جریان دریاچه ارومیه به کجا رسید؟

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از تهران امروز، دریاچه ارومیه واقع در شمال غربی ایران و در منطقه آذربایجان، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران و دومین دریاچه آب‌شور دنیاست. آب این دریاچه از رودخانه‌های مختلف از جمله تلخه‌رود، گادر، باراندوز، زرینه‌رود، سیمینه‌رود، شهرچای، نازلو و زولا تامین می‌شود. این دریاچه دارای 102‌جزیره است و آب آن به دلیل شوری بسیار بالا در هیچ فصلی از سال یخ نمی‌زند و به همین دلیل از گونه‌های مختلف فقط سخت پوستان قادر به زندگی در دریاچه ارومیه هستند. عمده فعالیت شهروندان این منطقه کشاورزی و دامداری است که با خشک شدن این دریاچه طی سال‌های کشاورزی تا حد زیادی از رونق افتاده است. تاکنون گزارش‌های بسیار زیادی در رسانه‌های مختلف در مورد تهدیدهای خطر خشک‌شدگی دریاچه ارومیه منتشر شده است اما گویا مسئولان همچنان نسبت به این مشکل بزرگ بی‌تفاوت هستند. با ادامه روند بی‌توجهی مسئولان به این دریاچه، برخی از مسئولان با توجه به کاهش سطح دریاچه طی 13 سال گذشته به 6 متر، از خشکی کامل دریاچه ارومیه تا چهار سال آینده اظهار نگرانی جدی کرده‌اند. عمده‌ترین علل خشکی دریاچه ارومیه خشکی دریاچه ارومیه علت‌های مختلفی از جمله خشکسالی سال‌های اخیر، برداشت بی‌رویه آب از سوی کشاورزان، سد‌سازی در راه آبریزها به این دریاچه و همچنین انتقال آب به برخی از مناطق عنوان شده که همه این عوامل دست در دست هم باعث کاهش سطح آب دریاچه ارومیه طی سال‌های اخیر شده است. کارشناسان عنوان می‌کنند با ادامه چنین روندی در آینده شاهد کویر نمکی با وسعت بیش از 4 هزار و 400 کیلومتر در محل فعلی دریاچه ارومیه خواهیم بود. تاکنون طرح‌ها و وعده‌های مختلفی از سوی مسئولان در زمان‌های مختلف برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده اما این وعده‌ها درمان‌گر درد دریاچه ارومیه نبوده و همچون نمکی بر زخم خشک دریاچه ارومیه عمل کرده است. نمایندگان مجلس در سال 90 با طرح انتقال آب به این دریاچه موافقت نکردند که این امر شاید در بحرانی‌تر شدن وضعیت دریاچه ارومیه موثر بوده است. اگر دریاچه ارومیه طی سال‌های آینده به صورت کامل خشک شود کشاورزی این منطقه رو به نابودی خواهد رفت و شهروندان آذری زبان باید فکری جدی برای شغل و زندگی خود کنند. تاکنون معضل خشکسالی دریاچه ارومیه بر صنعت کشاورزی و دامداری منطقه نیز تاثیرگذار بوده است و به گفته امیر شاهرخ حسنعلی زاده مدیرکل هواشناسی آذربایجان شرقی،‌ تنها طی 4 ماهه نخست سال‌جاری با کاهش 20 درصدی بارندگی در آذربایجان‌شرقی وضعیت بدتر شده است. هیچ کاری برای احیای دریاچه ارومیه صورت نگرفته است نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی با انتقاد از اینکه هیچ کاری برای احیای دریاچه ارومیه صورت نگرفته است، گفت: دولت آینده باید توجه جدی برای احیای دریاچه ارومیه داشته باشد و این امر را به صورت جدی در دستور کار خود قرار دهد. «نادر قاضی پور» با تاکید بر اینکه احیای دریاچه ارومیه باید اولویت اول دولت آینده قرار گیرد، اضافه کرد:‌ تاکنون برای احیای دریاچه ارومیه مطالعات فراوانی صورت گرفته است اما