دفاعیات سه رئیس جمهور در رای اعتماد +جدول

دولت پنجم «آیت‌الله هاشمی رفسنجانی » 5/06/ 1368

* برای ما یک نقطه تحولی است زیرا تا گذشته خیلی نزدیک، اینجا می‌نشستیم و آقایان دیگری کابینه را برای معرفی می‌آوردند و حال دنیا عوض شده و جور دیگری شده است و الان ما کابینه را برای معرفی آورده‌ایم، ولی احساس مجلسی بودن از ذهن من هنوز، بیرون نرفته است و بحث‌هایی که می‌کنم حتماً یک مقداری شکل ریاست مجلس را خواهد داشت. به هرحال آقایان خودشان را آماده کنند که یک‌ دفعه نمی‌شود همه چیز عوض شود. امیدواریم که این رابطه را بتوانیم در آینده حفظ کنیم و این احساس و علاقه همچنان محفوظ بماند.

* امروز اولین کابینه پس از ارتحال وجود مقدس حضرت امام امت، رضوان‌الله تعالی علیه، مورد بحث قرار می‌گیرد. خوشبختانه، مسایل مربوط به‌کابینه تا حدود زیادی برای نمایندگان محترم و مردم روشن است و بحث‌ها در یک نقطه تاریکی انجام نخواهد شد. من هم در ابتدای صحبت، وقت زیادی را نمی‌گیرم برای این که می‌خواهم این وقت را برای وزرا محفوظ نگاه دارم که طبعاً در جلسه مورد بحث قرار می‌گیرند و باید وقت بیشتری داشته باشد تا بتوانند از مطالبی که اینجا مطرح می‌شود دفاع کرده و صحبت کنند.

* برنامه دولت عمدتاً متکی بر برنامه پنجساله است و با اطلاعی که ما از برنامه پنجساله داشتیم سعی کردیم در همان چارچوب حرکت کنیم و این هم چیزی است که بالاخره مجلس باید تصویب بکند و مصوبه مجلس، ملاک عمل قرار خواهد گرفت.

* اولاً یکی از مبانی تصمیم‌گیری برای من، اطلاعات خودم بوده است و لابد آقایان قبول دارند که من به‌عنوان یک نفر آدم مطلع از وضع وزارتخانه‌ها و وزرا و امور کشور، در تصمیم‌گیری روی افراد می‌توانم صاحب‌نظر باشم.البته حرف من حجت کامل نمی‌شود، اما به‌عنوان نظر می‌تواند مورد توجه باشد و یکی از پشتوانه‌های تصمیم‌گیری‌های خودم، این مسأله بوده است. البته به‌این اکتفا نکردم و کارهای دیگری هم براساس یک ملاک و معیارهایی که الان عرض می‌کنم، انجام دادم.

* اولین کار من مشورت بود. من حالا نمی‌دانم در گذشته، رؤسای کابینه‌ها چه مقدار مشورت می‌کردند، اما در مورد خودم، می‌دانم که مشورت بسیار وسیع انجام شد، به‌خاطر شرایطی که داشتیم و بخصوص شرایطی که من داشتم. من از نمایندگان خواستم که ابراز نظر کنند و آنها به‌طور وسیعی ابراز نظر کردند. اکثر کمیسیون‌ها نظر دادند، جریان‌های فکری موجود در مجلس، که سه جریان عمده هستند، روی افراد نظر دادند. البته سه جریان که مطرح کردم، یکی از آنها جریان وسطی است که تعبیر خود آقایان، « جریان مستقل» است، ولی دو جریان دیگر برای شما روشن است. این آقایان نظر دادند و هر سه لیستی که آقایان دادند برای من قابل استفاده بود. خیلی از نمایندگان با من ملاقات خصوصی کردند و نظر خود را ارایه کردند که تعداد قابل توجهی بود و من آنها را یادداشت کردم که ظاهراً یک مجموعه تاریخی است و اگر یک روزی بنا باشد منتشر شود، یک کتاب بسیار زیبایی خواهد بود.

* وزارتخانه‌ها، معاونین وزارتخانه‌ها، انجمن‌های اسلامی و کسانی که بیرون از مجلس هستند و به‌نحوی جنبه‌های سیاسی و کارشناسی دارند، اینها خیلی برای من نامه نوشتند و من همه آنها را خواندم و از خلال آنها لیستی استخراج کردم.همچنین با تعدادی از وزرایی که در کابینه بودند، صحبت کردم، با نخست‌وزیر و رییس سابق قوه قضاییه، آیت‌الله موسوی اردبیلی زیاد صحبت کردم. با سایر دوستان نیز مشورت کردم و بیش از همه با مقام معظم رهبری مشورت کردم که برای من نظرات ایشان، به‌خاطر حضوری که در دستگاه‌های اجرایی داشتند، نه صرفاً از جهت رهبری، چون ایشان بنا نداشتند از جایگاه مقام رهبری در این مسأله شرکت کنند، بلکه از جهت اطلاعات ایشان در مقام ریاست جمهوری بسیار باارزش بود و مشورت زیادی با ایشان داشتم و کمک زیادی به‌من فرمودند. این، مجموعه مشورت‌ها است که از آن یک لیست درآمده است. البته در لیست‌هایی که ما می‌گرفتیم، خیلی روشن، جهت‌گیری‌های سیاسی ملحوظ بود، البته این هم حق همه است، مخصوصاً حق نمایندگان.

* دو لیست، جهت‌گیری‌های مشخص داشت و آن لیست میانه، جامع‌تر به‌نظر می‌رسید و این هم طبیعی است و برخلاف انتظار من هم نبود. هر کسی، هر شخصی را قبول داشته باشد، باید پیشنهاد کند، اما من از آقایان خواسته بودم مقداری هم خودشان را جای من بگذارند دنبال افرادی باشند که می‌خواهند کار کنند و با همه نیروهای وفادار به‌انقلاب در میدان عمل همکاری کنند.

* من اگر بخواهم آن‌جوری که خودم می‌فهمم و اقتضای مصلحت است عمل کنم، طبعاً کسانی که علاقمند به‌یک جریان هستند، حتماً از لیستی که من ارائه کردم، راضی نمی‌شوند، چون آنها، پیشنهاد خودشان برایشان اعتبار و اهمیت دارد، ولی حتماً آقایان توجه دارند که از رییس جمهوری چنین توقعی نیست که فقط به‌یک جهت توجه کند.

* ملاکی که برای من در انتخاب افراد مهم بوده است، یکی این بود که سوابق قابل قبولی از لحاظ کاری و فکری برای انقلاب و من داشته باشند. ملاک دیگری که برایم بسیار اهمیت داشته است، آن بوده که ترکیب کابینه به‌گونه‌ای باشد که نمایانگر افکار موجود در نیروهای وفادار به‌انقلاب باشد.

