ال‌نینو ناجی بارندگی‌های ایران می‌شود؟ / رئیس سازمان هواشناسی پاسخ داد

سحر تاج‌بخش مسلمان،رئیس سازمان هواشناسی کشور در حاشیه سفر به کاشمر توضیح داد: در زمان وقوع ال‌نینو، دمای آب اقیانوس بیش از دو درجه نسبت به میانگین‌های بلندمدت افزایش پیدا می‌کند. این پدیده یک سامانه جوی نیست که مانند سامانه‌های بارشی وارد کشور شود، بلکه یک تغییر اقلیمی است که در اقیانوس آرام اتفاق افتاده است.

تاج‌بخش افزود: یکی از پیامد‌های این تغییر، افزایش مخاطرات حدی در سراسر کره زمین است. این مخاطرات گاهی می‌توانند به سمت خشکسالی و افزایش دوره‌های کم‌بارشی حرکت کنند و در برخی شرایط نیز موجب افزایش مخاطراتی مانند سیلاب و طوفان شوند.

وی با اشاره به تفاوت تأثیر این پدیده در مناطق مختلف جهان بیان کرد: هرچه به محل وقوع پدیده ال‌نینو نزدیک‌تر باشیم، مانند کشور‌های جنوب شرق آسیا و سواحل غربی آمریکای جنوبی اثرات مخاطرات مستقیم‌تر و محسوس‌تر خواهد بود؛ اما هرچه از محل وقوع این پدیده دورتر باشیم، مانند منطقه خاورمیانه که فاصله نسبتاً زیادی با اقیانوس آرام دارد، اثرات آن غیرمستقیم‌تر است و عوامل دیگری نیز در شکل‌گیری شرایط جوی دخالت دارند.

در ادامه حتما بخوانید:

هشدار نارنجی هواشناسی صادر شد / خطر آب‌گرفتگی و سیلاب در چهار استان

پیش‌بینی هواشناسی تهران امروز یکشنبه ۱۰ آبان / آب و هوای پایتخت چگونه است؟

رئیس سازمان هواشناسی کشور تأکید کرد: بنابراین ال‌نینو به تنهایی رابطه خطی و مستقیمی با افزایش بارش‌ها ندارد.

پیش‌بینی افزایش بارش در پاییز کشور؛ خراسان رضوی در محدوده شرایط نرمال

تاج‌بخش با اشاره به آخرین نقشه‌ها و پیش‌بینی‌های اقلیمی اظهار کرد: آنچه تا امروز نقشه‌ها نشان می‌دهند، روند افزایش بارش در کشور برای فصل پاییز به ویژه در بخش‌های غربی کشور، سواحل دریای خزر و دامنه رشته‌کوه‌های زاگرس است؛ در سایر مناطق کشور نیز کم و بیش این روند افزایش بارش پیش‌بینی می‌شود.

وی تصریح کرد: نکته مهم این است که توزیع افزایش بارش در کشور یکنواخت نخواهد بود و ممکن است در برخی نقاط حتی کاهش بارش نیز داشته باشیم، در حالی که در نقطه‌ای دیگر میزان بارندگی بسیار زیاد باشد.

وی برای تشریح این موضوع گفت: به طور مشخص تا پایان ماه، در مجموع کشور حدود ۴ درصد افزایش بارش داشته‌ایم، اما ممکن است در استان خراسان رضوی در تمامی ایستگاه‌ها کاهش بارش محسوس باشد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور با اشاره به پیامد‌های تغییر اقلیم خاطرنشان کرد: به دلیل تغییر نوع بارش‌ها در کشور و حرکت آنها به سمت بارش‌های کوتاه مدت، سیلابی و نقطه‌ای، الزاماً در تمام مناطق مختلف کشور شاهد روند افزایش بارش نخواهیم بود.

تاج‌بخش ادامه داد: در مجموع به نظر می‌رسد روند افزایش بارش در سطح کشور وجود داشته باشد، اما برای استان خراسان رضوی حداکثر شرایط نرمال بارشی را پیش‌بینی می‌کنیم.

