تیتر: رکوردشکنی چین با ۵ هواگرد خودران / پرواز گروهی بدون دخالت انسان

کد خبر: ۲۱۷۳۷۲۶

اقتصاد‌آنلاین: چین از آزمایش موفق پرواز هم‌زمان پنج هواگرد برقی بدون دخالت مستقیم انسان خبر داده است؛ دستاوردی که فراتر از یک رکورد آزمایشی، چشم‌انداز تازه‌ای از آینده حمل‌ونقل هوایی و کاربردهای نظامی این فناوری ترسیم می‌کند.

اخیراً، شرکت چینی اتوفلایت اعلام کرد که در دو آزمایش طی روزهای ۳۱ اکتبر و اول نوامبر، پنج هواگرد برقی عمودپرواز (eVTOL) را به‌مدت ۴۷ دقیقه به‌صورت خودکار و بدون مداخله دستی در یک آرایش مشترک هدایت کرده است.هواگرد پیشرو بیش از ۱۳۳ کیلومتر پیمود و شرکت از حفظ آرایش در شرایط باد شدید خبر داد. اما اهمیت این آزمایش فراتر از این آمار و ارقام است. چالش اصلی، در واقع هماهنگ‌کردن هواگردهایی با وزن و مأموریت متفاوت در یک فضای پروازی مشترک است. اگر چنین قابلیتی تکرارپذیر و ایمن شود، می‌تواند پایه شبکه‌های حمل‌ونقل هوایی خودکار باشد؛ بااین‌حال، یک پرواز آزمایشی به‌تنهایی ایمنی عملیاتی چنین شبکه‌ای را ثابت نمی‌کند.

هماهنگی پنج هواگرد ناهمگون، مسئله اصلی آزمایش بود

ترکیب پروازی شامل یک هواگرد پنج‌تنی وی۵۰۰۰ ماتریکس و چهار هواگرد دو‌تنی از سه مدل بود: وی۵۰۰۰ ماتریکس، وی۲۰۰۰سی‌جی کری‌اَل برای حمل بار و وی۲۰۰۰سی‌جی‌اف برای مأموریت آتش‌نشانی. به گفته شرکت، در آزمایش اول نوامبر و با وجود باد شدید، هواگردها توانستند فاصله ایمن افقی و عمودی خود را حفظ کنند.این ترکیب از نظر فنی مهم‌تر از پرواز هم‌زمان پنج نمونه یکسان است. وزن، ابعاد، سطح بال و ویژگی‌های آیرودینامیکی هر هواگرد بر پاسخ آن به باد، شتاب‌گیری و تغییر مسیر اثر می‌گذارد.سامانه هماهنگ‌کننده باید این تفاوت‌ها را در برنامه‌ریزی مسیر و فرمان‌های کنترلی لحاظ کند؛ در غیر این صورت، حفظ فاصله میان هواگردها دشوار می‌شود.

بنابراین آزمایش اتوفلایت بیش از آنکه صرفاً توانایی پرواز گروهی را نشان دهد، آزمونی برای سازگاری سامانه کنترل با ناوگانی متنوع بوده است.این شرکت پیش‌تر در مه ۲۰۲۶ نیز سه هواگرد، شامل یک نمونه وی۵۰۰۰ و دو نمونه از خانواده وی۲۰۰۰، را در آرایش مشترک به پرواز درآورده بود. افزایش تعداد به پنج فروند و حضور سه مدل مختلف، گام بعدی در توسعه کنترل چندوسیله‌ای است؛ اما هنوز اطلاعاتی درباره تعداد تکرارهای آزمایش، فاصله دقیق میان هواگردها یا میزان خطای حفظ مسیر منتشر نشده است.