* نکته دیگری که برای من بسیار مهم بود، این بوده است که حالت وحدتی که در جامعه ما بعد از ارتحال امام امت بخاطر احساس مسئولیت در مردم و مسئولین به وجود آمد، محفوظ بماند. من می‌خواستم کابینه‌ای را معرفی نکنم که نشانگرعدم وحدت و توجه به‌یک جریان، بیش از جریان دیگر باشد. می‌خواستم این روحیه وحدت حفظ شود و من مروج این روحیه باشم.

دولت ششم «آیت‌الله هاشمی رفسنجانی » 24/05/1372

* امیدوارم که این بحث درباره کابینه به عنوان یک نمونه خوب اسلامی،ملی، جدی، دلسوز در تاریخ سیاسی کشور ما و تاریخ پارلمان ما بماند که اگر محتوای اظهارات در محدوده مسائل مربوط به وزارء و برنامه و با مراعات جهات اسلامی و انقلابی باشد قطعا چنین خواهد بود.

*در مورد بحث کابینه یک قسمت مربوط به برنامه و سیاستها می شود، معلوم است که بزودی برنامه دوم در مجلس خواهد بود و سیاستها و اهداف و جزئیات برنامه را نماینده‌ها باید بررسی کنند و تصویب کنند . بر فرض هم اگر الان ما برنا مه ای را بگوئیم این برنامه یک برنامه قطعی نیست و اگر نقدی هم داشته باشد در موقع بررسی برنامه خواهد بود تصویب کابینه هم به معنای تصویب برنامه آینده ما نیست، آن چیزی است که باید بند بندش اینجا رأی بیاورد ولی همه وزراء بر اساس سیاستهای کلی و اهداف کلی که تا کنون در دولت و شورای اقتصاد تصویب شده برنامه مختصری تهیه کرده که خدمت شما هست و حتما خوانده‌اید. این نشانی از آن برنامه کلی است که در آینده خواهد بود .

* در مورد وزرائی که در کابینه بوده اند و ابقاء شده اند خوب من طبعا عملکردشان را تمام دوران کارم زیر نظر داشتم و یک بار دیگر هم در پایان کار مرور کردم . در مورد وزرای جدید هم بلاخره همه جای مشغول بودن و سوابقی دارند علاوه بر شخصیتشان که همه برای ما و شما آشنا هستند بررسی عملکردشان در جاهای دیگر هم مورد توجه بوده . درمشورتها و نظر خواهی ها چون ما طقب قانون اساسی و به حق یک طرف تصمیم گییری را مجلس و نماینده ها میدانیم و هست و طبعیی بود که بایست به نظرات نماینده ها بیشتر توجه کنیم حتی اگر نظر آنها را قبول نداریم ، چون آنها حقشان است و در موقع لازم ابراز رأی میکنند و اگر می بینید بخشی از کابینه گذشته امروز در لیست ما نیست عمده دلیلش آرائی بوده که ما از مجلس به دست آورده ام.

* کانالهای متعددی بوده از طرق مختلف من مصمم بودم آن مواردی که مطمئن بشوم یا به احتمال قوی به نظر برسد که وزیری در مجلس رأی نیاورد آن وزیر را معرفی نکنم، گرچه او را خودم قبول داشته باشم و گاهی از دوستان بودند که پیشننهاد میکردنند اگر از وزیری راضی هستی به عنوان قدرشناسی از کارش اور را به مجلس معرفی کن خوب مجلس هم حق خودش را ابراز میکند که من این منطق را نپسندیدم گفتم ما از وزیر با زبان و عمل قدر دانی میکنیم، دلیلی ندارد کسی را بیاوریم در مجلس درباره او بحثهای منفی بشود بعد م رأی نیاورد طبعا نفعی نیست اینجا غیر از اینکه بگویند فلانی از وزیرش راضی بوده خوب من همین جا عرض میکنم من از تمام وزرائی که الان در کابینه نیستند راضی هستم که حالا آنها را که عرض می کنم اشاره به کار آنها هم میکنم.

*نطقه دیگری که برایم اهمیت داشت مشورت با رهبر معظم انقلاب بود که در جلسات متعدد من درباره وزراء خدمت ایشان صحبت کردم البته بنا نداشتم که مهر تأیید ایشان را روی هر وزیری که به مجلس می آید بزنم که یک وقت نماینده ها به خاطر تأیید رهبری از بحثهائیکه میخواهند و لازم میدانند، ابا بکنند . چون ممکن بود این برای نماینده ها محدویتی بشود ولی یک نطقه مراعات شد و آن اینکه احساس میکردم که ایشان یا وزیری نظر مخالف دارند او را معرفی نمی کردم . افراد زیادی مطرح شدند با اینهائی که الان آمدند در هیچ موردی نظر مخالف رهبری نیست با تفاوت سطح اعتماد ایشان به افراد .

*در این دوران هم به خاطر انتخابات ریاست جمهوری و هم به خاطر نزدیک شدن کابینه به نظر من در رسانه ها و تبلیغات به وزراء بسیار ستم شده بسیاری از نقاط مثبت و زحمات آنها ندیده گرفته شده و نقاط کوچکی بسیار بزرگ شده که من فکر نمی کنم این مسأله از دید شما نماینده ها که قاعدتا از امور کشور مطلع هستید مخفی باشد و اگر نقطه ابهامی هست من واقعا از شما تقاضا دارم (که قاعدتا همین طور خواهد شد) اینجا مطرح کنید که خود وزراء جواب بدهند و حقایق از خود این تریبون برای مردم روشن بشود چون به طور طبیعی اینجا انتقاد می شود و در نظرات، مجلس سخت گیری می کند خوب است که مردم از زبان وزراء هم کار آنها را بشوند و آن نقاطی که زیر سؤال رفته، برای تاریخ ما، برای مردم روشن بشود.

* گویا در یک مجلس یک شایعه ای بوده که من در مورد ۳-۲ نفر از وزراء حساسیتی ندارم اگر مجلس بخواهد نسبت به انها رأی ندهد برای من فرقی نمی کند، من این شایعه را عمیقا تکذیب می کنم اگر برای من یک ذره تردید بود معرفی نمی کردم دلیلی ندارد من وزیری را معرفی کنم و بعد هم مجلس از طریقی بفهمد که من روی او جدی نیستم این حتما با روحیه یک انسان آزاده سازگار نیست. من این را تذکر می دهم تمایل قلبی من این است که همه وزرائی که معرفی کرده آمد با رأی خوب و پشتوانه آراء زیاد و نیرومند به مجلس بیایند و کار کنند.

دولت هفتم«حجت‌الاسلام سیدمحمدخاتمی» 28/05/1376

* امروز هشت‌ سال‌ از دوره‌ مهم‌ و کارساز سازندگی‌ می‌گذرد. جریانی‌ که‌ همچنان‌ ادامه‌ خواهد یافت‌ و مستمر خواهد بود. آباد کردن‌ کشور خودمان‌ و برخوردار کردن‌ مردم‌ از مزایای‌ یک‌ زندگی‌ خوب‌ معنوی‌ و مادی‌، یک‌ جریان‌ همیشگی‌ است‌. نفت‌ ما روزی‌ به‌ پایان‌ می‌رسد، جمعیت‌ ما افزون‌ می‌شود، شایستگی‌های‌ مردم‌ برای‌ برخورداریها بسیار بیش‌ از آن‌ است‌ که‌ تاکنون‌ داشته‌اند. ما همواره‌ باید بسازیم‌ و برای‌ بهبود وضع‌ کشور تلاش‌ کنیم‌ .