این مطالعات باید به مرحله اجرا برسد و نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی نیز تمام تلاش خود را برای احیای این دریاچه انجام خواهند داد. پول احیای دریاچه ارومیه را در جایی دیگر هزینه کرده اند وی از دولت دهم به دلیل عملکردی که نسبت به دریاچه ارومیه داشته است، گفت: دولتمردان کار جدی برای احیای این دریاچه انجام ندادند و با توجه به استفاده از آب این دریاچه و تشدید خشکی، مسئولان اعتبار احیای این دریاچه را برای کاری دیگر از جمله دشت گلفرج هزینه کردند. نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه دولت دهم در پایان عمرش قول انتقال آب ارس را به دریاچه ارومیه داده بود، افزود: تاکنون هیچ کاری در این زمینه صورت نگرفته است. سعیدی، نماینده تبریز: راهکارهای زیادی برای احیای دریاچه ارومیه وجود دارد که استفاده از آب‌های فرا منطقه‌ای مانند رودخانه کرال، انتقال آب دریای خزر، بارورسازی ابرها از جمله این راه‌هاست که می‌تواند برای احیای دریاچه ارومیه موثر باشد قاضی پور در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه علت اصلی خشکی دریاچه ارومیه را چه عاملی می‌دانید، ادامه داد: یکی از علت‌های اصلی آن خشکسالی منطقه طی سال‌های اخیر، انتقال آبریزهای دریاچه ارومیه به مکان‌های دیگر و نیز استفاده بی‌رویه کشاورزان از آبریزهای این دریاچه برای کشاورزی است. وی تصریح کرد: در حال حاضر آب رودخانه زرینه رود را به منطقه‌ای در میاندوآب و تبریز می‌برند و چنین عواملی سبب تشدید خشکی دریاچه ارومیه شده است. نماینده مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی افزود: بیشتر صنعت ارومیه وابسته به صنایع غذایی است که ارتباط مستقیم با دریاچه ارومیه دارد که با خشک شدن دریاچه ارومیه همگی با مشکل اساسی روبه‌رو شده‌اند. قاضی‌پور گفت: امیدواریم دولت روحانی توجه ویژه و جدی به اجرایی شدن طرح‌های در نظر گرفته شده برای احیای دریاچه ارومیه داشته باشد. دود خشکی دریاچه ارومیه به چشم استان‌های دیگر هم خواهد رفت علاوه بر مسئولان ارومیه، مسئولان دیگر استان‌های کشور نیز باید نگران خشکی دریاچه ارومیه باشند چرا که دود خشکی این دریاچه به چشم استان‌های دیگر نیز خواهد رفت. یکی از معضلاتی که گریبان دیگر استان‌ها را هم خواهد گرفت، تشدید معضل ریزگردهاست که استان‌های همجوار را هم در بر خواهد گرفت. نماینده مردم شبستر در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه مشکلات خشکی دریاچه شور ارومیه دامنگیر شهروندان این استان و استان‌های همسایه خواهد شد، اضافه کرد: از جمله مشکلات ریزگردها است که برای جلوگیری و پیشگیری از بروز این معضل دولت جدید باید نگاه ویژه و خاص به این موضوع داشته باشد. «علی علیلو» با اشاره به اینکه رایزنی زیادی با مسئولان مختلف برای رفع مشکلات دریاچه ارومیه صورت گرفته است، ادامه داد: تاکنون 24 طرح برای احیای دریاچه ارومیه در نظر گرفته شده است که ناکارآمد بوده است، با توجه به اینکه دولت دهم حتی نتوانست یک مصوبه از 24 مصوبه که برای احیای دریاچه ارومیه در نظر گرفته شده بود را به‌طور کامل اجرایی کند، اما طرحی که هم‌‌اکنون در دست است می‌تواند این دریاچه را جان دوباره ببخشد. تغییر