بررسی کارنامه وسوابق همه‌ وزرای‌خارجه‌ایران

اقتصاد‌آنلاین: جمهوری اسلامی تا به امروز شاهد تکیه زدن 10 وزیر بر مسند وزارت امور خارجه بوده است.

سابقه فعالیت وزارت امور خارجه ایران به دو قرن می‌رسد. تا پایان قرن 18 میلادی، امور مربوط به روابط خارجی ایران توسط رجالی اداره می‌شدکه عمدتاً در دربار مستقر بودند و کشور، چیزی به نام وزارت خارجه نداشت. اما از ابتدای قرن نوزدهم که انتصاب سفرای ایران در کشورهای خارجی و یا پذیرش سفیران خارجی در ایران آغاز شد، کثرت امور مربوط به سیاست خارجی و نمایندگان سیاسی متعددی که از سوی دولتهای بیگانه وارد ایران می‌شدند، سبب شد که دولت ایران به فکر تأسیس وزارتخانه جدید «امور خارجه» بیافتد.

وزارت خارجه ایران از بدو تأسیس تا پیروزی انقلاب اسلامی جمعاً 73 وزیر امور خارجه را شاهد بوده است. از این میان 11 نفر تا زمان شکل‌گیری نهضت مشروطه، 36 نفر از زمان مشروطه تا پایان حکومت رضاخان و 26 نفر از زمان سقوط رضاخان تا پیروزی انقلاب عهده‌دار این سمت بوده‌اند.

این وزارتخانه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران 10 وزیر را به خود دیده است و از جمله وزارتخانه‌های باثبات کشور در دولت‌های مختلف است.

پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم و واکنش مثبت جهانیان از آمریکا تا آسیا و اروپا، باعث شد که نگاه کارشناسان مسائل سیاسی به دستگاه دیپلماسی کشور و شخص اول مرد روابط خارجی ایران دقیق تر از قبل شود.

رئیس جمهور منتخب که در فضای رسانه‌ ایران و جهان به «شیخ دیپلمات» معروف است در زمان ریاست مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، بسیاری از دیپلمات‌های برجسته و اساتید دانشگاه درس خوانده در رشته‌های علوم سیاسی و روابط بین‌الملل را به گرد خود جمع کرد تا نگاهی کارشناسانه به مسائل بین‌المللی و جهانی داشته باشد.

هشت سال مطالعه روابط بین الملل و تحلیل سطح قدرت کشورهای جهان و شناخت نهادهای بین ‌المللی باعث شده است که حسن روحانی با شناخت و اشراف کامل دست به انتخاب وزر امور خارجه خود که وظیفه تنظیم و بهبود روابط ایران با کشورهای جهان دارد، بزند.

رئیس جمهور منتخب در زمان تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری با انتقاد از روش دولت محمود احمدی نژاد در سیاست خارجی و غیر قابل قبول خواندن دیپلماسی دولت مهرورز اعلام کرد که طی سال‌های گذشته، به دلیل سیاست‌های اتخاذ شده، حق انتخاب‌های استراتژیک ایران بسیار محدود شده و به جز روابط محدود با برخی کشورهای کم‌اهمیت آمریکای لاتین که آن هم اخیرا کاهش یافته است، ایران ناگزیر به اتکا به سیاست‌های دو پهلوی کشورهایی مانند روسیه و چین و هند در سطح بین‌المللی شده است.

حسن روحانی برای بهبود وضع سیاست خارجی ایران چشم به مردان باتجریه دیپلماسی ایران دوخته است و همانطور که رسانه‌های نزدیک به حسن روحانی اعلام کرده‌اند از بین محمد جوادظریف، محمود واعظی، کمال خرازی و علی اکبر ولایتی، یکی بر صندلی وزارت خارجه جمهوری اسلامی تکیه خواهد زد تا به عنوان یازدهمین وزیر امور خارجه انقلاب اسلامی دستگاه دیپلماسی کشور را مدیریت کند.

روسای جمهور گذشته ایران نیز سعی کردند سکان این وزارتخانه را به قوی ترین مدیران خود بسپارند تا کشور انقلابی ایران مسیر درستی را در سطح بین المللی با حفظ شعارهای انقلاب طی کند.

