نقشه ایران برای کارزار انتخاباتی ترامپ | جنگ تا چه زمانی ادامه دارد؟

گروه سیاسی؛ خبرگزاری رویترز به نقل از چند مقام‌ ارشد ایرانی مدعی شده ایران عمداً مذاکرات با آمریکا را طولانی کرده است تا دونالد ترامپ را از نظر سیاسی، در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آبان ماه تضعیف کند. هم‌زمان، نگرانی از اقدام نظامی دوباره و بی‌اعتمادی عمیق به واشنگتن، بی‌میلی تهران به دستیابی سریع به توافقی برای پایان دادن به جنگ را تشدید کرده است.

سه مقام ارشد ایرانی و یک فرد مطلع در ایران که به شرط ناشناس ماندن با رویترز گفت‌و‌گو کرده‌اند، به این رسانه اعلام کردند تهران متقاعد شده که رئیس‌جمهور آمریکا برای شکستن بن‌بست مذاکرات آماده است حملات نظامی را از سر بگیرد.

یکی از این مقام‌ها گفت: ایران خود را برای حملات دوباره اسرائیل و آمریکا آماده می‌کند، نه برای توافق با آمریکا به‌منظور پایان دادن به جنگ. ساختار حاکم روحانی مصمم است اجازه ندهد ترامپ به یک پیروزی سیاسی دست پیدا کند.

سعید لیلاز، تحلیلگر مسائل ایران در تهران، گفت ایران با طولانی کردن مذاکرات، بدون انجام هیچ اقدام غیرقانونی، بر انتخابات آمریکا تأثیر می‌گذارد.

ایران می‌تواند از مشکلات سیاسی ترامپ بهره‌برداری کند

جنگی که در اسفند ماه با حملات آمریکا و متحدش اسرائیل به ایران آغاز شد، به کاهش محبوبیت ترامپ تا پایین‌ترین سطح ثبت‌شده آن کمک کرده است. نظرسنجی‌ها حاکی از آن‌اند که آمریکایی‌های نگران از قیمت بالای بنزین ممکن است در انتخابات کنگره در سوم نوامبر، حزب جمهوری‌خواه او را مجازات کنند.

ترامپ بار‌ها گفته است که انتظار دارد قیمت نفت پس از انتخابات کاهش یابد، اما تاکنون برنامه مشخصی برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز ارائه نکرده است؛ گذرگاهی حیاتی برای حمل‌ونقل جهانی انرژی که ایران از آغاز جنگ عملاً آن را مسدود کرده است.

حملات ایران، چه تهدید‌های اعلام‌شده و چه حملات واقعی، تردد کشتی‌ها از این تنگه را به‌شدت محدود کرده و آن را به سطحی ناچیز رسانده است. در همین حال، محاصره دریایی آمریکا و تحریم‌های تجاری، درآمد‌های نفتی ایران را قطع کرده و مشکلات اقتصادی فزاینده داخلی را تشدید کرده‌اند.

به گفته مقام‌های ایرانی که رویترز نامی از آن‌ها نبرد، تا زمانی که تهران از دادن امتیاز‌هایی که به باورش می‌تواند از نظر سیاسی به سود ترامپ تمام شود خودداری کند، احتمال دستیابی به پیشرفتی اساسی در مذاکرات پیش از انتخابات اندک خواهد بود.

واشنگتن تحت فشار اسرائیل می‌خواهد برنامه هسته‌ای چنددهه‌ای ایران از همان ابتدای مذاکرات در دستور کار قرار گیرد. ایران می‌گوید برنامه هسته‌ای‌اش صرفاً اهداف صلح‌آمیز دارد، درحالی‌که قدرت‌های غربی مدعی‌اند این برنامه ابعاد نظامی نیز دارد.

در مقابل، تهران اصرار دارد که پیش از آغاز مذاکرات هسته‌ای، شرایط تعیین‌شده در چارچوب «طرح هفت‌روزه» این کشور باید اجرا شود. ایران همچنین هیچ نشانه‌ای از آمادگی برای کنار گذاشتن اهرم فشاری که در جریان جنگ از طریق کنترل تنگه هرمز به دست آورده، بروز نداده است.

وزارت امور خارجه ایران و کاخ سفید به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.

مقام‌های ایرانی: نمی‌توان به واشنگتن اعتماد کرد

پیشنهاد ایران که از طریق میانجی‌های قطری منتقل شده، شامل بازگشایی تنگه هرمز ظرف هفت روز، البته تحت کنترل ایران، بود؛ مشروط بر آنکه واشنگتن محاصره دریایی خود را لغو کند، محدودیت‌های صادرات نفت ایران را کاهش دهد، دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد کند و به درگیری‌ها در تمام جبهه‌ها پایان دهد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه گفت این پیشنهاد همچنان روی میز است و پیام‌ها از طریق میانجی‌ها میان طرفین ردوبدل می‌شوند.

