ضرورت تبدیل دارایی‌های خارجی به ارزهای معتبر

به گزارش گروه بررسی مطبوعات اقتصاد آنلاین روزنامه "تهران امروز" در گزارشی ضمن گفت و گو با کارشناسان به بررسی راهکارهایی برای حفظ ارزش دارایی‌های ایران در خارج از کشور پرداخته است :

در پی کاهش ارزش روپیه، نگهداری بخش عمده‌ای از دارایی‌های ایران با این ارز محلی در بانک‌های هند، انتقاداتی را نسبت به کاهش ارزش دارایی‌های ایران در پی داشته است. بعد از تحریم‌های گسترده بانکی غرب علیه کشورمان، ایران بخشی از درآمد ناشی از فروش نفت به کشور هند را به شکل روپیه در بانک‌های این کشور ذخیره کرده‌است. اما آنچه موجب انتقاد کارشناسان شده، کاهش ارزش ارزهای محلی به ویژه روپیه و در پی آن کاهش ارزش دارایی‌های ایران است. بررسی روند تغییرات قیمتی روپیه طی یک سال اخیر نشان از نوسان قیمت این ارز دارد. نرخ روپیه هند در پایان فروردین ماه سال گذشته، 227 ریال بوده و تا یازدهم تیرماه سال‌جاری در همین حدود تغییر کرده و به 208 ریال رسیده است.اما از دوازدهم تیرماه شاهد افزایش 2 برابری ارزش روپیه بوده‌ایم. نرخ روپیه پس از این افزایش تا 27 مرداد ماه بیش از 400 ریال بود اما پس از آن روند نزولی گرفته و به 392 ریال رسیده است. مهدی تقوی عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی معتقد است، شکلی از این ضرر به منافع کشورمان اتفاقی ناگزیر است و راه کوتاه مدتی برای آن نمی‌توان متصور شد. مگر اینکه سعی کنیم تحریم‌های غیرقانونی غرب علیه کشورمان کاهش یابد. هر چند او پیشنهاد می‌کند: «اگر می‌توانستیم درآمدهای خود از محل فروش نفت را به صورت دلار و یورو دریافت کنیم، به احتمال زیاد این مشکل پیش نمی‌آمد.» محمدحسین میرمحمدی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز پیشنهادی همانند تقوی دارد و می‌گوید: «تنها راهی که در حال حاضر به نظر می‌رسد، تبدیل دارایی‌های کشورمان از روپیه به دلار و دیگر ارزهای پر داد و ستد جهانی است.» او معتقد است، هر چند تبدیل چند باره این ارزها هم خودش می‌تواند بخشی از این دارایی‌ها را کاهش دهد. دولت و بخصوص وزارت امورخارجه هر چه سریع‌تر بخش دیپلماسی اقتصادی را فعال کند. همکار او ناصر عاشوری، نماینده فومن در مجلس هم معتقد است، با بررسی امکانات مختلف و کمک کشورهایی که جزو دوستان ایران هستند، ‌می‌توانیم منافع حاصل از فروش نفت و گاز به کشورهایی نظیر هند، چین و پاکستان را به صورت مختلف حفظ کنیم. این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس معتقد است، بهتر است دولت بررسی کند که از طریق فاینانس یا تهاتر منابع حاصل از فروش نفت و گاز را دریافت کند. شاید در برخی کالاها برای کشورمان صرفه داشته باشد که به جای دریافت ارزهایی مانند روپیه یا یوان، کالا را دریافت کنیم. اما در بخشی دیگر بهتر است ارز مورد نیاز را دریافت کنیم. این همه را باید دولت هر چه سریع‌تر بررسی کند و بداند که همه از جمله نمایندگان مجلس نیز در این مسیر کمکش خواهند کرد. استفاده از امکانات موجود در چند سال گذشته تحریم‌ها علیه ایران حوزه انرژی، سرمایه‌گذاری خارجی، بانک‌ها و صادرات نفت و مشتقات آن را هدف قرار داد و با توجه به وابستگی ایران به درآمدهای نفتی تحریم حوزه انرژی و بانک از اهمیت بیشتری برخوردار است. بر این اساس در راستای مقابله با تحریم و جبران کاهش درآمدهای ناشی از صادرات نفت به کشورهایی که ایران را تحریم کرده بودند،‌ ایران مبادله تجاری با کشورهایی مانند هند، ترکیه، چین و... را افزایش داد و اقدام به فروش نفت با ارزهای محلی کرد. به‌گزارش ایسنا، در بین کشورهای خریدار نفت ایران، هند یکی از بزرگ‌ترین خریداران است که پس از امارات و چین رتبه سوم واردات به ایران را به خود اختصاص داده است. آمارها نشان از آن دارد که حجم صادرات ایران به هند طی چهار ماهه ابتدایی سال 795 میلیون و 560 هزار و 470 دلار بوده است و در مقابل حجم