خبر تازه از بازار شوینده‌ها / آیا قیمت مایع ظرف‌شویی و پودر لباسشویی بالا می‌رود؟

دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی با بیان اینکه تولیدکنندگان به دنبال افزایش قیمت محصولات شوینده نیستند، گفت: رشد قیمت مواد اولیه پتروشیمی، افزایش هزینه‌های واردات و حمل‌ونقل، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده و توان رقابتی آنها در بازار‌های داخلی و صادراتی را کاهش داده است؛ از این‌رو، بازنگری در سازوکار قیمت‌گذاری مواد اولیه پتروشیمی و تمدید سیاست‌های حمایتی متناسب ضروری است.

حسام بیگدلو - دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، با اشاره به افزایش هزینه تولید، کاهش سرانه مصرف و افت مزیت رقابتی تولیدکنندگان در بازار‌های صادراتی گفت: در شرایطی که تولیدکنندگان برای جلوگیری از افزایش قیمت محصولات و حفظ اشتغال تلاش می‌کنند، افزایش قیمت مواد اولیه پتروشیمی در داخل کشور فشار مضاعفی بر این صنعت وارد کرده است؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در سازوکار قیمت‌گذاری مواد اولیه و اتخاذ سیاست‌های متناسب با شرایط اقتصادی و محدودیت‌های تجاری را افزایش می‌دهد.

در ادامه حتما بخوانید:

سازمان حمایت خط قرمز کشید/ ۵۰ درصد گرانی شوینده‌ها غیرقانونی است

زنگ خطر در بازار شوینده/ موج جدید گرانی نزدیک است؟

وی ارزش ریالی فروش صنعت شوینده را با احتساب برخی شرکت‌های تولیدکننده مواد اولیه، در سال گذشته حدود ۱۰۰ همت برآورد کرد و گفت: با توجه به افزایش قیمت‌ها، انتظار می‌رود ارزش اسمی این بازار در سال جاری از این رقم فراتر برود. این برآورد مربوط به ارزش ریالی فروش است و لزوما به معنای افزایش حجم مصرف یا تولید نیست.

بیگدلو درباره ترکیب مصرف محصولات شوینده در کشور توضیح داد: از نظر حجم مصرف، پودر لباسشویی بیشترین سهم را دارد و پس از آن مایع ظرف‌شویی، مایع لباسشویی، مایع دستشویی، شامپو و صابون قرار می‌گیرند. سهم مصرف محصولات مختلف با توجه به میزان ضرورت و نوع استفاده خانوار متفاوت است.

ظرفیت تولید ۲.۵ برابر نیاز داخلی است

بیگدلو با تاکید بر ظرفیت تولید داخل اظهار کرد: ظرفیت تولید محصولات نهایی شوینده در کشور حدود ۲.۵ برابر نیاز داخلی است و واردات محصول نهایی این صنعت سال‌هاست ممنوع شده است؛ بنابراین، کشور از نظر ظرفیت تولید محصولات نهایی نیازی به واردات ندارد. در برخی موارد، تامین مواد خام به منابع طبیعی و دسترسی به مواد پایه وابسته است و صرف برخورداری از فناوری تولید برای تامین آنها کافی نیست. برای مثال، برخی مواد مورد استفاده در تولید صابون و محصولات شوینده، از جمله روغن نارگیل و الکل‌های چرب، به دلیل محدودیت منابع داخلی وارد می‌شوند و در داخل کشور به محصولات مورد نیاز صنعت تبدیل می‌شوند.

دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران برآورد کرد حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد مواد خام مورد نیاز این صنعت به واردات وابستگی دارد. میزان وابستگی در فرمولاسیون‌ها و محصولات مختلف یکسان نیست و حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از بخش مواد اولیه وارداتی مورد اشاره، به مواد اولیه پتروشیمی مربوط می‌شود. محدودیت‌های وارداتی و افزایش قیمت‌های جهانی بر هزینه تامین این مواد اثر گذاشته و در برخی موارد، قیمت مواد اولیه وارداتی تا ۸۰ تا ۹۰ درصد افزایش یافته است. با این حال تولیدکنندگان تاکنون تلاش کرده‌اند مواد مورد نیاز کارخانه‌ها را از مسیر‌های جایگزین تامین کنند و تولید به‌طور کامل متوقف نشده است.

