۳ معیار دولت برای حذف کالابرگ آبان ۱۴۰۵ / برای جلوگیری از قطعی چه کنیم؟

گروه اقتصاد؛  احتمال تغییر فهرست مشمولان کالابرگ الکترونیکی در آبان ۱۴۰۵ افزایش یافته است؛ به‌طوری‌که با محدودیت منابع مالی دولت و تأکید مسئولان بر حمایت بیشتر از خانوارهای کم‌درآمد، موضوع حذف برخی از دریافت‌کنندگان این اعتبار مطرح شده است. 

احتمال حذف برخی خانوارها از فهرست دریافت‌کنندگان کالابرگ آبان ۱۴۰۵

محدودیت منابع مالی دولت، گمانه‌زنی‌ها درباره بازنگری در فهرست دریافت‌کنندگان کالابرگ را در روزهای اخیر افزایش داده است. به نظر می‌رسد دولت قصد دارد با هدفمند کردن منابع حمایتی، اعتبار بیشتری را به خانوارهای کم‌درآمد و آسیب‌پذیر اختصاص دهد و در مقابل، برخورداری خانوارهای دارای وضعیت اقتصادی مناسب از این حمایت را مورد بازنگری قرار دهد.

سیدحمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، پیش‌تر با اشاره به افزایش اعتبار کالابرگ اعلام کرده بود هدف دولت حمایت از اقشار نیازمند است و افرادی که از درآمد و وضعیت اقتصادی مناسبی برخوردارند، نباید انتظار دریافت این حمایت را داشته باشند.

به گفته وی، حدود ۴۴ میلیون نفر مشمول افزایش اعتبار کالابرگ خواهند شد و سایر افرادی که متقاضی دریافت این حمایت هستند نیز می‌توانند درخواست خود را ثبت کنند. در این صورت، با ارسال پرسشنامه و بررسی وضعیت اقتصادی افراد با اجازه خودشان، در صورت احراز شرایط، اعتبار کالابرگ به آن‌ها اختصاص پیدا می‌کند.

پس از این اظهارات، یعقوب اندایش، معاون رفاه اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز احتمال تغییر فهرست مشمولان کالابرگ در ماه آینده را مطرح کرد؛ موضوعی که احتمال کنار گذاشتن خانوارهای پردرآمد از فهرست دریافت‌کنندگان را جدی‌تر کرده است.

۳ معیار اصلی دولت برای حذف کالابرگ آبان ۱۴۰۵ چیست؟

هرچند هنوز فهرست نهایی خانوارهایی که احتمال دارد از دریافت کالابرگ حذف شوند اعلام نشده است، اما بررسی آیین‌نامه جدید دولت درباره معیارهای تمکن مالی نشان می‌دهد سه شاخص اصلی در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها نقش دارند:

۱. گردش مالی و تراکنش‌های بانکی

یکی از معیارهای مورد توجه دولت، میزان گردش مالی حساب‌های بانکی و تراکنش‌های ثبت‌شده افراد است. اطلاعات مالی خانوارها می‌تواند برای ارزیابی سطح درآمد و توان اقتصادی آن‌ها مورد استفاده قرار بگیرد.

با این حال، گردش مالی بالا لزوماً به معنای درآمد زیاد نیست. برای مثال، ممکن است حساب بانکی یک فرد برای فعالیت تجاری، دریافت و پرداخت‌های یک کسب‌وکار یا امور خیریه استفاده شود. بنابراین بررسی ماهیت تراکنش‌ها و امکان ارائه توضیحات و مدارک از سوی خانوارها اهمیت زیادی دارد.

۲. ارزش خانه و املاک خانوار

مالکیت مسکن و زمین نیز از دیگر شاخص‌های ارزیابی توان اقتصادی خانوارهاست. بر اساس آیین‌نامه جدید، خانوارهایی که مجموع ارزش روز واحدهای مسکونی آن‌ها بیش از ۷۵ میلیارد تومان باشد، در گروه خانوارهای دارای وسع اقتصادی بالا قرار می‌گیرند.