وی با تأکید بر محدودیت پیش‌بینی‌های بلندمدت یک‌ماهه گفت: ممکن است در بازه‌های زمانی مختلف، بارش‌های بسیار شدیدی اتفاق بیفتد که در پیش‌بینی‌های بلندمدت یک‌ماهه قابل مشاهده نباشند. برای شناسایی و پیش‌بینی دقیق‌تر چنین بارش‌هایی باید به پیش‌بینی‌های کوتاه مدت مراجعه کنیم که معمولاً دو تا سه روز پیش از وقوع، امکان پیش‌بینی این پدیده‌ها فراهم می‌شود.

کالیبراسیون تجهیزات هواشناسی بر اساس استاندارد‌های بین‌المللی انجام می‌شود

وی درباره میزان نیاز تجهیزات هواشناسی کشور و شهرستان‌ها به به‌روزرسانی برای ثبت و ارائه داده‌های دقیق گفت: در کنار به‌روزرسانی تجهیزات هواشناسی، موضوع کالیبراسیون آنها نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور اظهار کرد: بر اساس استاندارد‌های بین‌المللی، برای تمامی تجهیزات اندازه‌گیری دما، فشار، باد و سایر متغیر‌های هواشناسی، برنامه مشخص کالیبراسیون در نظر گرفته شده است.

وی افزود: برخی از این تجهیزات باید به صورت مستقیم در ستاد سازمان کالیبره شوند، اما کالیبراسیون برخی دیگر در استان‌ها نیز امکان‌پذیر است.

تاج‌بخش با اشاره به خریداری و توزیع تجهیزات کالیبراسیون سیار اظهار کرد: این تجهیزات از طریق ستاد سازمان خریداری شده و در اختیار بسیاری از استان‌ها قرار گرفته‌اند تا متغیر‌هایی که امکان کالیبراسیون آنها در سطح استان وجود دارد، با استفاده از این تجهیزات سیار کالیبره شوند. تجهیزاتی نیز که امکان کالیبراسیون آنها در استان وجود ندارد، به تهران منتقل می‌شوند.

وی خاطرنشان کرد: البته اگر سنسور‌های تجهیزات خراب شده باشند یا عمر مفید آنها به پایان رسیده باشد، حتماً باید به‌روزرسانی و تعویض شوند. طول عمر این تجهیزات با توجه به نوع سنسور، مدت زمان استفاده و میزان قرار گرفتن آنها در معرض مخاطرات جوی مانند صاعقه متفاوت است، اما برخی از این تجهیزات حتی تا ۱۰ سال نیز عمر مفید دارند.

توسعه شبکه ایستگاه‌های دیده‌بانی با توجه به پیامد‌های تغییر اقلیم یک ضرورت جدی است

تاج‌بخش مسلمان، در ادامه با تأکید بر ضرورت توسعه شبکه ایستگاه‌های دیده‌بانی هواشناسی گفت: با توجه به گستردگی کشور و پیچیدگی‌های توپوگرافی و پستی و بلندی‌های مناطق مختلف، لازم است شبکه دیده‌بانی هواشناسی با سرعت و کیفیت بیشتری توسعه پیدا کند.

وی اظهار کرد: یکی از موضوعات بسیار مهمی که در حوزه هواشناسی ضرورت دارد به آن توجه شود، توسعه شبکه ایستگاه‌های دیده‌بانی است؛ چراکه با توجه به وسعت کشور و شرایط پیچیده جغرافیایی و توپوگرافی آن، نیازمند توسعه هرچه بیشتر این شبکه هستیم.

رئیس سازمان هواشناسی کشور با اشاره به وضعیت رادار‌های هواشناسی کشور افزود: متأسفانه در جریان جنگ رمضان، دو دستگاه از رادار‌های سازمان هواشناسی در استان‌های خوزستان و بوشهر مورد اصابت موشک‌های دشمن قرار گرفتند که به طور کامل از مدار عملیاتی کشور خارج شدند.

وی ادامه داد: پیش از جنگ نیز دو دستگاه رادار هواشناسی برای پوشش مناطق شرقی کشور خریداری شده بود که امیدواریم با فراهم شدن شرایط پایدار در کشور، امکان انتقال و ورود این تجهیزات فراهم شود. زیرساخت‌های مورد نیاز برای نصب و راه‌اندازی این رادار‌ها آماده است و منتظریم این دو دستگاه وارد کشور شوند.

رئیس سازمان هواشناسی کشور خاطرنشان کرد: یکی از این رادار‌ها در استان خراسان رضوی و در شهرستان مشهد راه‌اندازی خواهد شد تا ظرفیت پوشش و پایش هواشناسی در مناطق شرقی کشور تقویت شود.