* دوران‌ تثبیت‌ نظام‌ و مستحکم‌ کردن‌ پایه‌های‌ ثبات‌ آن‌ فرا رسیده‌ است‌. نظام‌ با ثبات‌ در صورتی‌ خواهد بود که‌ اولاً حاکمیت‌ مقتدر داشته‌ باشیم‌ و ثانیاً (مردم‌ یعنی‌ صاحبان‌ اصلی‌ انقلاب‌ و کشور) با همه‌ توانایی‌ و استعدادهای‌ خود در عرصه‌ سرنوشت‌، مشارکت‌ و حضور داشته‌ باشند . درست‌ است‌ که‌ حاکمیت‌ مقتدر مشروط‌ است‌ به‌ برخورداری‌ از نیروی‌ نظامی‌، انتظامی‌ و امنیتی‌ گسترده‌ و قوی‌، اما حاکمیت‌ عین‌ این‌ قدرت‌ نظامی‌ است‌ و انتظامی‌ و امنیتی‌ نیست‌. حاکمیت‌ در سایه‌ امنیت‌ مستقر می‌شود و ملازم‌ با امنیت‌ است‌ و امنیت‌ در صورتی‌ تأمین‌ و تضمین‌ می‌شود که‌ نسبت‌ میان‌ مردم‌ و حاکمیت‌، نسبتی‌ استوار باشد. بعبارت‌ دیگر پایه‌ اساسی‌ امنیت‌ و حاکمیت‌ مقتدر، قانونمند بودن‌ نظام‌ است‌. نظام‌ باثبات‌ و حاکمیت‌ مقتدر، نظامی‌ است‌ قانونمدار و مردمی‌ .

*در نظام‌ اسلامی‌ ما امر قانون‌ و اهتمام‌ به‌ امور مردم‌ دو اصل‌ اساسی‌ و محوری‌ است‌. باید جامعه‌ دارای‌ طمأنینه‌ و امنیت‌ باشد و این‌ طمأنینه‌ و امنیت‌ مبنا و چارچوب‌ می‌خواهد و مبنا و چارچوب‌ بی‌بدیلِ ساختار سیاسی‌ و اجتماعی‌ ما قانون‌ اساسی‌ است‌ که‌ حاصل‌ گران‌سنگ‌ انقلاب‌ اسلامی‌ است‌ و حرمت‌ نهادن‌ به‌ انقلاب‌، پاسداری‌ ارزشهای‌ انقلاب‌، تداوم‌ راه‌ جامعه‌ انقلابی‌ بسوی‌ آرمانهای‌ انقلاب‌ در گرو اهتمام‌ همگان‌ به‌ مبنای‌ نظم‌ و انتظام‌ و پایه‌ امنیت‌ کشور یعنی‌ قانون‌ اساسی‌ است‌.

*حضور رئیس‌ جمهور منتخب‌ و کسی‌ که‌ با رأی‌ مردم‌ مسؤولیت‌ خطیر مدیریت‌ اجرایی‌ کشور را برعهده‌ گرفته‌ است‌ در خانه‌ ملت‌ و در حضور نمایندگان‌ بزرگوار ملت‌ و عرض‌ ادب‌ به‌ پیشگاه‌ این‌ بزرگواران‌ عرضه‌ اسامی‌ و برنامه‌های‌ همکاران‌ خود به‌ نمایندگان‌ ملت‌ و منوط‌ بودن‌ خدمت‌ و مشروعیت‌ خدمت‌ آنها به‌ رأی‌ اعتماد مردم‌، گردن‌ نهادن‌ همگان‌ به‌ قانون‌ که‌ منبع‌ قانونگذاری‌ مجلس‌ محترم‌ شورای‌ اسلامی‌ است‌ و اهتمام‌ و احترام‌ به‌ نظارت‌ مستمر مجلس‌ بر اجراء و دستگاههای‌ اجرایی‌ کشور بزرگترین‌ نشانه‌ جایگاه‌ و پایگاه‌ مردم‌ و نقش‌ آنها در نظام‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ است‌.

* محوری‌ترین‌ اصل‌ برنامه‌ من‌ که‌ معتقدم‌ منطبق‌ بر قانون‌، نظر حضرت‌ امام‌، نظر مقام‌ معظم‌ رهبری‌ و خواست‌ مردم‌ و مورد توجه‌ نمایندگان‌ معظم‌ مردم‌ در مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ است‌ عبارت‌ است‌: از قانونمداری‌، تلاش‌ برای‌ استقرار و استحکام‌ بیشتر نظام‌ قانونی‌ در جامعه‌ و نیز تأمین‌ مشارکت‌ مردم‌ در همه‌ عرصه‌های‌ اقتصادی‌، سیاسی‌ و فرهنگی‌ . *قانونمداری‌، هم‌ تأمین‌کننده‌ خواست‌ و آرمان‌ دینداران‌ اصیل‌ و باورمند است‌ و هم‌ تأمین‌کننده‌ خواست‌ همه‌ کسانی‌ که‌ ایران‌ را سربلند و آباد و آزاد می‌خواهند. نظام‌ جمهوری‌ اسلامی‌ و قانون‌ ما در آن‌ محور، رهبر معظم‌ است‌ و پایه‌ و بستر مردمند.

*در نظام‌ قانونی‌ و اسلامی‌ ما آزادیهای‌ مردم‌ بعنوان‌ بزرگترین‌ نعمت‌ الهی‌ به‌ رسمیت‌ شناخته‌ شده‌ است‌. انسانها صاحب‌ حق‌ هستند، صاحب‌ اندیشه‌ و تفکرند و حق‌ دارند که‌ تفکر و اندیشه‌ خود را ابراز کنند، اما براساس‌ قانون‌ ما حد این‌ آزادی‌ عدم‌ اخلال‌ به‌ مبانی‌ اسلام‌ و عدم‌ مخالفت‌ با حقوق‌ عمومی‌ است‌.

* فکر می‌کنم‌ مهمترین‌ اصل‌ مشترک‌ و وفاق‌ میان‌ دولت‌ و مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ که‌ هر دو تحت‌ نظارت‌ و رهبری‌ رهبر معظم‌ به‌ وظایف‌ خود عمل‌ می‌کنند نیز همین‌ محور قانونمداری‌ و تلاش‌ برای‌ تأمین‌ مشارکت‌ مردم‌ است‌ . ما در چارچوب‌ این‌ اصول‌ خواستار توسعه‌ و پیشرفت‌ هستیم‌. جامعه‌ای‌ که‌ ما می‌خواهیم‌، جامعه‌ای‌ آباد است‌. البته‌ توسعه‌ای‌ که‌ مدار و محور آن‌ انسان‌ است‌.