وی تاکید کرد: مسئله اصلی در شرایط فعلی، افزایش هزینه تامین مواد اولیه و طولانی‌تر شدن زمان حمل محموله‌هاست. تولیدکنندگان ناچار شده‌اند برای رساندن مواد اولیه به کارخانه‌ها مسیر‌های دیگری را انتخاب کنند که هزینه بیشتری دارند و زمان تحویل را افزایش می‌دهند. اگر محدودیت‌ها تشدید شود و مسیر‌های جایگزین نیز بسته شوند، مشکلات تامین مواد اولیه و ادامه تولید می‌تواند افزایش یابد.

افزایش قیمت مواد اولیه

بیگدلو با اشاره به تغییر قیمت مواد اولیه از ۹ اسفند تاکنون گفت: محصولات نهایی شوینده در این مدت تنها دو بار، یک‌بار در اردیبهشت و بار دیگر در ۳۰ شهریور، اصلاح قیمت داشته‌اند؛ در حالی که افزایش هزینه مواد اولیه وارداتی و محصولات پتروشیمی به‌مراتب بیشتر بوده است. قیمت برخی مواد اولیه پتروشیمی از آن تاریخ تاکنون حدود ۱۰۰ تا ۱۳۰ درصد افزایش یافته و در بعضی موارد، قیمت‌ها تا حدود ۲.۵ برابر شده است. افزایش قیمت محصولات نهایی در این مدت محدودتر بوده و برای برخی محصولات، دو مرحله اصلاح قیمت در حدود ۲۰ درصد و در بعضی موارد حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد اعمال شده است.

دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران با انتقاد از افزایش قیمت مواد اولیه پتروشیمی در بورس کالا گفت: در شرایطی که محدودیت‌های تجاری، هزینه‌های حمل‌ونقل و فشار‌های اقتصادی ادامه دارد، افزایش قیمت مواد اولیه داخلی نیز به مشکلات تولیدکنندگان اضافه کرده است.

بیگدلو با اشاره به سازوکار قیمت‌گذاری محصولات پتروشیمی در بورس کالا توضیح داد که مبنای قیمت پایه این محصولات، ۹۵ درصد قیمت جهانی ضرب‌در نرخ ارز است. افزایش هم‌زمان قیمت‌های جهانی و نرخ ارز موجب شده قیمت مواد اولیه پتروشیمی در داخل نیز افزایش پیدا کند؛ در حالی که تولیدکنندگان شوینده امکان انتقال متناسب این افزایش هزینه‌ها به قیمت فروش محصولات نهایی را ندارند.

وی با بیان اینکه در برخی محصولات شوینده، مواد پتروشیمی سهمی حدود ۶۰ تا ۷۰ درصدی در هزینه‌ها دارند، گفت: افزایش قیمت این مواد به‌طور مستقیم بر بهای تمام‌شده محصولات اثر می‌گذارد. در شرایطی که بخش مهمی از هزینه‌های وارداتی از اختیار تولیدکننده خارج است، انتظار می‌رود در قیمت‌گذاری مواد اولیه داخلی، به‌ویژه محصولات پتروشیمی، شرایط ویژه اقتصادی نیز مورد توجه قرار گیرد.

بیگدلو یکی از نمونه‌های این افزایش را آلکیل‌بنزن خطی (LAB) عنوان کرد؛ ماده‌ای واسط و مهم در زنجیره تولید پودر و مایعات شوینده که قیمت آن از حدود ۲۰۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم پیش از ۹ اسفند، به حدود ۳۶۰ تا ۳۷۰ هزار تومان رسیده است؛ افزایشی معادل حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد. در برخی محصولات شوینده، مواد اولیه پتروشیمی سهم قابل توجهی از هزینه تمام‌شده را تشکیل می‌دهند و افزایش قیمت این نهاده‌ها مستقیما هزینه تولید را بالا می‌برد.

نیاز به تمدید شدن مصوبه تثبیت قیمت پتروشیمی‌ها

دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران با اشاره به مصوبه تثبیت قیمت محصولات پتروشیمی در شرایط اضطراری گفت: این مصوبه از ۹ اسفند اجرا شد و تا ۹ خرداد اعتبار داشت، اما پس از پایان مهلت آن تمدید نشد؛ این در حالی بود که محدودیت‌های تجاری و شرایط جنگی همچنان ادامه داشت. انجمن در مکاتبات و جلسات مختلف خواستار بازنگری در سازوکار قیمت‌گذاری مواد اولیه شده است، اما تاکنون تغییر مورد انتظار در این زمینه محقق نشده است. مقرراتی که برای شرایط عادی طراحی شده‌اند، باید در شرایط اضطراری نیز امکان بازنگری داشته باشند تا فشار افزایش هزینه‌ها به تولیدکننده و مصرف‌کننده منتقل نشود.