یکی از مقام‌های ایرانی گفت نگاه تهران به غیرقابل‌اعتماد بودن واشنگتن در پایبندی به دیپلماسی، ریشه در حملاتی دارد که پیش‌تر مذاکرات را مختل کرده‌اند.

در خرداد ۱۴۰۴، حمله اسرائیل برنامه‌ریزی‌ها برای دور ششم مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در عمان را برهم زد. همچنین در فوریه گذشته، آمریکا و اسرائیل جنگ علیه ایران را درست پس از پایان دور دیگری از مذاکرات آغاز کردند؛ این در حالی بود که قرار بود گفت‌و‌گو‌های فنی بیشتری برگزار شود.

حفظ وضعیتی میان جنگ و صلح تا زمان برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، به ایران امکان می‌دهد فشار بر واشنگتن را ادامه دهد و در عین حال، بر پایبندی خود به دیپلماسی تأکید کند.

ترامپ گفته است آمریکا تا پیش از سوم نوامبر بار دیگر ایران را بمباران نخواهد کرد. با این حال، مقام‌های ایرانی می‌گویند تهران همچنان انتظار دارد حملات، دیر یا زود، از سر گرفته شوند. الکس واتانکا، مدیر برنامه ایران در مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، گفت ساختار حاکم روحانی در ایران آشکارا به دنبال وارد کردن ضربه سیاسی به ترامپ است.

او گفت: اما مسئله اساسی این است که تهران معتقد است ترامپ به تغییر رژیم علاقه‌مند است و از سیاست بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، برای سرنگونی ساختار حاکم بر ایران پیروی می‌کند.

سه مقام اسرائیلی گفتند پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز دوشنبه در سفری اعلام‌نشده به اسرائیل که یک هفته پیش از انتخابات پارلمانی این کشور انجام شد، با نتانیاهو درباره ایران گفت‌و‌گو کرده است. جایگاه نتانیاهو در این انتخابات در معرض خطر قرار دارد.

به گفته تحلیلگر، بازگشت ایران به وضعیت پیش از جنگ ناممکن است.

راهبرد ایران برای زنده نگه داشتن مذاکرات، بدون شتاب‌زدگی برای دستیابی به توافق، هزینه‌هایی نیز به همراه دارد.

تداوم بلاتکلیفی بر اقتصاد از پیش به‌شدت آسیب‌دیده ایران فشار وارد می‌کند و صبر عمومی را کاهش می‌دهد. در ابتدای سال جاری میلادی، نیرو‌های امنیتی ایران اعتراضات ضدحکومتی گسترده‌ای را سرکوب کردند که در جریان آن هزاران نفر کشته شدند.

بر اساس آمار مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه در ماه سپتامبر به ۷۳.۶ درصد رسید. همچنین از زمانی که واشنگتن در ماه ژوئیه محاصره دریایی خود را دوباره اعمال کرد، ارزش ریال در برابر دلار نزدیک به ۳۵ درصد کاهش یافته است.

بر اساس داده‌های شرکت اطلاعات انرژی ورتکسا، صادرات دریایی نفت خام ایران در هفته دوم سپتامبر به صفر رسید؛ این در حالی بود که میانگین ۱۴روزه صادرات در ابتدای همان ماه، روزانه ۲۳۰ هزار بشکه بود. صادرات تا پنجم اکتبر نیز در همین سطح باقی مانده بود.

با این حال، بی‌اعتمادی رهبران ایران به واشنگتن فراتر از درگیری کنونی است و به نگرانی‌های بنیادین درباره بقای نظام سیاسی ایران بازمی‌گردد.

لیلاز گفت ایران معتقد است آمریکا بار‌ها توافق‌ها را نقض کرده است، حتی در مواردی که تهران به تعهدات خود پایبند بوده است. همین مسئله باعث شده اعتماد چندانی به دوام هرگونه توافق جامع در آینده وجود نداشته باشد.

لیلاز گفت: دستیابی به توافقی پایدار با آمریکا، حتی پس از پایان دولت ترامپ، دیگر امکان‌پذیر نیست؛ زیرا بی‌اعتمادی عمیق‌تر شده است.

او در پایان تأکید کرد: هیچ‌چیز به وضعیت پیش از جنگ بازنخواهد گشت.