وی در ادامه با اشاره به اهمیت کالیبراسیون تجهیزات هواشناسی تصریح کرد: موضوع مهم دیگر، کالیبراسیون تجهیزات سازمان هواشناسی است که بر اساس استاندارد‌های بین‌المللی و برنامه‌های دوره‌ای انجام می‌شود. بخشی از تجهیزات هواشناسی در سطح استان‌ها و برخی دیگر در تهران کالیبره می‌شوند.

تاج‌بخش با بیان اینکه همه تجهیزات هواشناسی الزاماً نیازمند تعویض نیستند، بیان کرد: با انجام کالیبراسیون در بازه‌های زمانی مشخص و بلندمدت‌تر می‌توان تجهیزات موجود را حفظ و از ظرفیت آنها استفاده کرد.

وی تأکید کرد: البته هیچ یک از این موضوعات نباید مانعی برای توسعه شبکه هواشناسی باشد؛ بلکه با توجه به پیامد‌های تغییر اقلیم، ضرورت توسعه هرچه بیشتر شبکه دیده‌بانی هواشناسی نسبت به گذشته افزایش یافته است.

معاون وزیر راه و شهرسازی افزود: تحقق این هدف نیازمند جهش قابل ملاحظه در منابع اعتباری سازمان هواشناسی کشور است تا بتوانیم متناسب با نیاز‌های موجود، زیرساخت‌ها و تجهیزات مورد نیاز را توسعه دهیم.

راه‌اندازی این مرکز جزو تکالیف سازمان هواشناسی نیست

وی در پاسخ به پرسشی درباره تأمین اعتبار مورد نیاز برای تجهیز و تکمیل تنها سالن مدیریت بحران هواشناسی خراسان رضوی در کاشمر که سازه آن اجرا شده، اما برای تکمیل تجهیزات آن به اعتباری حدود چهار میلیارد یا پنج میلیون تومان نیاز است، اظهار کرد: معمولاً تأمین منابع مربوط به ابنیه و زیرساخت‌ها باید از محل اعتبارات استانی انجام شود.

وی افزود: دستگاه‌هایی که هم از منابع استانی و هم از منابع ملی برخوردارند، می‌توانند از ظرفیت هر دو بخش استفاده کنند، اما تجهیزات تخصصی شامل سخت‌افزار و نرم‌افزار از محل منابع ملی تأمین می‌شوند.

تاج‌بخش ادامه داد: در زمینه نگهداری و پشتیبانی تجهیزات، اگر موضوع مربوط به تجهیزات ایستگاهی، کالیبراسیون و پشتیبانی آنها باشد، سازمان هواشناسی حتماً در کنار همکاران خود در سراسر کشور، خواهد بود؛ اما معمولاً منابع مربوط به زیرساخت‌ها و تجهیزات زیرساختی باید از محل اعتبارات استانی تأمین شود.

رئیس سازمان هواشناسی کشور درباره راه‌اندازی مرکز مدیریت بحران هواشناسی کاشمر نیز خاطرنشان کرد: راه‌اندازی چنین مرکزی جزو تکالیف سازمان هواشناسی نیست، اما می‌تواند به عنوان یک ظرفیت مناسب برای برگزاری جلسات در شرایط بحرانی و ایجاد گردهمایی میان مدیران حوزه‌های مختلف مرتبط با مخاطرات جوی و اقلیمی مورد استفاده قرار گیرد.

وی تصریح کرد: ایجاد چنین ظرفیتی در این شهرستان اقدام مناسبی است و اگر شهرستان‌های دیگر کشور نیز بتوانند از طریق منابع استانی چنین امکاناتی را فراهم کنند، فرصت خوبی برای همفکری و مشارکت دستگاه‌های مسئول در مدیریت بحران در سطح شهرستان‌ها ایجاد خواهد شد.

راه‌اندازی ایستگاه هواشناسی کشاورزی به تنهایی مانع خسارت به باغداران نمی‌شود

تاج‌بخش همچنین درباره راه‌اندازی ایستگاه تحقیقات هواشناسی کشاورزی در شهرستان خلیل‌آباد و پیگیری‌های چندساله برای احداث این ایستگاه با توجه به خساراتی که هر سال به دلیل نبود آن به باغداران و بخش کشاورزی وارد می‌شود، اظهار کرد: اساساً ایستگاه‌های هواشناسی از هر نوعی که باشند، برای پایش جو و وضعیت جوی تأسیس و راه‌اندازی می‌شوند، نه برای پیش‌بینی.