وی با تاکید بر اینکه تولیدکنندگان شوینده خواهان افزایش قیمت محصولات نیستند، گفت: تولیدکنندگان می‌دانند خانوار‌ها توان محدودی برای تحمل افزایش قیمت دارند و تلاش می‌کنند از افزایش بیشتر قیمت محصولات جلوگیری کنند؛ اما ادامه افزایش قیمت مواد اولیه، ظرفیت تحمل هزینه‌ها از سوی تولیدکنندگان را نیز محدود می‌کند.

بیگدلو با اشاره به دشواری‌های واردات گفت: شرکت‌های خارجی و ارائه‌دهندگان خدمات حمل‌ونقل تعهدی برای همراهی با شرایط اقتصادی ایران ندارند و افزایش مسیر حمل، هزینه بیمه و سایر مخارج وارداتی در نهایت بر هزینه تامین مواد اولیه اثر می‌گذارد. این هزینه‌ها را نمی‌توان از شرکت‌های خارجی مطالبه نکرد، اما در زمینه قیمت مواد اولیه تولید داخل، به‌ویژه محصولات پتروشیمی، امکان اتخاذ سیاست‌های حمایتی وجود دارد.

تعدیل نیروی گسترده گزارش نشده است

بیگدلو درباره وضعیت کارخانه‌های شوینده گفت: در چندماه گذشته تعدیل نیروی گسترده یا توقف تولید در ابعادی که بتوان آن را بحرانی توصیف کرد، در این صنعت گزارش نشده، تولیدکنندگان تلاش می‌کنند کارخانه‌ها فعال بمانند و از تعدیل نیرو جلوگیری کنند، اما کاهش مصرف، مشکلات صادراتی و افزایش هزینه مواد اولیه می‌تواند به کاهش بیشتر تولید منجر شود. هنگامی که قیمت محصولات افزایش می‌یابد، اما درآمد خانوار‌ها متناسب با آن رشد نمی‌کند، مصرف کاهش پیدا می‌کند. کاهش تقاضای داخلی در کنار محدودیت‌های صادراتی، فروش کارخانه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در ادامه می‌تواند به کاهش تولید و تعدیل نیرو منجر شود.

به دنبال افزایش قیمت محصولات شوینده نیستیم

بیگدلو با اشاره به سابقه صادرات محصولات شوینده ایران گفت: کشور پیش‌تر یکی از مراکز مهم تولید و صادرات شوینده در منطقه خاورمیانه بود و محصولات و برند‌های ایرانی در کشور‌های همسایه شناخته‌شده و پرتقاضا بودند. ظرفیت تولید ۲.۵ برابری نسبت به نیاز داخلی نیز با توجه به امکان صادرات و تقاضای بازار‌های منطقه شکل گرفته بود. افزایش هزینه مواد اولیه پتروشیمی و حمل‌ونقل، مزیت رقابتی تولیدکنندگان ایرانی را تضعیف کرده است. وقتی تولیدکننده ایرانی برای تامین مواد اولیه‌ای مانند LAB با قیمت‌های مبتنی بر بازار جهانی و نرخ ارز مواجه می‌شود، مزیت دسترسی داخلی به منابع پتروشیمی کاهش می‌یابد و رقابت با تولیدکنندگان کشور‌هایی مانند ترکیه دشوارتر می‌شود.

دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران تاکید کرد: صادرات این صنعت به کشور‌های منطقه همچنان ادامه دارد، اما روند صادرات در حال کاهش است. تداوم افزایش قیمت مواد اولیه و هزینه‌های تولید می‌تواند جایگاه برند‌های ایرانی را در بازار‌های منطقه‌ای بیش از پیش تحت تاثیر قرار دهد.

بیگدلو در پایان با تاکید بر اینکه انجمن به دنبال افزایش قیمت محصولات شوینده نیست، گفت: تولیدکنندگان می‌دانند که قدرت خرید خانوار‌ها محدود است و افزایش قیمت محصولات ضروری می‌تواند هم مصرف‌کننده و هم صنعت را با مشکل مواجه کند. بازنگری در سازوکار قیمت‌گذاری مواد اولیه پتروشیمی، تمدید سیاست‌های حمایتی متناسب با شرایط اضطراری، تسهیل تامین مواد اولیه وارداتی و کاهش فشار هزینه‌ها می‌تواند به حفظ تولید، جلوگیری از تعدیل نیرو و صیانت از توان رقابتی محصولات ایرانی در بازار‌های صادراتی کمک کند.