* اهتمام‌ به‌ امر تحقیقات‌، دانش‌ برای‌ ساختن‌ یک‌ جامعه‌ مهم‌، یک‌ اصل‌ مهم‌ است‌ و اهتمام‌ به‌ ارتقاء شخصیت‌ فکری‌، دینی‌ و اجتماعی‌ و مسؤول‌ انسانهای‌ جامعه‌، یک‌ اصل‌ مهم‌ در نظام‌ ما و از وظایف‌ مهم‌ دولت‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ است‌ . آموزش‌ و پرورش‌ ما، فرهنگ‌ و آموزش‌ عالی‌ ما و بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشکی‌ ما از محوری‌ترین‌ وزارتخانه‌های‌ ما برای‌ تربیت‌ نیرو، برای‌ رشد تفکر، برای‌ دامن‌ زدن‌ و مجهز کردن‌ جامعه‌ و بخصوص‌ نوجوانان‌ و جوانان‌ ما به‌ اندیشه‌ دینی‌ و علمی‌ و قدرت‌ نقادی‌، امر مهمی‌ است‌ که‌ باید تأمین‌ شود .

* باید فضایی‌ فراهم‌ آوریم‌ که‌ بتوانیم‌ در دنیایی‌ که‌ ما در معرض‌ تهاجم‌ انواع‌ فرهنگها و آراء و مسلکهای‌ مختلف‌ هستیم‌، در جامعه‌ مصونیت‌ ایجاد کنیم‌ و مصونیت‌ در سایه‌ تبادل‌ آراء، برخورد اندیشه‌ها، ایجاد رونق‌ فکری‌ و فرهنگی‌ و هنری‌ در عین‌ اهتمام‌ به‌ اصول‌ و معیارهاست‌. یعنی‌ همه‌ چیز در چارچوب‌ قانون‌، حد ابراز اندیشه‌ و ابراز نظر را قانون‌ مشخص‌ می‌کند و در عرصه‌ فکر و فرهنگ‌، مسؤولان‌ نظام‌ جمهوری‌ اسلامی‌ موظفند که‌ این‌ حد را رعایت‌ کنند.

*توسعة‌ قانونمند و پایدار و همراه‌ با مشارکت‌ مردمی‌ مستلزم‌ توسعة‌ سیاسی‌ است‌. حضور مشارکت‌ مردم‌ در همة‌ عرصه‌ها در درجه‌ اول‌ تأمین‌ امنیت‌ در نظام‌ جمهوری‌ اسلامی‌ امر مهمی‌ است‌. ایجاد فضای‌ امن‌ برای‌ جامعه‌ و اطمینان‌ بخشیدن‌ به‌ آن‌ برای‌ اینکه‌ در مقابل‌ انواع‌ توطئه‌ها مصون‌ می‌ماند. بالا بردن‌ قدرت‌ اطلاعاتی‌ کشور و هوشیاری‌ نسبت‌ به‌ آنچه‌ که‌ در جهان‌ می‌گذرد و همواره‌ دست‌ بالا را داشتن‌ و پرهیز از غافلگیر شدن‌ و ابتکار عمل‌ را در دست‌ داشتن‌.

*در عرصة‌ بین‌المللی‌ ما نیازمند حضور فعال‌ و بانشاط‌ هستیم‌. برپایه‌ سه‌ اصل‌: عزت‌، حکمت‌ و مصلحت‌ و با پایبندی‌ کامل‌ به‌ منافع‌ انقلابی‌ و ملی‌ اصل‌ تشنج‌زدایی‌، اصل‌ حضور در عرصه‌های‌ بین‌المللی‌، اصل‌ دوستی‌، برادری‌ با حفظ‌ معیارها برای‌ ما مهم‌ است‌.

*در عرصة‌ اقتصاد نیز تأمین‌ امنیت‌ اقتصادی‌ و نیز فراهم‌ آوردن‌ زمینه‌ مشارکت‌ مردم‌ اصل‌ است‌ که‌ خود باز مبتنی‌ بر قانونمند شدن‌ رفتارها و ضوابط‌ اقتصادی‌ جامعه‌ است‌. از اولویتهای‌ مهم‌ دولت‌ فعلی‌ عبارت‌ است‌ از تنظیم‌ سیاستهای‌ مالی‌ و پولی‌ و ساماندهی‌ به‌ این‌ وضع‌، به‌ گزاف‌ سخن‌ نگفته‌ایم‌. باید با محور قرار دادن‌ امر تولید و رشد اقتصادی‌ در جامعه‌ و تأمین‌ سرمایه‌ گذاری‌ در امر تولید و صنعت‌ و اقتصاد و کشاورزی‌ برای‌ دفاع‌ از ارزش‌ پول‌ ملی‌ و بالا بردن‌ قدرت‌ خرید مردم‌ تلاش‌ کرد .

*اقتصاد پویا اقتصادی‌ نیست‌ که‌ تصدی‌ آن‌، همگی‌ بدست‌ دولت‌ باشد . حاکمیت‌ ملی‌ نیز مستلزم‌ تصدی‌ نیست‌، بلکه‌ هرچه‌ تصدی‌ دولت‌ بیشتر شود قدرت‌ سازماندهی‌، قدرت‌ سیاستگذاری‌ و قدرت‌ نظارت‌ او بر امور کم‌ خواهد شد.

*کابینة‌ ما کابینة‌ علمی‌ است‌، یعنی‌ همه‌ همکاران‌ از دانش‌ دانشگاهی‌ برخوردارند، کابینة‌ ما کابینه‌ ارزشی‌ است‌ . کابینة‌ ما کابینه‌ جبهه‌ای‌ و جهادی‌ است‌، کابینة‌ ما کابینه‌ جانبازان‌ است‌، دو تن‌ از جانبازان‌ عزیز عضو این‌ کابینه‌ هستند. کابینه‌ ما کابینه‌ مدیران‌ قوی‌ است‌، کابینه‌ ما کابینة‌ نگاه‌ به‌ آن‌ سویِ مرکز است‌، نگاه‌ بسوی‌ مناطق‌ و بردن‌ فضای‌ معطر توسعه‌ به‌ همه‌ مناطق‌، بخصوص‌ مناطق‌ محروم‌. کابینة‌ ما کابینه‌ استانداران‌ موفق‌ و نیرومند است‌.