همچنین ارزش زمین‌های مسکونی و غیرمسکونی نیز در این ارزیابی لحاظ شده است:

• زمین با کاربری مسکونی با مجموع ارزش روز بیش از ۵۰ میلیارد تومان

• زمین با کاربری غیرمسکونی با مجموع ارزش بیش از ۷۵ میلیارد تومان

• واحدهای مسکونی با مجموع ارزش بیش از ۷۵ میلیارد تومان

در این بخش، اطلاعات مالکیت املاک و وضعیت اجاره‌نشینی خانوارها اهمیت دارد. سامانه املاک و اسکان می‌تواند برای بررسی مالکیت و سامانه خودنویس برای احراز قراردادهای اجاره مورد استفاده قرار بگیرد.

۳. ارزش خودروهای خانوار

ارزش خودروهای سواری و وانت نیز یکی دیگر از معیارهای تشخیص وسع اقتصادی است. طبق آیین‌نامه، خانوارهایی که مجموع ارزش خودروهای سواری و وانت آن‌ها بیش از ۷.۵ میلیارد تومان باشد، در گروه دارای وسع اقتصادی بالا قرار می‌گیرند.

البته باید توجه داشت که این سه شاخص تنها بخشی از ابزارهای ارزیابی دولت هستند و قرار نیست صرفاً با داشتن یک خودرو یا ملک، اعتبار کالابرگ تمام خانوارها به‌صورت قطعی قطع شود.

چه کسانی در گروه خانوارهای پردرآمد قرار می‌گیرند؟

بر اساس آیین‌نامه جدید دولت که در ۲۱ مهرماه ابلاغ شده، ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها صرفاً بر مبنای دهک‌بندی انجام نمی‌شود و شاخص‌های وسع اقتصادی خانوارها مبنای تصمیم‌گیری قرار گرفته‌اند.

علاوه بر سه معیار اصلی گردش مالی، مسکن و خودرو، موارد دیگری نیز برای شناسایی خانوارهای دارای وسع اقتصادی بالا در نظر گرفته شده است:

• خانوارهایی که ارزش مصرف انرژی آن‌ها در میان ۵ درصد خانوارهای دارای بیشترین مصرف قرار دارد.

• خانوارهایی که ارزش سبد سرمایه‌گذاری آن‌ها در بازار سرمایه در میان ۵ درصد دارای بیشترین دارایی باشد.

• خانوارهای قرارگرفته در میان ۲.۵ درصد دارای بیشترین ارزش تسهیلات بانکی.

• دارندگان کارت بازرگانی.

• افرادی که بیش از یک سال در خارج از کشور حضور داشته‌اند.

بر این اساس، تشخیص وضعیت اقتصادی خانوارها با استفاده از مجموعه‌ای از اطلاعات مالی، دارایی‌ها و مشخصه‌های اجتماعی انجام می‌شود.

نکته مهم اینکه قرار گرفتن در یکی از این گروه‌ها به‌تنهایی به معنای حذف قطعی کالابرگ نیست و اطلاعات خانوار باید با سایر شاخص‌ها بررسی و راستی‌آزمایی شود.

برای جلوگیری از قطع کالابرگ چه کنیم؟

با توجه به احتمال بازنگری در فهرست مشمولان کالابرگ، خانوارها باید به صحت اطلاعات اقتصادی ثبت‌شده خود توجه داشته باشند. هرگونه مغایرت در اطلاعات بانکی، مالکیت مسکن یا خودرو می‌تواند در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار اثرگذار باشد.

برای جلوگیری از حذف ناعادلانه کالابرگ، توجه به چند نکته ضروری است:

۱. اطلاعات اقتصادی و خانوار را بررسی کنید: اطلاعات مربوط به اعضای خانوار، وضعیت مالکیت و دارایی‌ها باید با شرایط واقعی زندگی افراد مطابقت داشته باشد.

۲. وضعیت اجاره‌نشینی را ثبت کنید: خانوارهایی که مستأجر هستند باید از ثبت صحیح اطلاعات قرارداد اجاره خود در سامانه‌های مربوطه اطمینان حاصل کنند تا ملک اجاره‌ای به اشتباه به‌عنوان دارایی شخصی آن‌ها محاسبه نشود.

