتری نداشته باشد. بنابراین نگرانی برای بازارهای آتی نفت ایران وجود ندارد. تهاتر، راهکاری برای افزایش صادرات نفت روز گذشته منصور معظمی، سرپرست معاونت امور بین‌الملل و بازرگانی وزارت نفت با اشاره به تغییر مواضع بین‌الملل در کشور با روی کار آمدن دولت جدید، از تلاش برای گسترش مذاکرات و فضای همکاری بیشتر در عرصه بین‌المللی برای استفاده حداکثری از امکانات در صحنه جهانی خبر داد. این در حالی است که در رابطه افزایش صادرات نفت در شرایط فعلی، حسن مرادی، استاد اقتصاد بین‌الملل دانشگاه تهران در گفت‌وگو با تهران امروز گفت: فکر می‌کنم بحث دیپلماسی انرژی با تحریم گره نخورده است. این به معنای بی‌اثر بدون تحریم‌ها در فروش نفت ایران نیست، بلکه به معنای استفاده از راهکارهای دیگر از جمله تهاتر در شرایط تحریم است. این استاد دانشگاه معتقد است تحریم‌های غرب جلوی ترانسفر سرمایه و تبادل پولی و مالی ما را گرفته اما کالا می‌تواند در این شرایط تبادل شود و به همین دلیل تهاتر می‌تواند دیپلماسی موفقی در این راه باشد. مرادی در این رابطه تصریح کرد: فکر می‌کنم در شرایط تحریم باید به راهکارهای چندبعدی فکر کرد. ایران از نظر خدمات فنی-مهندسی در شرایطی قرار دارد که به راحتی می‌تواند در کشور عراق در استحصال گاز کمک کند. یعنی به‌رغم تحریم‌های موجود، در بازسازی صنایع کشورهای دیگر جای کار زیادی برای صنعت نفت ایران وجود دارد. این استاد اقتصاد بین‌الملل دانشگاه تهران افزود: افزایش تولید نفت باید متناسب با مصرف باشد اما افزایش تولید همیشه به معنای افزایش مصرف نیست. بلکه باید در بازارهای جهانی برای کالاهای حاصله از فرآوری نفت‌خام بازاریابی و مشتری‌یابی کرد. یکی از راهکارهای فروش نفت‌خام تبدیل آن به کالاهایی با ارزش افزوده بالاتر و سپس فروش آنهاست. بنابراین این توسعه و افزایش ظرفیت تولید نفت ایران می‌تواند در قالب پالایش و فرآوری باشد. بخش خصوصی باید ورود پیدا کند «گریزی از احیای بازارهای سنتی نفت ایران نیست و راه دشوار وزیر نفت در احیای بازارهای جدید است.» اینها را سیدعماد حسینی، کارشناس انرژی عنوان می‌کند که این روزها در موسسه مطالعات انرژی حضور دارد. او معتقد است برون‌رفت از وضعیت فعلی فروش نفت ایران تنها با فروش نفت از طریق بخش خصوصی امکان‌پذیر است. حسینی در گفت‌وگو با تهران امروز می‌گوید: بخش خصوصی پیش از این در بحث فروش نفت‌خام ورود پیدا کرد اما به دلیل بوروکراسی‌های حاکم بر نفت موفق نبود. اما اکنون وقت آن است تا زمینه‌های لازم برای بخش خصوصی فراهم شود؛ به‌گونه‌ای که بخش خصوصی برای فروش نفت‌خام با دولت ادغام شود. اگر قرار است نفتی بیش از گذشته به فروش برسد، باید بخش خصوصی ورود پیدا کند و راهکارهای قانونی این راه تدوین شود. این کارشناس حوزه انرژی با تاکید بر اینکه ایجاد بازارهای جدید به دیپلماسی نفت ایران برمی‌گردد گفت: پیدا کردن مشتریان جدید نفتی به هنر دیپلماسی ما برمی‌گردد. رفتار دو کشور ممکن است از لحاظ سیاسی مناسب نباشد، اما می‌تواند از لحاظ اقتصادی قابل حل باشد. این به شرطی است که ما بتوانیم برای مشتریان جدید ایجاد جذابیت کنیم. باید ببینیم چقدر هزینه می‌کنیم و هزینه فایده ما چقدر است؟ وی خاطرنشان کرد: هرچند تحریم بر صنعت نفت ما سایه افکنده، اما باید انگیزه سوای تحریم وجود داشته باشد. ممکن است راهکارهایی برای فروش نفت در این میان وجود داشته باشد که باید به‌دنبال آنها بود. حسینی با اشاره به تغییرات اخیر در وزارت نفت و امور بین‌الملل و تغییر مسئول مستقیم فروش نفت، تاکید کرد: فکر می‌کنم آقای زنگنه با توجه به دغدغه‌های ذهنی که داشتند، اینطور تشخیص دادند که افراد با سابقه را برای رفع معضلات بین‌المللی به کار برگردانند و سیاست‌های پیشین را دوباره احیا کنند. شاید ایشان معتقد بودند که مدیرهای قبلی این سمت‌ها، شیوه‌های برخورد با تحریم را نمی‌دانستند. بر اساس این گزارش، چندی پیش برخی رسانه‌ها از تشکیل سازمان ویژه فروش نفت به دستور وزیر نفت‌خبر داده بودند که زنگنه آن را تکذیب کرد. برخی کارشناسان معتقدند ‌ای کاش آن سازمان تشکیل می‌شد تا بخش خصوصی به‌طور قانونی در بحث نفت‌خام و پیدا کردن بازارهای جدید ورود پیدا می‌کرد. باید منتظر بود و دید بیژن زنگنه و تیم اجرایی‌اش چه راهکارهایی برای افزایش صادرات نفت ایران، آن هم در بازارهای جدید دارند.