*از جمله‌ کارهایی‌ که‌ شد تشکیل‌ هسته‌ اولیه‌ یک‌ بانک‌ اطلاعات‌ در بارة‌ شخصیتها و افراد شایسته‌ بود. دوستان‌، شایستگانی‌ هستند که‌ از میان‌ شایستگان‌ انتخاب‌ شده‌اند. صرفنظر از نشستهای‌ مکرر با مقام‌ معظم‌ رهبری‌ (که‌ همچنان‌ هم‌ به‌ لطف‌ خداوند ادامه‌ دارد و منشأ خیر و برکت‌ برای‌ من‌ است‌) با ریاست‌ محترم‌ جمهور سابق‌ جناب‌ آقای‌ هاشمی‌، با نمایندگان‌ محترم‌ مجلس‌، با صاحبنظران‌، با گروهها و گرایشهای‌ مختلف‌ سیاسی‌ جلسات‌ متعدد برگزار گردید و تقریباً همه‌ حرفها شنیده‌ شده‌ است‌، همه‌ پیشنهادها مورد اهتمام‌ قرار گرفته‌ است‌.

*کابینه‌، کابینة‌ بنده‌ است‌ و بنده‌ هم‌ مسؤولیت‌ آن‌ را می‌پذیرم‌ اما همواره‌ نظرم‌ این‌ بوده‌ است‌ که‌ حتماً مخالف‌ نظر رهبری‌ نباشد. بنده‌ نمی‌گویم‌ که‌ رهبری‌ روی‌ همه‌ افراد موافقت‌ کردند یا نکردند و اصلاً بنای‌ ما بر این‌ نیست‌ که‌ از مقام‌ معظم‌ رهبری‌ و سایر مقامهای‌ والا مایه‌ بگذاریم‌، ارج‌ و موقعیت‌ آن‌ بزرگواران‌ خیلی‌ بالاتر از اینهاست‌ .

دولت هشتم«حجت‌الاسلام سیدمحمد خاتمی» 28/05/1380

*نقد نشانه‌ آزادی‌ است‌ و مُقدَم‌ مردم‌سالاری‌ است‌، آزادی‌ بدون‌ حضور و وجود نقد، معنا ندارد و مردم‌ سالاری‌ بی‌ نقد و انتقاد تحقق‌ پیدا نمی‌کند و در عرصه‌ نقد لازم‌ است‌ که‌ در درجه‌ اول‌ و بیشتر، این‌ نقد و انتقاد متوجه‌ قدرت‌ باشد، قدرتی‌ که‌ اگر مورد نقد و نظارت‌ قرار نگیرد در معرض‌ این‌ است‌ که‌ به‌ دیکتاتوری‌ میل‌ کند و جامعه‌ را دچار استبداد کند. ما علاوه‌ براینکه‌ مردم‌سالاری‌ را برگزیده‌ایم‌، مردم‌ سالاری‌ دینی‌ را برگزیده‌ایم‌.اگر این‌ نقد و نظارت‌ تحقق‌ پیدا بکند و نیز براساس‌ معیارهای‌ دینی‌ مورد قبول‌ جامعه‌ نیز باشد، حاصل‌ آن‌ جامعه‌ای‌ خواهد بود معنوی‌، اخلاقی‌، پیشرو و برخوردار.

* هنوز در جامعه‌ ما بی‌حوصلگی‌ها و تنگ‌ نظریها وجود دارد، هنوز آثار و مظاهر مخرب‌ افراط‌ و تفریط‌ را در جامعه‌ و بخشهای‌ مختلف‌ آن‌ بوضوح‌ می‌بینیم‌. هنوز هستند کسانی‌ که‌ نقد صحیح‌ را تخریب‌ و حتی‌ براندازی‌ بحساب‌ می‌آورند و با آن‌ نوعی‌ برخورد می‌کنند که‌ با براندازی‌! این‌ خلاهایی‌ که‌ هست‌ و ریشه‌های‌ تاریخی‌ دارد، ذهن‌ تاریخی‌ یک‌ جامعه‌ استبداد زده‌ بسادگی‌ عوض‌ نمی‌شود.انقلاب‌ ما آغاز یک‌ مرحله‌ جدید است‌، نه‌ رسیدن‌ به‌ نقطه‌ اوج‌، باید برای‌ رسیدن‌ به‌ آن‌ نقطه‌ تلاش‌ کرد، باید آثار و رسوبات‌ این‌ ذهنیتهای‌ تاریخی‌ را زدود، باید یاد گرفت‌ که‌ چگونه‌ می‌توان‌ در کنار همدیگر بود، چگونه‌ می‌توان‌ قدرت‌ را از متن‌ خواست‌ جامعه‌ برآورد و قدرت‌ را هدایت‌ کرد و بر او نظارت‌ کرد و نقد و آزادی‌ نظر را بعنوان‌ یک‌ اصل‌ ممتاز در جامعه‌ پذیرفت‌.

* مجلس‌ در همه‌ نظامهای‌ مردم‌ سالار و از جمله‌ در نظام‌ ما، نماینده‌ ممتاز حاکمیت‌ ملی‌ است‌ و به‌ همین‌ دلیل‌ هم‌ جایگاه‌ والایی‌ دارد. مجلس‌ است‌ که‌ دولت‌ را تعیین‌ می‌کند و مجلس‌ است‌ که‌ حتی‌ رئیس‌ جمهور بعنوان‌ نماینده‌ مستقیم‌ و منتخب‌ مردم‌ در مقابل‌ او مسؤول‌ است‌ و باید پاسخگو باشد. مجلس‌ است‌ که‌ حق‌ نظارت‌ و تحقیق‌ و تفحص‌ را در همه‌ امور و ارکان‌ کشور، حتی‌ در امور و ارکانی‌ که‌ بوسیله‌ خود مجلس‌ ایجاد نشده‌ است‌ دارد و خوشبختانه‌مجلس‌ ایجاد نشده‌ است‌ دارد و خوشبختانه‌ در همین‌ روزهای‌ اخیر نظر رهبر معظم‌ انقلاب‌ اسلامی‌ را نیز داشتیم‌ که‌ حتی‌ مجلس‌ حق‌ تحقیق‌ و تفحص‌ در دستگاههایی‌ که‌ زیر نظر مستقیم‌ رهبری‌ هستند دارد این‌ جایگاه‌ والای‌ مجلس‌ ماست‌. مجلس‌ نماینده‌ حاکمیت‌ ملی‌ است‌.

* در حالیکه‌ این‌ تصور می‌رود، مجلس‌ همدلی‌ و همراهی‌ بیشتری‌ با رئیس‌ جمهور دارد و در اصول‌ و معیارها با او نزدیکتر است‌ با آزادی‌ و با استفاده‌ از حق‌ طبیعی‌، قانونی‌ و شرعی‌ خود اظهارنظر می‌کند و همدلی‌ و همراهی‌ بمعنی‌ اطاعت‌ یکی‌ از دیگری‌ نیست‌ و نباید چنین‌ باشد. این‌ فضا، فضای‌ ارزنده‌ای‌ است‌، این‌ را قدر بدانیم‌.

