پیشنهاد هسته‌ای تهران روی میز ترامپ | پیشرفت در مذاکرات ایران و آمریکا نزدیک است؟

گروه سیاسی: هفت شرط ایران در برابر پیشنهاد هسته‌ای؛ این آخرین پیشنهاد در جریان مذاکرات با آمریکا است. مذاکراتی که تحت تاثیر پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای قرار گرفته و موضع موافقان توافق در کاخ سفید را تقویت کرده است.

منابع آگاه گفته‌اند که ایران آمادگی نشان داده درباره موضوعاتی گفت‌و‌گو کند که پیش‌تر از دستور کار مذاکرات کنار گذاشته شده بودند. این تحول می‌تواند نشانه‌ای از انعطاف نسبی در اصلی‌ترین محور اختلاف با آمریکا باشد.

هفت شرط ایران برای مذاکره

پیشنهاد ایران در برابر اجرای هفت شرط ارائه شده است. در همین گیرودار، محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی هم به روسیه رفته و در همین سفر بر این هفت شرط تاکید کرده است. او البته حامل پیام رهبری به ولادیمیر پوتین هم بوده که جزییاتی از آن اعلام نشده است.

اگرچه فهرست رسمی و کامل این هفت شرط تاکنون منتشر نشده است، براساس گفته‌های منابع آگاه، ایران سه مطالبه مشخص دارد؛ لغو محاصره دریایی و تحریم‌های آمریکا، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و پرداخت غرامت جنگی. رفع محدودیت‌های صادرات نفت، توقف حملات نظامی در همه جبهه‌ها اعم از لبنان و ارائه تضمین‌هایی برای جلوگیری از تکرار جنگ به‌عنوان بخش‌هایی از مطالبات تهران مطرح شده‌اند.

اهمیت این شروط در واقع به ترتیب اجرای تعهدات بازمی‌گردد. ایران می‌خواهد پیش از ورود به مذاکرات جامع و پذیرش تعهدات جدید، بخشی از مطالبات خود را در عمل دریافت کند، اما نکته اینجاست که آمریکا خواهان آن است که موضوع هسته‌ای ایران از همان ابتدای مذاکرات در دستور کار قرار گیرد.

جزییات پیشنهاد هسته‌ای ایران

مشخص نیست که پیشنهاد هسته‌ای ایران، ابتکار میانجی‌ها بوده یا در تهران تنظیم شده است. مشخص هم نیست ایران چه تعهداتی را برای حل‌وفصل اختلافات هسته‌ای پیشنهاد کرده است. برخی گزارش‌ها ادعا می‌کنند که انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی به یک کشور ثالث یا رقیق‌سازی این ذخایر ممکن است در چارچوب پیشنهاد مورد اشاره مطرح شده باشد.

همچنین روشن نیست که درباره غنی‌سازی اورانیوم در این پیشنهاد چه ابتکاری مطرح شده. آمریکا پیش از جنگ خواستار برچیده‌شدن غنی‌سازی بود، اما بعید است که ایران چنین درخواستی را بپذیرد. در این صورت، این آمریکاست که باید برای رسیدن به تفاهم انعطاف نشان دهد.

تاثیر شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان

پیشنهاد هسته‌ای ایران در شرایطی مطرح شده که شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای و پیشروی دموکرات‌ها نیز فشار سیاسی بر دولت ترامپ را افزایش داده است. رئیس‌جمهور آمریکا نیز پیش‌تر احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران را رد نکرده بود. تداوم درگیری، افزایش هزینه‌های نظامی، اختلال در بازار انرژی و نااطمینانی در اقتصاد جهانی، عواملی هستند که می‌توانند موقعیت دولت آمریکا را بیش از پیش تحت فشار قرار دهند.

سه مانع پیش روی دیپلماسی

با وجود نشانه‌های پیشرفت و تلاش‌های برای خروج از بن‌بست در مذاکرات، هنوز نمی‌توان از نزدیک بودن توافق نهایی سخن گفت. آمریکا نیز همچنان در حال انتقال تجهیزات به خاورمیانه است و آمادگی‌های نظامی خود را افزایش می‌دهد.

نخستین مانع اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات است. ایران خواهان دریافت امتیاز‌های اولیه پیش از آغاز مذاکرات است، در حالی که آمریکا می‌خواهد پرونده هسته‌ای از همان ابتدا بررسی شود. مانع دوم به تضمین‌های اجرایی بازمی‌گردد. تهران پس از تجربه فروپاشی تفاهم قبلی، به دنبال سازوکاری است که از تکرار حملات نظامی و بازگشت تحریم‌ها جلوگیری کند. در مقابل واشنگتن نیز بدون دریافت تعهدات قابل راستی‌آزمایی درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران، احتمالاً حاضر به ارائه امتیاز‌های گسترده نخواهد بود.

مانع سوم نیز دامنه توافق احتمالی است. اگر مذاکرات فقط به توقف درگیری و بازگشایی تنگه هرمز محدود شود، ممکن است اختلافات هسته‌ای و تحریمی همچنان حل‌نشده باقی بمانند. اما گنجاندن هم‌زمان پرونده هسته‌ای، تحریم‌ها، تضمین‌های امنیتی و مسائل منطقه‌ای در یک توافق جامع، دستیابی به تفاهم را دشوارتر می‌کند.

سرنوشت مذاکرات اکنون به این بستگی دارد که آیا آمریکا حاضر است پیش از مذاکرات امتیاز‌هایی به تهران بدهد و آیا ایران نیز محدودیت‌های هسته‌ای مورد نظر آمریکا را بپذیرد یا خیر. پاسخ این دو پرسش تعیین خواهد کرد که تحرکات اخیر به توافقی پایدار منتهی می‌شود یا مثل مذاکرات پیشین، فرصتی کوتاه برای جلوگیری از بازگشت جنگ خواهد بود.