کالابرگ هم تورم‌زا شد / روایت یک کارشناس از فقر غذایی

حسین رضوی‌پور، با اشاره به تداوم تورم و افزایش هزینه سبد معیشت خانوارها، درباره میزان اثربخشی اجرای طرح کالابرگ اظهار داشت: در بررسی موضوع کالابرگ، نخستین مسئله‌ای که باید مورد توجه قرار گیرد، محل تأمین منابع مالی این طرح است؛ اهمیت این موضوع از آن جهت است که اگر منابع کالابرگ به‌درستی تأمین و پیش‌بینی نشده باشد و دولت تعهداتی ایجاد کند که امکان تأمین مالی آنها را نداشته باشد، در نهایت هزینه اجرای این طرح از طریق تحمیل تورم به کل اقتصاد تأمین خواهد شد.

در ادامه حتما بخوانید:

خبر مهم درباره کالابرگ / افزایش اعتبار متوقف شد

خبر مهم برای یارانه‌بگیران / واریزی جدید تا پایان سال در راه است

وی با یادآوری اینکه در ابتدای اجرای طرح کالابرگ الکترونیک، مقرر شد منابع آن از محل آزادسازی نرخ ارز ترجیحی تامین شود، اظهار داشت: یکی از اهداف اجرای کالابرگ این بود که از یک طرف معیشت مردم حفظ شود و از طرف دیگر، شاهد فاصله گرفتن نرخ ارز ترجیحی از نرخ ارز بازار نباشیم اما همچنان این شکاف وجود دارد و در برخی مقاطع نیز بر میزان آن افزوده می‌شود.

وی با بیان اینکه دولت با توجه به شرایط خاص اقتصادی کشور، برای تأمین منابع این طرح با محدودیت و مضیقه مواجه است، افزود: در چنین شرایطی که کشور درگیر جنگ بویژه جنگ اقتصادی است، به نظر می‌رسد دولت باید تمرکز خود را بر حمایت معیشتی از مردم و به‌ویژه اقشار آسیب‌پذیرتر قرار دهد.

رضوی‌پور افزود: در این وضعیت نباید انتظار داشت که کالابرگ به تمام جامعه اختصاص پیدا کند یا دست‌کم به همه گروه‌های اجتماعی به شکل یکسان پرداخت شود؛ بلکه طبیعتاً باید منابع مالی محدود دولت صرف حمایت از اقشاری شود که آسیب بیشتری از شرایط اقتصادی می‌بینند.

افزایش تقاضا بدون رشد عرضه، بخشی از اثر مثبت کالابرگ را از بین برد

این کارشناس اقتصادی با تاکید بر اینکه باید اقداماتی انجام شود که از افزایش تورم در کالاهایی که قرار است از طریق کالابرگ تأمین شوند، جلوگیری کند، گفت: یکی از مسائلی که در ماه‌های گذشته شاهد آن بوده‌ایم، افزایش تقاضا برای برخی از این کالاها آن هم در شرایطی است که میزان عرضه آنها تغییر چندانی نکرده است.

رضوی پور تصریح کرد: همین مسئله موجب شد قیمت کالاهایی که در سبد کالابرگ قرار گرفته بودند، به شکل مضاعفی افزایش پیدا کند و این موضوع بخشی از تأثیرات مثبت کالابرگ را نیز از بین برد. این مسئله خود یکی از ابعاد مهم معیشتی است که باید به آن توجه شود.

وی با تاکید بر ضرورت پیش‌بینی دقیق سازوکار تأمین کالاهای مشمول طرح گفت: جریان تامین کالاهایی که در سبد کالابرگ قرار می‌گیرند، باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی و پیش‌بینی شود که عرضه این کالاها به میزان کافی در بازار وجود داشته باشد و در نتیجه، افزایش تقاضا به افزایش قیمت‌ها منجر نشود.

رضوی‌پور با بیان اینکه صرف اختصاص اعتبار به خانوارها برای اثربخشی طرح کافی نیست، خاطرنشان کرد: اگر هم‌زمان با افزایش قدرت خرید مصرف‌کنندگان، سازوکار مناسبی برای تأمین و عرضه کالا وجود نداشته باشد، افزایش تقاضا می‌تواند به رشد قیمت‌ها منجر شود و در نهایت بخشی از حمایتی که دولت در قالب کالابرگ در نظر گرفته است، در نتیجه تورم از بین برود.

تسویه با فروشگاهها در موعد مقرر انجام شود

این تحلیلگر اقتصادی در ادامه به یکی دیگر از چالش‌های اجرای طرح کالابرگ اشاره کرد و گفت: مسئله دیگری که در شرایط کنونی اهمیت دارد، محدودیت منابع دولت و ناتوانی آن در ایفای به‌موقع تعهدات خود به فروشندگانی است که در شبکه کالابرگ فعالیت می‌کنند.

وی افزود: عدم ایفای به‌موقع برخی از این تعهدات موجب شده است تعداد فروشندگان متصل به شبکه کالابرگ که کالاهای مشمول طرح را عرضه می‌کنند، در هفته‌های اخیر کاهش یابد بنابراین باید تدابیری اندیشیده شود تا این تعهدات در کوتاه‌ترین زمان ممکن تسویه شوند. یک کاسب زیرا درآمد و سرمایه در گردش بالایی در اختیار ندارد که بتواند چند میلیارد تومان نقدینگی خود را در این چرخه قفل کند و منتظر بماند تا دولت در زمان نامشخصی تعهدات خود را انجام دهد.

رضوی پور با تاکید بر لزوم اصلاح سازوکار پرداخت به فروشندگان گفت: زمان تسویه تعهدات دولت باید کاهش پیدا کند یا از شیوه‌های اعتباری جایگزین استفاده شود تا اساساً چنین تعهدات معوقی باقی نماند. برای مثال، می‌توان از اوراق گام استفاده کرد و این اوراق را به شکلی طراحی کرد که فروشنده به‌جای اینکه صرفاً منتظر دریافت وجه نقد از دولت باشد، بتواند آن را در زنجیره ارزش فعالیت اقتصادی خود هزینه کند.

وی افزود: برای نمونه فروشنده گوشت بتواند اوراق گام را در اختیار تأمین‌کننده خود قرار دهد و در مقابل، گوشت مورد نیازش را دریافت کند. به این ترتیب، اوراق در زنجیره تأمین و ارزش کالا گردش پیدا می‌کند و فروشنده نیز برای ادامه فعالیت خود ناچار نیست تمام نقدینگی مورد نیازش را تا زمان تسویه تعهدات دولت معطل نگه دارد.

کالابرگ توانسته جلوی فقر غذایی را بگیرد

رضوی‌پور در پاسخ به این اینکه کالابرگ چگونه بر تامین کالایی خانوارها موثر بوده است، گفت: شاید مهمترین دستاورد این طرح جلوگیری از فقر غذایی بود و حتی دسترسی بخشی از اقشار جامعه و مواد غذایی را بیشتر از قبل کرده است.

این کارشناس اقتصادی یادآور شد: اگر چه اجرای طرح کالابرگ هم به جهت هرینه تمام شده تولید کالا و هم تقاضای خرید موادغذایی منجر به تورم شده ولی به شکل محسوسی دسترسی خانوارها به اقلام مواد غذایی را بیشتر کرده است.