فوری / ایران پیشنهاد ازسرگیری مذاکرات با آمریکا را ارائه کرد

به گزارش اقتصادآنلاین، شبکه العربیه به نقل از منابع آگاه مدعی شده است که ایران از طریق پاکستان پیشنهادی به دولت آمریکا ارائه کرده که بر اساس آن، بازگشایی تنگه هرمز در مقابل رفع محاصره آمریکا علیه بنادر ایران قرار می‌گیرد. این شبکه همچنین مدعی شده است که تهران آمادگی خود را برای ازسرگیری مذاکرات با واشنگتن اعلام کرده است.

این گزارش در شرایطی منتشر شده که عاصم منیر روز سه‌شنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۵ به تهران سفر کرد و با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، دیدار و گفت‌وگو داشت. 

سفر عاصم منیر به تهران؛ پیام ایران به آمریکا چه بود؟

یکی از مهم‌ترین محورهای دیدار عاصم منیر با مقام‌های ایرانی، شرایط تهران برای ازسرگیری مذاکرات با آمریکا بود. محسن رضایی در این دیدار با تأکید بر اینکه همه مواد هسته‌ای غنی‌شده ایران در داخل کشور باقی خواهد ماند، اعلام کرد حتی ذره‌ای از این مواد از ایران خارج نخواهد شد.

رضایی همچنین تأکید کرد تا زمانی که آمریکا اعتمادسازی نکند و شروط ایران را نپذیرد، مذاکره‌ای در کار نخواهد بود. این موضع نشان می‌دهد که از نگاه مقام‌های ایرانی، رفع بی‌اعتمادی و تحقق مطالبات تهران از پیش‌شرط‌های ورود به هرگونه گفت‌وگوی جدید است. 

در همین دیدار، مسعود پزشکیان نیز بر آمادگی ایران برای گفت‌وگو تأکید کرد، اما خواستار رفع تهدیدها و تحریم‌های آمریکا پیش از آغاز مذاکرات شد. به این ترتیب، پیام اصلی تهران در جریان سفر فرمانده ارتش پاکستان، آمادگی برای دیپلماسی در کنار اصرار بر تحقق شروط ایران بود. 

پیشنهاد جدید ایران؛ بازگشایی تنگه هرمز در برابر رفع محاصره

اکنون گزارش تازه العربیه درباره پیشنهاد ایران، توجه‌ها را به نتیجه رایزنی‌های دیپلماتیک پاکستان جلب کرده است. بر اساس این گزارش، تهران پیشنهاد کرده است که بازگشایی تنگه هرمز با رفع محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا همراه شود.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز روز شنبه ۲ آبان، به نقل از رضا امیری‌مقدم، سفیر ایران در پاکستان، گزارش داد که تهران از طریق اسلام‌آباد آمادگی خود را برای بازگشایی تنگه هرمز در صورت پایان محاصره دریایی آمریکا اعلام کرده است. به گفته این دیپلمات ایرانی، این موضوع در جریان سفرهای عاصم منیر به تهران نیز مطرح شده بود. 

بنابراین، آنچه در گزارش‌های تازه مطرح شده، صرفاً بحث ازسرگیری مذاکرات نیست؛ بلکه تلاش برای رسیدن به توافقی مرحله‌ای است که در آن، مسئله تنگه هرمز و محاصره دریایی در گام نخست مورد رسیدگی قرار گیرد و مسیر مذاکرات گسترده‌تر هموار شود.

با این حال، هنوز نمی‌توان گفت پیشنهاد مطرح‌شده به توافق نهایی منجر شده است. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، واشنگتن بر ادامه محاصره بنادر ایران تأکید داشته و همین موضوع از موانع اصلی پیشرفت دیپلماسی بوده است. 

طرح هفت‌روزه ایران چه می‌گوید؟

ایران پیش‌تر نیز طرحی هفت‌روزه برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات مطرح کرده بود. بر اساس توضیحاتی که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، درباره این پیشنهاد ارائه کرده، اجرای شروط ایران باید پیش از بازگشایی تنگه هرمز آغاز شود و پس از آن، مذاکرات هسته‌ای در مرحله بعدی قرار بگیرد.

در چارچوب این طرح، ایران خواستار رفع محاصره دریایی بنادر، لغو تحریم‌های مربوط به صادرات نفت و توقف درگیری‌ها در جبهه‌های منطقه‌ای شده است. تهران تأکید دارد که بازگشایی تنگه هرمز باید در برابر اقدامات مشخص آمریکا انجام شود، نه اینکه پیش از تحقق مطالبات ایران به امتیازی یک‌طرفه تبدیل شود. 

در مقابل، اختلاف اصلی بر سر ترتیب مذاکرات و امتیازهای مورد انتظار دو طرف باقی مانده است. ایران می‌خواهد ابتدا موضوع تنگه هرمز و رفع محاصره حل‌وفصل شود و سپس مذاکرات هسته‌ای دنبال شود؛ در حالی که آمریکا بر ضرورت پرداختن به پرونده هسته‌ای ایران در چارچوب توافق تأکید دارد. 

آیا موضوع مواد هسته‌ای نیز در پیشنهاد جدید مطرح است؟

موضع صریح محسن رضایی درباره خارج نشدن مواد هسته‌ای غنی‌شده از ایران، یکی از نکات مهم سفر عاصم منیر بود. این موضع در شرایطی بیان شد که پرونده هسته‌ای همچنان یکی از محورهای اصلی اختلاف میان تهران و واشنگتن است.

همچنین پیش از سفر عاصم منیر، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در ۲۷ مهر به تهران سفر کرده بود و با مقام‌های ایرانی دیدار و گفت‌وگو داشت. روسیه پیش‌تر آمادگی خود را برای ایفای نقش در حل‌وفصل موضوع ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران اعلام کرده بود.

با این حال، از اطلاعات منتشرشده نمی‌توان نتیجه گرفت که در دیدار لاوروف یا مذاکرات عاصم منیر، پیشنهاد مشخصی درباره انتقال مواد هسته‌ای ارائه شده یا این موضوع بخشی از توافق تازه ایران و آمریکا بوده است. موضع اعلام‌شده رضایی نیز بر باقی ماندن مواد غنی‌شده در داخل ایران تأکید داشت.

میانجی‌گری پاکستان و قطر؛ توافقی در دسترس است؟

پاکستان و قطر در ماه‌های گذشته در تلاش‌ها برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا نقش میانجی داشته‌اند. گزارش‌های پیشین درباره پیشنهادهای میانجی‌گرانه این دو کشور نیز از تلاش برای نزدیک کردن مطالبات تهران و واشنگتن حکایت داشت.

در یکی از این گزارش‌ها، روزنامه العربی الجدید از پیشنهاد میانه‌ای خبر داده بود که بنا بر ادعای منابع آگاه، موضوع دارایی‌های مسدودشده ایران و برخی درخواست‌های آمریکا در پرونده هسته‌ای را در بر می‌گرفت. جزئیات و میزان پیشرفت این پیشنهاد به‌طور مستقل تأیید نشده است.

در مجموع، سفر عاصم منیر به تهران و گزارش تازه درباره پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در برابر رفع محاصره بنادر، از ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای خروج از بن‌بست حکایت دارد. با این حال، تا زمان اعلام رسمی جزئیات توافق احتمالی و موضع نهایی واشنگتن، نمی‌توان از قطعی شدن ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا سخن گفت.