پرواز خودکار، لزوماً به معنای هوش مصنوعی نیست

یکی از نکاتی که در روایت این دستاورد باید از آن پرهیز کرد، نسبت‌دادن قطعی آن به هوش مصنوعی است. اتوفلایت از پرواز کاملاً خودکار و نبود مداخله دستی سخن گفته، اما در اطلاعیه خود مدل هوش مصنوعی، الگوریتم یادگیری ماشین یا سازوکار تصمیم‌گیری مبتنی بر آن را معرفی نکرده است.کنترل خودکار می‌تواند با ترکیبی از ناوبری، مسیرهای از پیش برنامه‌ریزی‌شده، حسگرها و سامانه‌های کنترل پرواز انجام شود، بی‌آنکه الزاماً یک مدل هوش مصنوعی در آن نقش داشته باشد.این تفاوت برای ارزیابی سطح فناوری اهمیت دارد. چرا که پرسش اصلی را به این سمت میبرد که آیا پنج هواگرد بدون فرمان مستقیم انسان پرواز کرده‌اند؟ زیرا باید مشخص شود در صورت تغییر ناگهانی شرایط جوی، انحراف یکی از هواگردها، قطع ارتباط یا بروز نقص فنی، سامانه چگونه تصمیم می‌گیرد.اتوفلایت هنوز جزئیات این سناریوها و نحوه مدیریت اضطراری ناوگان را منتشر نکرده است. بنابراین، پرواز خودکار گزارش‌شده را نباید معادل استقلال کامل از نظارت انسانی دانست.

گواهی یک هواگرد، ایمنی کل آرایش را تضمین نمی‌کند

وی۲۰۰۰سی‌جی پیش‌تر گواهی نوع پروازی چین را دریافت کرده است؛ اما تأیید صلاحیت یک مدل با تأیید ایمنی پرواز آرایشی پنج هواگرد متفاوت است. عملیات گروهی به ارزیابی جداگانه ارتباطات، جلوگیری از برخورد، مدیریت فاصله و واکنش اضطراری نیاز دارد. شرکت نیز هنوز از دریافت مجوز عملیاتی برای حمل‌ونقل تجاری خودکار با چنین آرایشی خبر نداده است.در گزارش رسمی، سرعت باد، حداقل فاصله افقی و عمودی، میزان انحراف مسیر و عملکرد سامانه در صورت خروج یک هواگرد از آرایش اعلام نشده‌اند. همچنین عدد ۱۳۳ کیلومتر، مسافت پیموده‌شده توسط هواگرد پیشرو در آن پرواز است؛ نه برد عملیاتی تضمین‌شده کل ناوگان. نبود این داده‌ها به معنای شکست آزمایش نیست، اما مانع از آن می‌شود که نتیجه را به عملکرد قابل‌اتکا در شرایط واقعی حمل‌ونقل تعمیم دهیم.

کاربرد نظامی این فناوری فعلاً در سطح ظرفیت بالقوه است

مدل‌های مورد استفاده اتوفلایت برای حمل بار و عملیات آتش‌نشانی طراحی شده‌اند؛ بااین‌حال، ترکیب پرواز عمودی، حمل محموله و هماهنگی چند وسیله می‌تواند کاربرد دوگانه داشته باشد. انتقال تجهیزات و تدارکات به مناطق صعب‌العبور، پشتیبانی از پایگاه‌های پراکنده یا رساندن محموله به شناورها از جمله مأموریت‌هایی است که چنین فناوری‌ای در آینده ممکن است برای آن‌ها به کار گرفته شود.اما این آزمایش هیچ‌یک از این مأموریت‌های نظامی را به نمایش نگذاشته است. همچنین مشخص نیست ناوگان در محیط فاقد ارتباط پایدار یا زیر اخلال ماهواره‌ای چگونه عمل خواهد کرد. در کاربردهای نظامی، این محدودیت‌ها تعیین‌کننده‌اند؛ زیرا سامانه‌ای که فقط در محیط کنترل‌شده قادر به حفظ آرایش است، هنوز برای پشتیبانی مستقل در میدان عملیاتی آماده نیست.

رکورد پنج‌هواگردی هنوز یک شبکه عملیاتی نساخته است

اتوفلایت این رویداد را نخستین پرواز آرایشی جهان با پنج هواگرد برقی عمودپرواز معرفی کرده است؛ ادعایی که فعلاً باید به خود شرکت نسبت داده شود. گزارش مستقل «اوییشن اینترنشنال نیوز» نیز این رکورد را با همین قید منتشر کرده است. دستاورد اصلی این آزمایش، نشان‌دادن امکان هماهنگی اولیه میان هواگردهای متفاوت است؛ اما ارزش اقتصادی و نظامی آن به مرحله بعد وابسته خواهد بود: تکرار آزمایش در شرایط متنوع، اثبات ایمنی در برابر خطا و اختلال، و دریافت مجوز برای عملیات واقعی. پنج هواگرد که ۴۷ دقیقه کنار هم پرواز می‌کنند، هنوز معادل یک شبکه حمل‌ونقل خودکار نیستند. فاصله میان این دو، همان جایی است که قابلیت واقعی فناوری باید سنجیده شود.

منبع: فارس