امواج الیوت چیست و تحلیلگران چگونه با آن روند بازار را تشخیص می دهند؟

چرا بازار در یک خط صاف بالا یا پایین نمی‌رود و امواج الیوت چه جوابی به این پرسش می‌دهند؟ امواج الیوت روشی در تحلیل تکنیکال است که به همین پرسش جواب می‌دهد. این روش حرکت بازار را به پنج موج در جهت روند و سه موج اصلاحی تقسیم می‌کند. هر روند، حتی قوی‌ترین آن‌ها، میان حرکت‌های رو به جلو استراحت‌هایی دارد. الیوت می‌گوید این رفت و برگشت‌ها تصادفی نیستند و از الگویی تکرارشونده پیروی می‌کنند.

الیوت چیست و این نظریه از کجا آمد؟

رالف نلسون الیوت (Ralph Nelson Elliott) حسابدار آمریکایی بود که در دهه‌ی ۱۹۳۰ نمودارهای شاخص‌های بورس آمریکا را در بازه‌های زمانی مختلف بررسی کرد. او به این نتیجه رسید که رفتار جمعی سرمایه‌گذاران، یعنی چرخه‌ی خوش‌بینی و بدبینی جمعیت بازار، در نمودار به شکل الگوی موج تکرار می‌شود.

بر اساس توضیح نظریه امواج الیوت در سایت مارتین پرینگ، این روش در سال ۱۹۳۹ معرفی شد و می‌گوید بازار از ریتم پنج موج رو به بالا و سه موج رو به پایین پیروی می‌کند. این هشت موج با هم یک چرخه‌ی کامل را تشکیل می‌دهند. سه موج پایانی، اصلاحِ پنج موج قبلی به شمار می‌روند.

ویژگی مهم این الگو این است که در هر مقیاسی دیده می‌شود. یک موج بزرگ در نمودار هفتگی، در نمودار ساعتی خود از پنج یا سه موج کوچک‌تر تشکیل شده است. به همین دلیل، تحلیلگر الیوت پیش از هر شمارش، تایم‌فریم مورد نظر خود را مشخص می‌کند.

پنج موج انگیزشی و سه موج اصلاحی چه شکلی دارند؟

پنج موج اول را موج‌های انگیزشی (Motive Waves) می‌نامند، چون روند را جلو می‌برند. سه موج بعدی موج‌های اصلاحی (Corrective Waves) هستند و با حروف A، B و C نام‌گذاری می‌شوند. رفتار معمول هر موج به این صورت است:

این الگو راهنمای تحلیل است و بازار همیشه آن را دقیق تکرار نمی‌کند.

موج ۳ معمولاً جایی است که بیشتر فعالان بازار روند تازه را باور می‌کنند و به آن می‌پیوندند. موج ۵ در مقابل، اغلب وقتی شکل می‌گیرد که روند هنوز ادامه دارد، اما خریداران کمتری پشت آن هستند. این همان «ضعف نسبی» جدول است.

موج‌های اصلاحی نیز همیشه یک شکل ندارند. سه شکل رایج اصلاح در نظریه‌ی الیوت به این صورت است:

• زیگزاگ (Zigzag): اصلاحی تند و عمیق که در آن موج C معمولاً از انتهای موج A فراتر می‌رود.
• فلت (Flat): اصلاحی کم‌عمق و افقی که در آن سه موج تقریباً هم‌اندازه‌اند و بازار بیشتر درجا می‌زند.
• مثلث (Triangle): اصلاحی که در آن نوسان‌ها به‌تدریج کوچک‌تر می‌شوند و بیشتر در موج ۴ یا موج B دیده می‌شود.

تشخیص نوع اصلاح به تحلیلگر کمک می‌کند حدس بزند اصلاح چقدر عمیق و چقدر طولانی خواهد بود.

سه قانون شمارش موج که تحلیلگر نباید زیر پا بگذارد

شمارش موج‌ها سه قانون ثابت دارد و اگر یکی از آن‌ها نقض شود، شمارش اشتباه است و باید از نو انجام شود:

۱. موج ۲ از نقطه‌ی شروع موج ۱ پایین‌تر نمی‌رود.