رویه کشت و صرفه جویی در مصرف آب «مسعود محمدیان» رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌شرقی نیز در این زمینه با تاکید بر تغییر رویه کاشت محصولات گفت: یکی از اهداف اجرای طرح تغییر کشت این است که محصولاتی کاشته شوند که در برابر کم‌آبی و در شرایط سخت مقاوم باشد و البته الگوهای کشتی که تاکنون ارائه شده، سبب صرفه‌جویی چند میلیون متر مکعبی در مصرف آب بخش کشاورزی شده است. راه‌های بسیاری برای احیای دریاچه ارومیه وجود دارد «محمد اسماعیل سعیدی» نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی نیز برای احیای دریاچه ارومیه معتقد است: راهکارهای زیادی برای احیای دریاچه ارومیه وجود دارد که استفاده از آب‌های فرا منطقه‌ای مانند رودخانه کرال، انتقال آب دریای خزر، بارورسازی ابرها از جمله این راه‌هاست که می‌تواند برای احیای دریاچه ارومیه موثر باشد. به گفته وی برای تحقق این اهداف و راهکارها دانشمندان ایرانی نیز باید مسئولان را کمک کنند. آب دریاچه ارومیه از لحاظ شوری به حد فوق اشباع رسیده است «بیوک رئیسی» مدیرکل محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی نیز نسبت به افزایش میزان شوری آب دریاچه هشدار داد و گفت: با توجه به کاهش بیش از حد آب میزان شوری به 400 گرم در لیتر رسیده است، در صورتی که در شرایط عادی میزان شوری آب باید بین 180 تا 220 گرم در لیتر باشد که هم‌‌اکنون آب دریاچه ارومیه از لحاظ شوری به حد فوق اشباع رسیده است. با کم شدن آب دریاچه تعادل اکولوژیک شمال‌ غرب کشور بر هم خواهد خورد و به‌دنبال آن شرایط آب و هوایی منطقه تغییر خواهد کرد و به‌طور کلی شرایط زندگی مردم منطقه به صورت جدی تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و با تشدید معضلات ناشی از خشکی دریاچه ارومیه شاهد موج عظیم مهاجرت مردم این منطقه خواهیم بود. ماجرای انتقال آب ارس به دریاچه ارومیه مطالعات اولیه طرح انتقال آب ارس به شمال شرق دریاچه ارومیه در سال 85 انجام و در سال 90 کلیات آن تایید و در سفرهای استانی دولت به تصویب رسید. برای مشخص شدن سرمایه‌گذار و پیمانکار و مجوزهای اجرای آن اقدام شده است که هدف از اجرای این طرح تامین آب شرب روستاها، شهرها، مراکز صنعتی و همچنین احیای دریاچه ارومیه عنوان شده است. آبگیری این طرح در حاشیه رودخانه ارس در شهر جلفا انجام خواهد شد و به صورت پمپاژ به مناطق مورد نظر منتقل خواهد شد. سرمایه‌گذاری این طرح 35 هزار میلیارد ریال پیش‌بینی شده است. به گفته «محمد اسماعیل سعیدی» نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی از انتقال آب ارس برای آبیاری دشت‌های مرند، تبریز، شبستر و به‌طور کل شمال شرق آذربایجان‌شرقی و احیای دریاچه ارومیه استفاده خواهد شد. عملیات اجرایی این طرح بعد از گذشت هفت سال از تصویب با حضور رحیمی، معاون اول رئیس‌جمهور در پنجم مرداد سال‌جاری کلنگ زنی شد. برخی از نمایندگان اردبیل از جمله «کمال الدین پیرموذن» نماینده مردم اردبیل در مجلس شورای اسلامی مخالفت‌هایی با اجرای این طرح دارند. وی در این زمینه گفته است: از دولت می‌خواهیم که ابتدا سهم حقآبه دشت مغان از آب رود ارس مشخص شود و سپس مازاد آن به دریاچه ارومیه انتقال یابد.