* رئیس‌ جمهور مسؤول‌ اجرای‌ قانون‌ اساسی‌ است‌، البته‌ در این‌ زمینه‌ خلاهای‌ بزرگی‌ داریم‌، هنوز آنطور که‌ باید و شاید هم‌ همه‌ اجزای‌ قانون‌ اساسی‌ پیاده‌ نشده‌ است‌، هم‌ در اجرای‌ آنچه‌ پیاده‌ می‌شود ما کمبودها و نقصها و نقض‌ها را شاهد هستیم‌، هنوز هستند کسانیکه‌ تذکر و سؤال‌ رئیس‌ جمهور را دخالت‌ در قوه‌ دیگر می‌دانند، هنوز هستند کسانیکه‌ استقلال‌ قوا را که‌ یک‌ اصل‌ مسلم‌ است‌ و بمعنی‌ عدم‌ دخالت‌ هر قوه‌ در وظایف‌ قانونی‌ قوه‌ دیگر است‌، در حالیکه‌ درست‌ است‌ که‌ قوا مستقلند، درست‌ است‌ که‌ هیچ‌ قوه‌ای‌ در قوه‌ دیگر نباید دخالت‌ بکند، ولی‌ همه‌ ما مجموعاً در مقابل‌ یک‌ واحد که‌ ملت‌ است‌ مسؤول‌ هستیم‌. همه‌ مسؤول‌ پیشبرد کشوریم‌، همه‌ باید پاسخگو به‌ یک‌ ملت‌ باشیم‌.

* اجازه‌ بدهید من‌ ملاکهای‌ انتخاب‌ را که‌ ملاکهای‌ دستیابی‌ به‌ هر برنامه‌ صحیح‌ و کارسازی‌ است‌ از جمله‌ در عرصه‌ انتخاب‌ وزیران‌، خدمت‌ خواهران‌ و برادران‌ عزیزم‌ عرض‌ بکنم‌ و خواهش‌ بکنم‌ اگر احساس‌ می‌کنند که‌ این‌ ملاکها، ملاکهای‌ درستی‌ است‌ براساس‌ این‌ ملاکها هم‌ ارزیابی‌ خود را استوار بکنند . برای‌ داشتن‌ یک‌ برنامه‌ خوب‌ ما باید چند شرط‌ را در نظر بگیریم‌ :

یکی‌ شرایط‌ موجود جامعه‌ است‌، ما در کدام‌ جامعه‌ بسر می‌بریم‌؟

دوم‌، نگاه‌ به‌ آینده‌ است‌، به‌ کدام‌ سو می‌خواهیم‌ برویم‌؟

سوم‌، اهتمام‌ به‌ مطالبات‌ و نیازهای‌ مردم‌ است‌ که‌ ما نمایندگان‌ آن‌ مردم‌ هستیم‌.

و چهارم‌، بهره‌گیری‌ درست‌ از امکانات‌ موجود و ایجاد امکانات‌ بیشتر و بهتر برای‌ طی‌ طریق‌.

*نکته‌ دیگری‌ که‌ خدمت‌ نمایندگان‌ عزیز و بزرگوار عرض‌ می‌کنم‌ این‌ است‌ که‌ دولت‌ را فقط‌ در ( ۲۰) وزیر و چند معاون‌ رئیس‌ جمهور نبینید . اولاًدولت‌ یک‌ واحد است‌ که‌ مسؤولیت‌ مشترک‌ دارد.

*یکی‌ از آفتهایی‌ که‌ در زمینه‌ پیشبرد امور وجود داشته‌ و هنوز هم‌ کم‌ و بیش‌ این‌ ذهنیت‌ هست‌ این‌ است‌ که‌ مسؤول‌ هر دستگاهی‌ خودش‌ را فقط‌ در چارچوب‌ آن‌ دستگاه‌ می‌داند و در رابطه‌ با سایر دستگاهها و اینکه‌ چگونه‌ کار او مکمل‌ کار دیگری‌ است‌ و اینکه‌ همه‌ باید از امکانات‌ بصورت‌ عادلانه‌ای‌ برخوردار بشوند، نگاه‌ نمی‌کنند. بهمین‌ دلیل‌ در این‌ دوره‌ از انتخابات‌ بنده‌ سعی‌ کرده‌ام‌ آیین‌ مشترک‌ و میثاق‌ مشترک‌ تنظیم‌ دولت‌ را تهیه‌ بکنم‌. این‌ واحد یک‌ آهنگ‌ دارد و همه‌ عزیزانی‌ که‌ با من‌ همکاری‌ خواهند کرد با این‌ آهنگ‌ باید هماهنگ‌ شوند و ان‌شاءالله ما یک‌ واحد توانمند و مکمل‌ همدیگر را بسازیم‌ و نیز هر دستگاه‌ عبارت‌ از وزیر در رأس‌ آن‌ دستگاه‌ نیست‌، پس‌ دستگاه‌ مجموعه‌ای‌ است‌ از وزیر، معاونان‌ و مسؤولان‌ دستگاههای‌ تابعه‌.

*البته‌ این‌ به‌ این‌ معنا نیست‌ که‌ هر مجموعه‌ای‌ باید مرکب‌ از افراد باندی‌ و جناحی‌ و حزبی‌ خاصی‌ باشد، بعکس‌ در امر مسؤولیت‌ باید انسانهای‌ کارآمد، توانا و مخلص‌ را بکار گرفت‌ و از همه‌ نیروها به‌ بهترین‌ وجه‌ استفاده‌ کرد . خدمت‌ به‌ مردم‌، پاسخگویی‌ به‌ یک‌ سلیقه‌ خاص‌ و جناح‌ خاص‌ نیست‌، پاسخگویی‌ به‌ نیازها و مصالح‌ کلی‌ کشور است‌.

*امروز بهتر از گذشته‌ شرایط‌، موانع‌، چالشها و امکانات‌ را می‌شناسیم‌ و تحمل‌ و صبوری‌ بیشتری‌ هم‌ داریم‌. با آشنایی‌ و اشراف‌ بیشتر به‌ وضعیت‌ کشور، وضعیت‌ جهان‌، امکانات‌ و موانع‌، آماده‌ کار هستیم‌ . باید بسرعت‌ دست‌ بکار بشویم‌، فرصت‌ زیادی‌ نداریم‌، باید وارد عمل‌ شد، ما عقب‌ ماندگیها و دشواریهای‌ فراوانی‌ داریم‌ که‌ باید با همت‌ همگان‌ و با تلاش‌ عمومی‌ آنها را رفع‌ بکنیم‌. آنچه‌ که‌ مهم‌ است‌ این‌ است‌ که‌ برای‌ آنچه‌ که‌ کار می‌کنیم‌ باید فهم‌ مشترک‌ از راهبردها و اولویتها داشته‌ باشیم‌.

