نفت از رفراندوم اقلیم شوکه است

اعلام استقلال کردستان در شرایط کنونی موجب ایجاد تنش‌هایی در منطقه، به‌ویژه در بازار نفت و معاملات نفتی، می‌شود. این موضوع نه‌تنها اقتصاد کردستان، بلکه اقتصاد منطقه را درگیر کرده و با مخالفت سایر کشور‌ها و ابرقدرت‌های جهان روبه‌رو شده است. یک روز بعد از برگزاری همه‌پرسی قیمت نفت افزایش چشمگیری یافت و در جهشی بی‌‌‌سابقه طی دو سال اخیر به هر بشکه 59دلار رسید.

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از آرمان، حمیدرضا صالحی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران می‌گوید: «اگر خریداران جدید در حوزه نفت خام یا صادرکنندگان گاز و محصولات پتروشیمی به اقلیم کردستان، با بیانیه‌ای که دولت مرکزی عراق صادرکرده همراه شوند، تنش بیشتری برای منطقه ایجاد خواهد شد. لازم به ذکر است چنانچه تحریم‌هایی از سوی نهادهای بین‌المللی در حوزه انرژی علیه اقلیم ایجاد شود و کشورهای ایران، روسیه، عربستان و سایر کشورها به تحریم‌هایی که عراق علیه کردستان شروع کرده بپیوندند، قطعا در روند معاملات و استقلال بازار تاثیر جدی خواهد گذاشت.»

با توجه به همه‌پرسی کردستان عراق برای استقلال‌طلبی این اقلیم و نیز بیانیه‌ای که دولت عراق علیه خرید نفت از کردستان صادر کرد، تاثیر اتفاقات اخیر این اقلیم بر مناسبات اقتصادی منطقه و ایران چگونه است؟

در رابطه با مبحث انرژی در منطقه، بازیگرهای مختلفی تا امروز در کنار ایران در حوزه ‌نفت وگاز و سایر محصولات پتروشیمی حضور داشتند که یکی از مهره‌های مهم، کشور عراق بود. 10‌درصد از تولیدات نفت عراق را کرکوک تامین می‌کند. خریداران دائمی که نفت اقلیم کردستان عراق را خریداری می‌کردند، قطعا قراردادهایی با اقلیم دارند. این قراردادها بر خلاف بیانیه صادرشده از سمت دولت مرکزی عراق علیه خرید نفت از اقلیم کردستان پابرجا خواهد بود. اگر خریداران جدید در حوزه نفت خام یا صادرکنندگان گاز و محصولات پتروشیمی به اقلیم کردستان، با بیانیه‌ای که دولت مرکزی عراق صادرکرده همراه شوند، تنش بیشتری برای منطقه ایجاد خواهد شد. لازم به ذکر است چنانچه تحریم‌هایی از سوی نهادهای بین‌المللی در حوزه انرژی علیه اقلیم ایجاد شود و کشورهای ایران، روسیه، عربستان و سایر کشورها به تحریم‌هایی که عراق علیه کردستان شروع کرده بپیوندند، قطعا در روند معاملات و استقلال بازار تاثیر جدی خواهد گذاشت. نکته اساسی در تغییر معادلاتی که می‌تواند در آینده در حوزه انرژی تحول ایجاد کند، پیوستن به بیانیه نخریدن نفت اقلیم کردستان است. در این راستا باید برای ادامه فعالیت‌های اقتصادی بنگاه‌های ایرانی که در منطقه اقلیم کردستان قرار دارند، فکری اندیشیده شود. باید برنامه‌ریزی‌های لازمه برای این بنگاه‌ها صورت گیرد تا با شرایط ایجادشده بدانند روابط خود را در آینده چگونه ادامه دهند. موضوع استقلال اقلیم کردستان نه‌تنها برای ایران، بلکه برای ترکیه نیز تبعاتی را در بردارد. تنها راه‌حلی که می‌توان در شرایط کنونی تجویز کرد، این مساله است که باید منتظر پیامدهای بعد از همه‌پرسی بود. اقلیم کردستان عراق باید برنامه‌های خود را اعلام کند و ایران درحال حاضر تنها نظاره‌گر باشد. در این راستا ایران باید سیاست‌های خود را در حوزه انرژی و سایر فعالیت‌های اقتصادی تغییر دهد. این موضوع کمک می‌کند که بنگا‌ه‌های اقتصادی ایران کمتر آسیب ببینند.

