ترکیه به سمت ایران باز می گردد؟

به گزارش سرویس بررسی مطبوعات اقتصاد آنلاین، روزنامه جوان نوشت:

از زمان آغاز بحران سوریه، نحوه موضع‌گیری دولت ترکیه با روندی که حداقل طی ۱۰ سال قبل از شروع این بحران، در روابط ترکیه با سویه آغاز شده بود، تمایز داشت. همین امر باعث شد که چرخشی مبهم در سیاست خارجی ترکیه پدید آید که از آغاز نیز محکوم به شکست بود، زیرا سیاست جدید ترکیه بر خلاف سیاست «به صفر رساندن تنش با همسایگان»، نه تنها روابط ترکیه با سوریه را دچار بحران کرد، بلکه در روابط ترکیه با سایر کشورهای منطقه به ویژه ایران و روسیه نیز تاثیر گذاشت. اگر چه جهت‌گیری متفاوت ایران و ترکیه در قبال ناآرامی‌های سوریه، دو کشور را در قطب مخالف قرار داد، با این حال به نظر می‌رسد در شرایط فعلی به چند دلیل ترکیه مایل به توسعه روابط خود با ایران است. نخستین دلیل، شکست سیاست‌های ترکیه در قبال سوریه است. زیرا آنچه امروز از سیاست خارجی ترکیه در قبال تحولات سوریه برای آنکارا باقی مانده، حکایت از شکست محض دارد. مقامات آنکارا که گمان می‌کردند با پیروزی سریع مخالفان اسد، از نقش مهمی در آینده سوریه برخوردار خواهند شد، اینک دریافته‌اند که راه را به کلی اشتباه رفته‌اند، زیرا ترکیه تاکنون نه تنها به هیچ یک از اهداف اولیه خود دست نیافته، بلکه با چالش‌های عدیده‌ای نیز مواجه شده که این امر از شکست سنگین سیاست خارجی آنکارا در منطقه حکایت دارد. دومین عاملی که ترکیه را به توسعه روابط با ایران مجاب می‌کند، مسئله کردهاست. بحث اعلام خودگردانی کردهای سوریه، به شدت مقامات آنکارا را مورد تهدید قرار داده است. اگرچه اردوغان از زمان آغاز تحولات سوریه، نسبت به تحرکات کردها حساسیت به خرج داد و حتی از تشکیل منطقه مرزی امن در شمال سوریه خبر داد، با این حال امروز مشخص شده که این سیاست ترکیه نیز به شکست انجامیده است، زیرا اعلام خودمختاری کردهای سوریه با توجه به پیوندی که انها با کردهای ترکیه و به ویژه پ. ک. ک دارند، می‌تواند از یک سو روند حل و فصل مسئله کردی را با اختلال مواجه و از سوی دیگر فعالیت کردهای مخالف ترکیه را در شهرهای سوریه تشدید کند. برپایی اردوگاه‌های مشترک میان پ. ک. ک و کردهای سوریه در شمال سوریه می‌تواند آینده سیاسی اردوغان را به خاطر اتخاذ سیاست‌های نادرست در قبال سوریه با چالش مواجه سازد، زیرا اردوغان با پشتیبانی از مخالفان سوریه، عملا فضای مساعدی برای اتحاد احزاب مخالف کرد در هر دو کشور مهیا نمود و این امر می‌تواند بیش از پیش مخالفت احزاب مخالف دولت را علیه اردوغان برانگیزد. به همین دلیل نیز اردوغان برای کنترل کردها به ایران نیاز دارد. سومین دلیلی که اردوغان و دولت ترکیه را در شرایط فعلی به توسعه روابط با ایران ترغیب می‌کند، اعتراضات داخلی ترکیه است. اعتراضات میدان تقسیم هنگامی از اهمیت دو چندان برخوردار می‌شوند که آن را در کنار تحولات منطقه مورد بررسی قرار دهیم. کودتای نظامی در مصر به شیوه‌ای به وقوع پیوست که پیش از این ارتش ترکیه موفق شده بود از همین الگو برای برکناری نجم‌الدین اربکان استفاده کند. همین امر باعث وحشت اردوغان از تداوم اعتراضات در داخل ترکیه و الگوبردای ارتش این کشور از ارتش مصر شده است. بر این اساس اردوغان برای چرخش از سیاست‌های پیشین خود، به متحد منطقه‌ای قدرتمندی نظیر ایران احتیاج دارد و جمهوری اسلامی ایران می‌تواند شرایط خروج ترکیه از شرایط فعلی را مهیا سازد. چهارمین عاملی که اردوغان را مجاب می‌کند به توسعه روابط با ایران بیندیشد، اختلافات به‌وجود آمده میان ترکیه و عربستان در خصوص تحولات منطقه به ویژه تحولات مصر است. اردوغان و حزب عدالت و توسعه که پس از وقوع بهار عربی، سردمدار حمایت از جریان‌های اخوانی در منطقه شده بودند، اینک اخوان‌المسلمین مصر را که مهمترین جریان اخوانی منطقه محسوب می‌شود، از دست داده‌اند. این در حالی است که عربستان از وقوع کودتا در مصر خشنود است و از برکناری اخوان‌المسلمین حمایت می‌کند. همین امر موجب شکاف در جبهه غربی ـ عربی ـ ترکی منطقه شده که علیه محور مقاومت و به ویژه سوریه شکل گرفته بود. در نتیجه هرگونه دوری ترکیه از عربستان می‌تواند به معنای نزدیکی آنکارا به تهران تلقی گردد. در مجموع نباید از یاد برد که ترکیه به عنوان کشور دوست و همسایه از اشتراکات مختلفی در زمینه‌های مختلف با ایران برخوردار است و مسلماً وجود این اشتراکات می‌تواند در سیاست‌گذاری تهران و آنکارا در تعامل با یکدیگر برای گسترش روابط و همچنین حل و فصل مسائل مختلف منطقه‌ای تأثیرگذار باشد. در این بین تقویت روابط ایران و ترکیه در شرایطی که ایران نیز با آغاز دوران ریاست جمهوری حسن روحانی، دوره‌ای جدید را در سیاست خارجی خود تجربه می‌کند، به نفع هر دو کشور است و می‌تواند موجب شکوفایی منافع ملی و تثبیت منافع مشترک تهران و آنکارا شود. همچنین نزدیکی ایران و ترکیه می‌تواند به حل و فصل موضوعات و بحران‌های موجود در منطقه نیز کمک کند. شاید سفر دیروز احمد داود اوغلو به تهران برای شرکت در مراسم تحلیف رئیس جمهور جدید، نقطه شروعی در این مسیر باشد.