*در عرصه‌ اجتماعی‌ راهبرد و اولویت‌ ما نهادینه‌ کردن‌ جامعه‌ مدنی‌ از طریق‌ رشد قانونگرایی‌ و حاکمیت‌ قانون‌ است‌. و راه‌کار مهم‌ تحقق‌ این‌ نظم‌ قانونی‌ و نهادینه‌ شدن‌ جامعه‌ براساس‌ قانون‌ عبارت‌ است‌ از : ۱ ـ نظارت‌ مستمر و عالمانه‌ مجلس‌ بر همه‌ امور و همه‌ دستگاهها. مجلس‌ خود کار اجرایی‌ ندارد که‌ بخاطر منافع‌ خاص‌ خود اظهارنظرهای‌ خاصی‌ بکند، مجلس‌ قانونگذار است‌، مجلس‌ بررسی‌ کننده‌ و ارزیابی‌ کننده‌ است‌ و بهترین‌ جایی‌ است‌ که‌ می‌تواند نظارت‌ کند بر درست‌ اجراء شدن‌ قانون‌ در جامعه‌ و تحقیق‌ کند، تفحص‌ کند، بازخواست‌ کند نسبت‌ به‌ اموری‌ که‌ در نقض‌ قانون‌ یا بهرحال‌ پیاده‌ نشدن‌ قانون‌ هست‌ . ۲ ـ توانمندتر شدن‌ رئیس‌ جمهور در اجرای‌ قانون‌ اساسی‌ بعنوان‌ مسؤولیت‌ مهم‌ او .

*اولویت‌ دیگری‌ که‌ وجود دارد و باید مورد توجه‌ باشد، تأمین‌ امنیت‌ اجتماعی‌ است‌، جامعه‌ ناامن‌ در هیچ‌ زمینه‌ای‌ موفق‌ نخواهد بود.

*اولویت‌ ما در عرصه‌ اقتصاد هم‌ تا حدود زیادی‌ روشن‌ است‌، ما بلطف‌ خداوند، با همکاری‌ دوستانمان‌ راه‌ خودمان‌ را در عرصه‌ اقتصاد پیدا کرده‌ایم‌ و این‌ راه‌ را بلطف‌ خداوند با قوت‌ و قدرت‌ و انسجام‌ بیشتر ادامه‌ خواهیم‌ داد و اجمال‌ قضیه‌، ساماندهی‌ اقتصاد بر سه‌‌پایه‌:اول‌رشداقتصادی،دوم:تأمین‌‌عدالت‌‌اجتماعی‌وسوم‌صیانت‌‌ازحقوق‌مردم‌ .

*راهبرد دیگر توسعه‌ علمی‌ و ارتقاء پژوهش‌ در جامعه‌ است‌. ما در این‌ زمینه‌ با دنیا فاصلة‌ زیادی‌ داریم‌. در حالیکه‌ متوسط‌ استعداد این‌ ملت‌ فکر می‌کنم‌ که‌ از متوسط‌ استعداد جهانی‌ بالاتر است‌. اهمیت‌ ویژه‌ به‌ آموزش‌ و پرورش‌ از اولویتها و راهبردهای‌ اساسی‌ ماست‌ .

*اولویت‌ دیگر، اهتمام‌ به‌ امور زنان‌ است‌. زنان‌ کارآیی‌ و شایستگی‌ خود را علی‌رغم‌ همه‌ محرومیتها و محدودیتها نشان‌ داده‌اند. باید بتوانیم‌ در همه‌ عرصه‌ها، محرومیتها را کم‌ بکنیم‌.

*اولویت‌ دیگر که‌ از جمله‌ شرایط‌ من‌ با همکارانم‌ بود، استفاده‌ از وجود نخبگان‌ در جامعه‌ است‌. اهتمام‌ دیگر ما توجه‌ به‌ ایثارگران‌ است‌. ایثار ناشی‌ از ایمان‌ و روحیه‌ خاصی‌ است‌ که‌ ما ازجمله‌ آثار آنرا در جریان‌ هشت‌ سال‌ دفاع‌ مقدس‌ دیدیم‌ .

*من‌ در اینجا اجازه‌ می‌خواهم‌ رفع‌ یک‌ سوءتفاهم‌ بکنم‌ و آن‌ اینکه‌ یک‌ جنگ‌ روانی‌ راه‌ افتاد که‌ این‌ دولت‌ بخصوص‌ از لحاظ‌ اقتصادی‌ ضعیف‌ عمل‌ کرده‌ است‌ و یک‌ توقعی‌ ایجاد شد که‌ باید در این‌ زمینه‌ یک‌ تحول‌ اساسی‌ بوجود بیاید که‌ این‌ ضعف‌ جبران‌ بشود. البته‌ همه‌ ما، همه‌ دستگاهها نسبت‌ به‌ قدر و شأن‌ این‌ ملت‌ و توقعات‌ این‌ ملت‌ کم‌ کار کرده‌ایم‌، در این‌ تردیدی‌ نیست‌. اما بهیچوجه‌ بنده‌ دولت‌ گذشته‌ را دولت‌ ضعیفی‌ نمی‌دانم‌. شاید در عرصه‌های‌ سیاسی‌ و فرهنگی‌ بخاطر مجموعة‌ عوامل‌ خیلی‌ کارها می‌شد بشود که‌ نشد، اما من‌ معتقدم‌ که‌ در عرصه‌ اقتصادی‌ اتفاقاً تلاشهای‌ خیلی‌ خوبی‌ صورت‌ گرفته‌ است‌. ما با وجود همه‌ مشکلاتی‌ که‌ داشتیم‌، روند اصلاح‌ ساختار اقتصادی‌ را تدریجاً و بدون‌ وارد آمدن‌ شوک‌ بعنوان‌ یک‌ راهبرد اساسی‌ پی‌ گرفتیم‌ و نتایج‌ آنرا هم‌ داریم‌ می‌بینیم‌. ما نرخ‌ تورم‌ را پایین‌تر از آن‌ چیزی‌ آوردیم‌ که‌ در برنامه‌ پیش‌بینی‌ شده‌ بود. شما کاملاً آثار رشد اقتصادی‌ را در جامعه‌ بعد از یک‌ رکود اقتصادی‌ که‌ ما داشتیم‌، شاهد هستید.

*ما از بحرانها گذر کردیم‌. در عرصه‌های‌ داخلی‌ و بین‌المللی‌ موفقیتهای‌ فراوانی‌ داشتیم‌، اگر همراهی‌های‌ دیگر هم‌ وجود داشت‌، مطمئناً دستاوردهای‌ مهمتری‌ داشتیم‌. بنابراین‌ شاید یکی‌ از مشکلات‌ دولت‌ این‌ بوده‌ است‌ که‌ نتوانسته‌ است‌ آنطور که‌ باید و شاید افکار عمومی‌ و حتی‌ همکاران‌ خودش‌ و عزیزان‌ را در مجلس‌ و سایر امور توجیه‌ کند و این‌ تبلیغات‌ جنگ‌ روانی‌ که‌ دولت‌! دولت‌ ناتوانی‌ بوده‌ است‌.