وی توضیح داد: پیش‌بینی وضعیت جوی با استفاده از ابزار‌هایی مانند مدل‌های پیش‌بینی عددی، تجهیزات ماهواره‌ای و سایر امکانات تخصصی انجام می‌شود؛ بنابراین خساراتی که گاهی به کشاورزان عزیز وارد می‌شود، صرفاً با راه‌اندازی یک ایستگاه هواشناسی برطرف نخواهد شد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور افزود: ایستگاه هواشناسی ابزاری است که می‌تواند در تولید و صدور پیش‌بینی‌های هواشناسی کشاورزی کمک کننده باشد؛ بنابراین نباید تصور کنیم که صرف راه‌اندازی یک ایستگاه به طور مستقیم موجب بهبود پیش‌بینی‌ها می‌شود، اما این اقدام می‌تواند در توسعه و ارتقای پیش‌بینی‌های هواشناسی در آینده نقش داشته باشد؛ به ویژه اگر داده‌های ثبت شده در این ایستگاه‌ها تجمیع شوند و یک بانک اطلاعاتی ایجاد شود.

وی درباره شرایط راه‌اندازی ایستگاه‌های تحقیقات هواشناسی کشاورزی خاطرنشان کرد: این نوع ایستگاه‌ها علاوه بر تجهیزات مورد نیاز، به فضای بسیار بزرگ‌تری نسبت به ایستگاه‌های سینوپتیک نیاز دارند. از نظر ظرفیت مکانی باید یک مزرعه با ابعاد بزرگ در اختیار باشد و ایستگاه هواشناسی نیز در کنار آن احداث شود.

تاج‌بخش مهم‌ترین موضوع مرتبط با راه‌اندازی این ایستگاه‌ها را ساختار سازمانی دانست و تصریح کرد: باید ظرفیت لازم برای این مجموعه‌ها در ساختار سازمانی سازمان هواشناسی وجود داشته باشد.

وی با اشاره به سیاست‌های دولت در زمینه کوچک‌سازی ساختار اداری اظهار کرد: با توجه به سیاست‌های دولت که همواره موضوع کوچک‌سازی در دستور کار قرار دارد و دستگاه‌ها ملزم هستند حداقل ۱۰ تا ۱۵ درصد از پست‌های سازمانی خود را کاهش دهند، اضافه کردن ساختار سازمانی بدون توجیهات قابل قبول تقریباً کار بسیار دشواری است و با سیاست‌های فعلی دولت نیز انطباق ندارد.

ایستگاه‌های هواشناسی جاده‌ای در گردنه‌های مخاطره‌آمیز مستقر می‌شوند

رئیس سازمان هواشناسی کشور همچنین در پاسخ به پرسشی درباره شرایط راه‌اندازی ایستگاه‌های هواشناسی جاده‌ای در سطح کشور گفت: ایستگاه‌های جاده‌ای معمولاً برای گردنه‌ها و بخش‌هایی از مسیر‌های عبور و مرور، حمل‌ونقل و ترابری کشور مورد استفاده قرار می‌گیرند که در آنها مخاطرات جوی وجود داشته باشد و ایستگاه بتواند این مخاطرات را پایش و شناسایی کند.

وی بیان کرد: برای مثال، برخی گردنه‌ها مه‌گیر هستند و در بعضی دیگر وقوع طوفان و گردوغبار بیشتر است و این پدیده‌ها یک مخاطره جدی محسوب می‌شوند. در این مناطق، کاهش دید افقی معمولاً نقش تأثیرگذاری در ایجاد مخاطرات جاده‌ای دارد.

تاج‌بخش تصریح کرد: اگر مخاطرات دیگری مانند وقوع سیلاب مدنظر باشد، به جز ایستگاه‌های جاده‌ای، ایستگاه‌های دیگری نیز وجود دارند که راه‌اندازی آنها ارزان‌تر و ساده‌تر است و می‌توانند میزان بارش و حجم آب وارد شده به منطقه را اندازه‌گیری کنند و اطلاعات آنها برای پیش‌بینی سیلاب مورد استفاده قرار گیرد.