جمهوری اسلامی تا کنون 10 وزیر خارجه را به خود دیده است که شش نفر آنان قبل از سال 61 و چهار نفر باقی مانده در دولت‌های بعدی عهده دار این وزاتخانه بودند.

علی اکبر ولایتی با 16 سال سابقه وزارت، بیشترین و ابوالحسن بنی صدر با 17 روز کمترین سابقه را در وزارت امور خارجه به خود اختصاص داده‌اند. تنها وزیر برکنار شده خارجه نیز به دولت محمود احمدی نژاد اختصاص دارد.

رئیس دولت دهم در زمان سفر کاری منوچهر متکی به سنگال، وی را از سمت خود عزل کرد و صالحی را به عنوان وزیر امور خارجه به مجلس شورای اسلامی معرفی کرد.

در جدول زیر با اسامی وزاری خارجه ایران و فعالیت‌ها عمده آنان در دوران وزارتشان آشنا شوید

وزیر امور خارجه

دولت

تحصیلات

فعالیت‌های عمده

کریم سنجابی

دولت موقت

دکترای حقوق

به دلیل اختلافات عمده با شورای انقلاب و سران کشور از سمت خود استعفا کرد.

ابراهیم یزدی

دولت موقت

دارو سازی

خارج شدن ایران از پیمان سنتو

پیوستن ایران به جنبش غی متعهدها

تسخیر لانه جاسوسی توسط دانشجویان خط امام

استعفا از وزات خارجه همزمان با کناره گیری دولت موقت

ابوالحسن بنی صدر

دولت موقت شورای انقلاب

اقتصاد و حقوق اسلامی

با استعفای دولت موقت و تشکیل دولت شورای انقلاب، بنی صدر به مدت 17 روز عهده دار وزارت امور خارجه بود و بعد از آن وی آماده انتخابات ریاست جمهوری شد.

صادق قطب زاده

دولت موقت شورای انقلاب

زبان انگلیسی

صادق قطب زاده بعد از ابوالحسن بنی صدر به عنوان وزیر امور خارجه ایران معرفی شد و در زمان تسخیر لانه جاسوسی تا تشیکل دولت جدید عهده دار این وزارتخانه بود.

محمد علی رجایی

دولت ابوالحسن بنی صدر - رجایی

تحصیل در دانشسرای عالی(تربیت معلم)

محمد علی رجایی که عهده دار نخست وزیری در دولت بنی صدر بود همزمان عهده دار وزارت امور خارجه نیز بود و در کنار مجلس شورای اسلامی ماجرای تسخیر لانه جاسوسی را مدیریت می‌کرد.

میر حسین موسوی

دولت رجایی- باهنر

و

دولت موقت محمدرضا مهدوی کنی

مهندسی معماری و شهر سازی

موسوی در دولت یک ماه شهیدان رجایی و باهنر و دولت موقت آیت‌الله مهدوی کنی عهده دار وزارت امور خارجه بود.

تلاش برای سروسامان دادن امور وزارت خارجه از عمده فعالیت‌های وی در دوران کوتاه وزارت بود.

علی اکبر ولایتی

دولت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای- میر حسین موسوی

دولت اکبر هاشمی رفسنجانی

دکترای اطفال

انتخاب سفرای ایران برای سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی

مدیریت دیپلماسی جنگ

مسئول مذاکره با سران کشور عراق بر سرا قطعنامه 598

بهبود روابط خارجی ایران در زمان پس از جنگ

ماجرای دادگاه میکنوس و اخراج تمام سفرای کشورهای اروپای از ایران

سید کمال خرازی

دولت سید محمد خاتمی

دکتری رشته مدیریت آموزش

بهبود روابط ایران با دیگر کشورها با توجه به شعارهای دولت اصلاحات

منوچهر متکی

دولت محمود احمدی نژاد

روابط بین الملل

سفرهای متعدد خارجی برای بهبود روابط ایران با کشورهای آمریکای لاتین

برکناری از وزارت خارجه در هنگام ماموریت به سنگال توسط رئیس جمهور

علی اکبر صالحی

دولت محمود احمدی نژاد

دکترای مهندسی هسته‌ای

پیگیری سیاست‌های جمهوری اسلامی در سطح جهان

x