۲. موج ۳ کوتاه‌ترین موج انگیزشی نیست.

۳. موج ۴ با محدوده‌ی موج ۱ هم‌پوشانی ندارد.

کنار این قانون‌ها، نسبت‌های فیبوناچی به‌عنوان راهنما به کار می‌روند، نه قانون. برای مثال، موج ۲ اغلب ۵۰ تا ۶۱٫۸ درصد موج ۱ را اصلاح می‌کند، موج ۳ اغلب حدود ۱٫۶۱۸ برابر موج ۱ طول دارد و موج ۴ معمولاً حدود ۳۸٫۲ درصد موج ۳ را برمی‌گرداند. این نسبت‌ها به تحلیلگر کمک می‌کنند محدوده‌های احتمالی را روی نمودار مشخص کند، ولی بازار موظف نیست دقیقاً به آن‌ها برسد.

تحلیل تکنیکال و ابزارهایی مانند الیوت فقط به بازارهای جهانی محدود نیستند و در بورس تهران نیز کاربرد دارند. گزارش‌هایی مانند تحلیل تکنیکال شاخص کل روند شاخص بورس تهران را با همین ابزارها بررسی می‌کنند.

رسم امواج الیوت روی متاتریدر ۵

در تحلیل نمودار در بروکر ارانته، امواج الیوت را می‌توانید مستقیم روی نمودار متاتریدر ۵ رسم کنید. این پلتفرم در منوی Insert و بخش Objects، دو ابزار Elliott Impulse Wave برای موج‌های انگیزشی و Elliott Correction Wave برای موج‌های اصلاحی دارد.

با انتخاب هر ابزار، نقطه‌های شروع و پایان موج‌ها را روی نمودار مشخص می‌کنید و شماره‌ی موج‌ها خودکار کنار آن‌ها نوشته می‌شود. اگر نمودارهای تریدینگ ویو را ترجیح می‌دهید، ابزار مشابهی در آن نیز وجود دارد. در بخش ارانته پالس نیز تحلیل تکنیکال و خبرهای روز بازار منتشر می‌شود و می‌توانید شمارش خود را با تحلیل‌های دیگر مقایسه کنید.

برای تمرین، یک روند روشن در تایم‌فریم روزانه انتخاب کنید و پنج موج آن را با ابزار Elliott Impulse Wave علامت بزنید. بعد سه قانون شمارش را روی همان شمارش چک کنید. اگر موج ۴ وارد محدوده‌ی موج ۱ شده یا موج ۳ کوتاه‌ترین موج است، شمارش را از نو انجام دهید.

محدودیت الیوت و ریسک معامله با آن

بزرگ‌ترین محدودیت الیوت این است که شمارش موج‌ها ذهنی است. دو تحلیلگر ممکن است روی یک نمودار دو شمارش متفاوت داشته باشند و هر دو شمارش نیز سه قانون را رعایت کنند. با هر حرکت تازه‌ی بازار نیز ممکن است شمارش قبلی کنار گذاشته شود و شمارش دیگری جای آن را بگیرد.

الیوت سیگنال قطعی نمی‌دهد. این روش احتمال‌ها را مرتب می‌کند و نشان می‌دهد بازار احتمالاً در کدام بخش از الگو قرار دارد، ولی نمی‌گوید حرکت بعدی دقیقاً کی و تا کجا ادامه پیدا می‌کند. به همین دلیل، تحلیلگران آن را معمولاً کنار ابزارهای دیگر، مانند حجم معاملات و سطوح حمایت و مقاومت، به کار می‌برند.

هر معامله‌ای که بر اساس شمارش الیوت باز شود، به حد ضرر نیاز دارد. نقطه‌ای که یکی از سه قانون را نقض می‌کند، معمولاً منطقی‌ترین جا برای حد ضرر است، چون اگر بازار به آن برسد، شمارش اشتباه بوده است. خبرهای اقتصادی مهم نیز ممکن است الگوی موج‌ها را در چند دقیقه به هم بزنند.