دولت نهم«محمود احمدی‌نژاد»30/05/1384

*خواسته ها و اهداف مردم، همواره روشن بوده است. دفاع از اسلام ناب، از کشور، از جمهوری اسلامی و ارکان آن، با تأکید بر عدالت گستری، محو تبعیض و فساد و فقر با همه مظاهر آن در صدر مطالبات مردم است و اما مردم اینبار بر دولت خدمتگزار و مردمی نیز تأکید کرده است. دولتی که خود را خادم مردم بداند، در کنار آنان و شریک در غم و شادیهای آنان باشد.

* دولت آینده علاوه بر تعهداتی که حسب قانون بردوش دارد بر ( ۴) اصل تأکید می ورزد: عدالت گستری، مهرورزی، خدمت به بندگان خدا و تعالی و پیشرفت مادی و معنوی کشور.

*آنچه در فصل عدالت مطرح می شود، توزیع امکانات و فرصتها با ملاحظه میزان محرومیتها، استعدادها و ظرفیتها در همه جغرافیای کشور است. باید آنچه قابل توزیع است، بسرعت شناسایی شود و با ملاک هایی که عرض کردم در اختیار مردم قرار گیرد . وقتی امکانات، سرمایه های مادی و معنوی، متعلق به همه کشور است و بنای دولت و مجلس، آبادانی و توسعه سراسری است چه دلیلی دارد که این امکانات در تهران متمرکز شود

*پذیرفته نیست کاری که می تواند با ( ۱۰) نفر و دریک ساختمان ( ۵۰) میلیونی انجام شود با ( ۲۰) نفر و در ساختمان ( ۱) میلیاردی انجام شود. چرا باید سرمایه ها بلوکه شود؟ اصولاً دفاتر پروژه ها و طرحها باید در میدان عمل و فعالیت ها باشد. این اقدام، هزاران میلیارد تومان سرمایه ملی را آزاد می کند و هزینه های سنگین ترددها را حذف می کند.

* منابع و امکانات ما نامحدود نیست، بدین لحاظ توزیع آن باید مبتنی بر اصولی باشد که مهمترین آن، عدالت است. عدالت باید در همه عرصه ها حضور داشته باشد. در عرصه سرمایه گذاری، اختصاص منابع مالی، تخصیص تسهیلات بانکی، بهداشت و درمان، آموزش، اشتغال، مسکن، حمل و نقل و همه عرصه ها. در عرصه سیاست خارجی هم عدالت، حرف اول را می زند.

*در حال حاضر واردات ما از بعضی کشورها چند میلیارد دلار در سال است در حالیکه مشتری کالای ما نیستند و نفت نیزنمی خرند. همین کشورها که باید ممنون باشند که ما در رونق اقتصادی آنان سهم داریم، طلبکاری هم می کنند.

*اصل دومی که برآن تأکید می شود، اصل مهرورزی است. دولتی را که مردم سرکار می آورند، نمی تواند با مردم بیگانه باشد، بدرفتاری کند و از آنان فاصله بگیرد. باید گردش کارها روان شود و این مستلزم بازنگری در نظامات حاکم اداری است.

*اصل سوم، خدمتگزاری است، مهمترین وظیفه دولت خدمتگزاری است. امروز دغدغه معیشت، میزان درآمد و دغدغه اشتغال از مهمترین مشکلات مردم است. در مسیر خدمتگزاری اولویتها بشرح زیر هستند: خدمت رسانی به طبقات محروم بویژه از کارافتادگان، قشر عظیمی از زنان سرپرست خانوار و خانواد ه های تحت پوشش کمیته امداد حضرت امام و بهزیستی، بازنشستگان که عموماً با مشکلات معیشتی مواجه هستند و قشرهایی از کارمندان که نسبت به سایرین در تنگنای زیادتری هستند . از منظر توزیع جغرافیایی، مناطقی نظیر مناطق مرزی باید در اولویت خدمت رسانی دولت واقع شوند.

*اصل چهارم، توسعه مادی و معنوی کشور است. شایستگیهای ملت ما فراتر از تأمین حداقلی معیشت، آموزش، بهداشت عمومی و نظایر آن است. منابع عظیم مادی و معنوی جهان اسلام و تمدن درخشان تاریخی از یکطرف و بیداری، آزادگی و تصمیم و اراده جمعی مسلمانان عالم از سوی دیگر فرصتی تاریخی برای احیای کرامت و عزت امت اسلام ایجاد کرده است، مع الأسف دستهای پنهان و آشکار سلطه جهانی مانع از وحدت و تفاهم و قرار گرفتن نیروها و امکانات در کنار یکدیگر شده است. جمهوری اسلامی ایران با پشتوانه قوی فرهنگی، تاریخی و تمدنی خود و با اتکاء به مردم شریف و نخبگان و اندیشمندان و دلسوزان باید نقش پیشتازی در احیای تمدن اسلامی و ارتقاء و تعالی آن ایفاء نماید و موانع وحدت و انسجام جهان اسلام را از پیش پا بردارد. سند چشم انداز بیست ساله این افق را نشان می دهد.

* اساس اولی پیشرفت، خودباوری، مجاهدت و تلاش علمی و تحقیقاتی است. بومی کردن علوم یک اصل است، علمی که از درون بجوشد متوازن و صحیح جلو می رود و دائمی و مستمر خواهد بود.

* برای توسعه بومی و پایدار ناچار به اصلاح ساختار و سیستم پولی کشور هستیم. اموال راکدی که نقشی در تولید و یا خدمت رسانی مفید ندارند، اینها باید تبدیل به سرمایه فعال شوند، سرمایه ای که در خدمت تولید، اشتغال و معیشت مردم قرار گیرد . بهره های بانکی موجود در ازای تسهیلات واگذاری باید مورد تجدید نظر قرار گیرد. وامهای بانکی بالا، هم مشتریان را آزارمی دهد و هم بانکها را در وصول مطالبات با مشکل مواجه می کند. تقویت کشاورزی، نصب متولی برای روستاها، توسعه سطح زیر کشت، تأمین آب، تأمین تسهیلات بانکی با کارمزد کم برای کشاورزی و دامداری، تقویت صنایع کوچک روستایی و تبدیلی با تسهیلات بانکی بدون بهره، حمایت از صادرات، حمایت از صنایع دستی و گردشگری، توسعه خدمات فنی و مهندسی با نگاه به صادرات، حمایت از کار و سکونت در شهرهای کوچک و روستاها و توسعه عمران روستایی، استفاده از صندوق ذخیره ارزی برای گسترش تولید و آبادانی مناطق محروم و پیرامونی، تنظیم بازار و کاهش تورم با هدف اجرای عدالت و رفع محرومیت، افزایش تولید و کاهش هزینه ها، توسعه بازار بورس و سرمایه گذاری، ترویج فرهنگ قرض الحسنه و وقف و حمایت از آنان، تغییر رویکرد مناطق آزاد به صادرات بجای واردات و توسعه سرمایه گذاری خارجی با تسهیلات مناسب، احیای جنگلها و مراتع با هدف احیای محیط زیست و ایجاد اشتغال نیز جزو برنامه های دولت است .