با تهدید ترکیه مبنی بر اینکه عبور محموله‌های نفتی کردستان عراق از خاک خود را متوقف خواهد کرد، قیمت نفت برنت بالاترین میزان در دو سال گذشته را ثبت کرده است. تاثیر این تهدید بر قیمت جهانی نفت چگونه خواهد بود؟

منطقه کردستان عراق روزانه ۶۵۰‌هزار بشکه نفت در میدان‌های خود تولید می‌کند. این در حالی‌ است که این منطقه ۱۵۰‌هزار بشکه در روز هم در منطقه کرکوک تولیدات دارد. موضوع تهدید ترکیه و بیانیه دولت مرکزی عراق و نیز همه‌پرسی کردستان در جهت استقلال‌طلبی، یک شوک برای منطقه بود. باید منتظر ماند تا در روزهای آتی مشخص شود وضعیت نفت اقلیم کردستان چگونه خواهد بود. قیمت نفت برنت طی زمان کاهش خواهد یافت. با توجه به اینکه تولید 10‌درصدی نفت در کرکوک، تاثیر زیادی در کل نفت تولیدی جهان ندارد، قیمت نفت برنت به حالت عادی خود برمی‌گردد. البته ناگفته نماند که تاثیرات بازار نفت بستگی به حرکت‌های سایر کشورهای نفتی جهان دارد. نفت اقلیم کردستان مسیرهایی که برای صادرات خود داشته، به‌ویژه مسیر ترکیه را از دست می‌دهد و ناگفته نماند بیشتر درآمد اقلیم کردستان از طریق فروش نفت تامین می‌شد. جدا‌شدن کردستان عراق از دولت مرکزی عراق می‌تواند اثرات و تبعات مختلفی را در پی‌داشته باشد. تصمیمات آتی دولت ترکیه در مورد مسیرهای انتقالی خود می‌تواند در وضعیت اقتصادی اقلیم کردستان بسیار تاثیرگذار باشد.

با توجه به اینکه در اوایل سال جاری تعاملات نفتی ایران و عراق با دیدار وزیر نفت دو کشور قوت گرفت و باتوجه به وضعیت ایجادشده در کشور عراق، آیا ایران تعاملات خود را حفظ خواهد کرد؟

عراق برای تامین انرژی نیاز به گاز دارد. استقلال‌طلبی کردستان عراق، تاثیر لازم را بر این تفاهم دو طرفه ایجاد خواهد کرد. هنوز بر سر منطقه کرکوک مناقشه وجود دارد و نمی‌شود عنوان کرد که با اعلام استقلال کردستان عراق، مساله کرکوک حل خواهد شد. با فرض اینکه کرکوک کاملا در حیطه و نظارت اقلیم کردستان قرار گیرد، قطعا این موضوع بر تفاهمنامه ایران و عراق اثر گذار خواهد بود. در مذاکرات آتی که بین دولت مرکزی عراق و اقلیم در پیش است، وضعیت ایران نیز در صادرات گاز مشخص خواهد شد.

آیا وضعیت ایجادشده اقتصادی با استقلال‌طلبی اقلیم کردستان کوتاه‌مدت خواهد بود یا به درازا خواهد کشید؟

وضعیت ایجادشده غیرقابل پیش‌بینی است و هضم آن برای سایر کشورها، از جمله کشورهای منطقه، سخت است. با توجه به واکنش و مخالفتی که قدرت‌های بزرگ سیاسی بین‌المللی در رابطه با این موضوع از خود نشان دادند، باید منتظر اقدام بعدی از سوی سایر کشورها و دولت عراق باشیم. این رویدادها در منطقه تنش زیادی ایجاد کرده و به بدنه اقتصاد نیز ضربه وارد می‌کند. این آسیب اقتصاد اقلیم و نیز سایر کشور‌های تعامل‌کننده با آن را دربرمی‌گیرد. امید است دولت فعلی اقلیم آرامش را حاکم و از انجام اقدامات تنش‌زا خودداری کند. باید زمان طی شود تا برنامه‌های اقلیم مشخص شود و بتوان پیش‌بینی کرد آیا تداومی در این زمینه وجود دارد یا اینکه ما شاهد نوعی بی‌‌‌ثباتی پس از اعلام نتایج همه‌پرسی اقلیم کردستان خواهیم بود. تمام کشورهای منطقه باید سعی کنند جهتگیری خود را در راستای ایجاد آرامش در منطقه قرار دهند تا فعالیت‌های اقتصادی دچار آسیب زیادی نشود، به‌ویژه که بسیاری از بنگاه‌های ایران با اقلیم کردستان تعاملات زیادی دارند. در این راستا باید در جهتی گام برداشت که مردم ایران و سایر کشورها و نیز مردم کرد اقلیم کردستان در تنگنا قرار نگیرند. باید سیاستی را به کار برد که در آینده در صورت ایجاد تحول، کمترین تنش حاصل شود.