هشدار درباره گسترش فقر به بیش از چهار دهک | سیاست‌های مسکن باید تغییر کند

مسکن و شهرسازی: فردین یزدانی، صاحبنظر حوزه اقتصاد مسکن، با اشاره به گسترش دامنه فقر به بیش از چهار دهک جامعه هشدار داد که سیاست‌های تامین مسکن کم‌درآمد‌ها بدون توجه به وضعیت معیشتی خانوار‌ها و شرایط اقتصادی کشور نمی‌تواند به نتایج مورد انتظار برسد. او معتقد است حمایت از خانوار‌های فاقد مسکن باید بخشی از سیاست‌های رفاه اجتماعی باشد و صرفا به ساخت‌وساز یا واگذاری زمین محدود نماند.

یزدانی این موضوع را در نشست کارگروه خبرگانی «مسکن کم‌درآمدها، استیجار و مسکن روستایی» طرح جامع مسکن مطرح کرد و گفت: برنامه‌ریزی برای تامین مسکن گروه‌های کم‌درآمد باید با مشارکت نهاد‌های رفاهی و براساس شناسایی دقیق خانوار‌های نیازمند انجام شود.

فقر گسترده‌تر از گروه‌های هدف سیاست‌های مسکن

به گفته یزدانی، گسترش دامنه فقر به بیش از چهار دهک جامعه، ضرورت بازنگری در شیوه حمایت از خانوار‌های کم‌درآمد را افزایش داده است. در چنین شرایطی، سیاست‌های مسکن باید با برنامه‌های رفاهی پیوند داشته باشند تا شناسایی گروه‌های هدف و تخصیص منابع حمایتی در چارچوبی منسجم انجام شود.

او پیشنهاد کرد نهاد‌های متولی رفاه اجتماعی نقش پررنگ‌تری در شناسایی خانوار‌های نیازمند حمایت ایفا کنند و وزارت راه و شهرسازی بر توسعه بخش مسکن و حمایت‌های جبرانی تمرکز داشته باشد.

این دیدگاه به مساله تقسیم مسوولیت میان دستگاه‌های اجرایی مربوط می‌شود؛ اینکه شناسایی خانوار‌های نیازمند بر عهده چه نهادی باشد و وزارتخانه متولی مسکن چگونه منابع و برنامه‌های خود را با سیاست‌های حمایتی هماهنگ کند.

چرا برنامه‌های گذشته به نتیجه نرسیدند؟

یزدانی با اشاره به سابقه سیاست‌های تامین مسکن کم‌درآمد‌ها از دهه ۱۳۵۰ تاکنون تاکید کرد: تدوین برنامه جدید نباید بدون بررسی تجربه طرح‌های پیشین انجام شود.

به گفته او، لازم است مشخص شود کدام سیاست‌ها موفق بوده‌اند، چه برنامه‌هایی اجرا نشده‌اند و دلایل ناکامی آنها چه بوده است. همچنین باید آثار اصلاح ضوابط ساخت‌وساز بر کاهش هزینه مسکن و افزایش دسترسی خانوار‌ها به واحد‌های مناسب بررسی و اعلام شود.

او شرایط اقتصاد کلان را نیز عاملی تعیین‌کننده دانست و خواستار آن شد که برنامه‌های تامین مسکن در سناریو‌های مختلف رشد اقتصادی ارزیابی شوند. از نگاه این کارشناس، نمی‌توان برای خانوار‌های کم‌درآمد برنامه‌ای ثابت تدوین کرد، بی‌آنکه تغییرات درآمد و توان مالی آنها در نظر گرفته شود.

نسخه واحد برای همه شهر‌ها کارساز نیست

بخش دیگری از اظهارات یزدانی به تفاوت شرایط سکونت در مناطق مختلف کشور اختصاص داشت. او گفت رسمی‌سازی سکونتگاه‌های غیررسمی در همه موارد بهترین راهکار نیست و در برخی مناطق می‌توان با بهبود خدمات و امکانات عمومی، کیفیت زندگی ساکنان را افزایش داد.

این کارشناس همچنین بر ضرورت تدوین برنامه‌های متناسب با شرایط هر استان، شهر و محله تاکید کرد، اما نسبت به واگذاری بیش از حد مسوولیت‌ها به شهرداری‌ها هشدار داد. به اعتقاد او، با توجه به ساختار موجود مدیریت شهری، مشارکت شهرداری‌ها باید هدفمند و متناسب با ظرفیت اجرایی آنها باشد.

یزدانی در نهایت اجرای برنامه‌هایی مانند مسکن اجتماعی را نیازمند نهادسازی و ایجاد سازوکاری برای هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و نهاد‌های حمایتی دانست.

اظهارات او در شرایطی مطرح می‌شود که تدوین طرح جامع مسکن در دستور کار وزارت راه و شهرسازی قرار دارد. پرسش اصلی این است که با گسترش دامنه فقر و محدودیت منابع عمومی، سیاست‌های جدید چگونه می‌توانند خانوار‌های واقعا نیازمند را شناسایی کنند و حمایت‌های مسکن را با توان اقتصادی آنها پیوند دهند.