واردات ایران از این کشور به یک میلیارد و 332 میلیون و 493 هزار و 792 دلار رسیده است که حجم عمده واردات از این کشور مربوط به نهاده‌های دامی و موادغذایی است. مهدی تقوی با غیرعادلانه دانستن تحریم‌ها علیه کشورمان می‌گوید، باید در نظر داشته باشیم که به اختیار کشورمان نبوده است که درآمدهای ناشی از فروش نفت خود را به شکل روپیه یا یوان دریافت کند. طبیعی است که ارزهای نظیر روپیه در مبادلات بین‌الملل جایگاهی ندارند و جدا از یورو، دلار و ین دیگر ارزها معمول نیستند و تبدیل آنها به ارزهای مشهور هزینه مضاعف بر کشورمان وارد می‌کنند. اما سوال اینجاست که چرا ایران ذخایر خود را به‌جای روپیه به شکل دلار و یورو در بانک‌های هندی ذخیره نکرده است. این اقتصاددان در پاسخ می‌گوید: «من اطلاع دقیقی ندارم قوانین بانکی در هند به چه شکلی است. اما حتما محدودیت‌هایی بوده که کشورمان چنین کاری نکرده است. به عنوان مثال ممکن است بانک‌های هندی دلار یا یورو ذخیره نکنند. چرا که ممکن است با یک نوسان در قیمت دلار و روپیه ضرر کنند. احتمال دیگر هم این است که چون کشورمان از سوی تحریم‌های بین‌المللی محدود شده است،‌هندی‌ها از فرصت استفاده کنند و تنها در ازای فروش نفت به ما روپیه بدهند و ذخیره کنند. اما نکته مهم این است که در کوتاه مدت کاری از دست ما بر نمی‌آید و باید هر چه سریع‌تر حجم تحریم‌ها را کاهش دهیم. محمدحسین میرمحمدی نماینده گلپایگان در مجلس هم معتقد است، مسئولان دولتی باید هزینه و فایده کنند و ببینند اگر روپیه را تبدیل به یورو و دلار کنند، برای منافع ما صرفه دارد یا خیر. در غیر این صورت راهی وجود ندارد تا پیش از کاهش هر چه بیشتر ارزش روپیه، منافع ما حفظ شود. ناصر عاشوری‌ دیگر عضو کمیسیون اقتصادی مجلس امیدواری بیشتری دارد و می‌گوید: «نباید از دولت انتظار معجزه داشت. اما می‌توان امیدوار بود با دیپلماسی فعال و کمک کشورهای دوست، درآمدهای حاصل از فروش نفت را به شکل بهتری حفظ و ذخیره کرد. از سوی دیگر نباید فراموش کرد که می‌توان به هنگام فروش نفت در آینده به مسائلی که در حال حاضر اتفاق افتاده هم توجه کرد.» ادامه تحریم‌ها غیرقانونی است در این زمینه محمدحسین عادلی،‌ رئیس اسبق بانک مرکزی با تاکید بر اینکه تحریم‌ها کاملا ظالمانه و غیرقانونی است و باید تلاش کنیم که این تحریم‌ها ادامه پیدا نکند و کاهش یابد، گفت: بدون اقدام برای رسیدگی مناسب به حل موضوع تحریم‌ها، شرایط اقتصادی به‌گونه‌ای نیست که بتوان اقدامات موثری برای حل مشکلات اقتصادی انجام داد لذا هرگونه اقدام اقتصادی باید با اقدامات دیپلماتیک برای حل موضوع تحریم‌ها توام باشد. او در گفت‌وگو با ایسنا اضافه کرد: «تحریم‌های مالی و تحریم بانک مرکزی با وجود غیرقانونی بودن عملا موجب شده بانک مرکزی نتواند در بازار آزاد دخالت و آن را به صورت کارآمد مدیریت کند، اما از مسائلی که در این راستا مطرح می‌شود این است که آیا دارایی‌های ارزی ما قابل استفاده هستند و اگر قابل استفاده نیست نتیجه تحریم است یا خیر؟» عادلی همچنین به کاهش ارزش روپیه اشاره و اضافه کرد: «درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت در بانک‌های هند به صورت روپیه نگهداری می‌شود و این در حالی است که ارزش روپیه ماه‌های اخیر حدود 30 درصد کاهش یافته است اگر ارزش ذخایر ایران که به صورت ارزهای محلی کشورهایی مانند هند، چین و ژاپن نگهداری می‌شود کاسته شود به معنی این است که ارزش دارایی ما کم شده است.» در حال حاضر و با توجه به اینکه بخشی از دارایی‌های ایران در بانک‌های هند به صورت روپیه نگهداری می‌شود و با توجه به اینکه ارزش این ارز محلی رو به کاهش بوده به نظر می‌رسد باید در زمینه چگونگی نگهداری دارایی‌های ایران تجدید نظر صورت بگیرد. حال با روی کار آمدن دولت جدید و همچنین روشن شدن وضعیت رئیس کل بانک مرکزی امیدواریم که وضعیت بهتر شده و سیاست‌ها به درستی اعمال شود.