حذف پروتون

«پروتون» انتخاب سایپایی‌ها بود، شرکتی که سال‌ها در بخش خصوصی با زاگرس خودرو همکاری داشت. از آنجاکه قوانین وزارت صنایع اجازه نمی‌داد یک شرکت خارجی همزمان با دو خودروساز ایرانی شراکت کند، سایپا تصمیم گرفت با چرب کردن سبیل زاگرس خودرو (خریدن سهام پروتون از زاگرس خودرو)، حریف بخش خصوصی خود را کنار بزند و خود شریک پروتون شود. آن زمان مدیرعاملی سایپا را مهرداد بذرپاش بر عهده داشت، کسی که از رابطه‌ای نزدیک با احمدی‌نژاد برخوردار بود. او می‌خواست با همکاری پروتون، پروژه خودرو اسلامی را به سرانجام برساند، پروژه‌ای که از سوی منوچهر منطقی مدیرعامل وقت ایران خودرو مطرح شد و حتی قرار بود اولین «خودرو اسلامی» نیز در سال 2011 تولید و عرضه شود. هرچند قرارداد سایپا و پروتون در دو مرحله (هم در ایران و هم در سواحل مالزی) منعقد و قرار شد با کمک ترکیه، خودرو اسلامی طراحی و تولید شود، اما بذرپاش نتوانست آرزوی خود را عملی کند و در حالی که خود از مسیر سیاست به جاده مخصوص آمده بود، از همان مسیر نیز رفت و بعدها راهی بهارستان شد. با رفتن بذرپاش، مرد سیاسی دیگری روانه سایپا شد؛ نعمت اله پوستین دوز، کسی که نه تنها قرارداد پروتون را پیگیری نکرد، بلکه در دوران مدیریت او این قرارداد کلا لغو شد تا نتیجه‌ای جز حذف یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های بخش خصوصی (زاگرس خودرو) نداشته باشد. در نهایت خودرو اسلامی نیز سرانجامی به خود ندید و با وجودی که قرارداد سایپا و پروتون لغو شده بود و ایران خودرو فرصت شراکت با پروتون را داشت، این شرکت نیز پیگیر ماجرا نشد تا نام «خودرو اسلامی» فقط به عنوان یک خاطره در جاده مخصوص بماند. ماجرای چری و پروتون و خودرو اسلامی نشان داد دولت احمدی‌نژاد در مساله شراکت خارجی صنعت خودرو، برنامه و خط سیر مشخصی ندارد و هر مدیری روش خود را پیش می‌برد. اما از بذرپاش دور نشویم و حالا که نامش را بردیم، یادی هم از دیگر آرزوی او یعنی «ادغام خودروسازان» بکینم. بذرپاش در روزهایی که تازه بر صندلی مدیرعاملی پارس خودرو نشسته بود، ایده ادغام ایران خودرو و سایپا را مطرح کرد. ایده مدیرعامل جوان سایپا مخالفان و موافقان زیادی داشت، چه در سطح دولت و مجلس و چه در سطوح کارشناسی؛ با این حال او عزمش را جزم کرده بود که هر طور شده آبی و نارنجی‌های جاده مخصوص را به هم پیوند دهد، غافل از اینکه با مانعی بزرگ روبه‌رو خواهد شد. «مانع بزرگ» اما کسی نبود جز محرابیان؛ وزیر وقت صنایع دولت دهم که در جریان مراسمی که در ایران خودرو برگزار شد، صراحتا به بذرپاش گفت باید ایده ادغامش را فراموش کند. به گزارش دنیای اقتصاد، اگرچه خیلی‌ها گمان می‌کردند با دستور محرابیان، ایده ادغام به دست فراموشی سپرده شده است، اما همین چندی پیش و طی گفت‌وگویی که جمشید پژویان رییس شورای رقابت با «دنیای اقتصاد» انجام داد، مشخص شد گروهی دیگر قصد ادغام ایران خودرو و سایپا را داشته‌اند، اما شورا آن را باطل کرده است. هرچه هست، ایده و پروژه ادغام خودروسازان در دولت احمدی‌نژاد به نتیجه‌ای نرسید تا همچنان پرچم‌های آبی و نارنجی جاده مخصوص، جدای از هم بوزند.