۳. مدارک مربوط به گردش حساب را نگهداری کنید: اگر گردش حساب بالا ناشی از فعالیت تجاری، دریافت و پرداخت‌های شغلی یا امور خیریه است، مدارک مربوط به این تراکنش‌ها می‌تواند برای توضیح وضعیت واقعی اقتصادی خانوار اهمیت داشته باشد.

۴. در صورت حذف، درخواست بررسی مجدد بدهید: اگر خانواری با وجود برخورداری از شرایط اقتصادی ضعیف از فهرست مشمولان حذف شود، باید از مسیرهای رسمی اعلام‌شده برای ثبت اعتراض و درخواست بررسی مجدد استفاده کند.

نکته مهم این است که تاکنون جزئیات نهایی فرایند اعتراض به حذف احتمالی کالابرگ آبان ۱۴۰۵ و مهلت آن به‌صورت قطعی اعلام نشده است؛ بنابراین خانوارها باید اطلاعیه‌های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را دنبال کنند.

افزایش ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ برای چه کسانی اجرا شد؟

یکی از مهم‌ترین تغییرات طرح کالابرگ در هفته‌های اخیر، افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار برای خانوارهای کم‌درآمد بوده است. این افزایش شامل خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) و سازمان بهزیستی و همچنین سایر خانوارهای قرارگرفته در دهک‌های درآمدی پایین می‌شود.

پس از انتشار فراخوان خوداظهاری سازمان هدفمندی یارانه‌ها در اواخر مهرماه، حدود ۳۵ میلیون نفر با تکمیل فرم‌های مربوطه در فرایند بررسی قرار گرفتند.

بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، حدود ۹ میلیون و ۴۹۷ هزار خانوار ثبت‌نام موفق داشته‌اند که با احتساب حدود ۲ میلیون خانوار تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی، مجموع خانوارهای ثبت‌شده به حدود ۱۱.۵ میلیون خانوار می‌رسد.

این در حالی است که برآورد اولیه دولت، برخورداری حدود ۱۸.۵ میلیون خانوار و جمعیتی معادل ۴۴ میلیون نفر از افزایش اعتبار بود. به همین دلیل، برای بخشی از خانوارهایی که هنوز اطلاعات خود را تکمیل نکرده‌اند، فرصت جدیدی برای ثبت اطلاعات در نظر گرفته خواهد شد.

برآوردها نشان می‌دهد افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار برای تمام ۴۴ میلیون نفر، به حدود ۲۲ هزار میلیارد تومان منابع مالی اضافی نیاز دارد. همین موضوع اهمیت هدفمند کردن فهرست مشمولان و شناسایی دقیق خانوارهای نیازمند را بیشتر کرده است.

کدام خانوارها بیشتر از افزایش کالابرگ بهره‌مند می‌شوند؟

بررسی وضعیت مشمولان افزایش اعتبار کالابرگ نشان می‌دهد سهم خانوارهای کم‌درآمد در استان‌های کمتر برخوردار بیشتر است.

استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد، خراسان شمالی، گلستان و لرستان از جمله مناطقی هستند که سهم بیشتری از خانوارهای مشمول افزایش اعتبار را در خود جای داده‌اند.

از سوی دیگر، دهک‌های پایین درآمدی به دلیل سهم بالاتر هزینه خوراکی‌ها در سبد مصرفی خود، معمولاً فشار بیشتری از افزایش قیمت مواد غذایی متحمل می‌شوند. به همین دلیل، افزایش اعتبار کالابرگ برای این گروه‌ها می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌های معیشتی را جبران کند.

در مجموع، به نظر می‌رسد دولت در آبان ۱۴۰۵ به دنبال تغییر رویکرد در پرداخت کالابرگ است؛ به این معنا که به جای توزیع گسترده اعتبار میان تمام گروه‌های درآمدی، منابع محدود خود را بیشتر به خانوارهایی اختصاص دهد که نیاز بیشتری به حمایت دارند.

با این حال، موفقیت این سیاست به شناسایی دقیق وضعیت اقتصادی خانوارها، جلوگیری از حذف اشتباه افراد کم‌درآمد و فراهم کردن امکان اعتراض و اصلاح اطلاعات بستگی دارد. بنابراین صرف داشتن خانه، خودرو یا گردش حساب بالا نباید به‌عنوان دلیل قطعی قطع کالابرگ تلقی شود.