خط ویژه برای تردد ممنوع | تناقض تازه در بزرگراه‌های تهران

مسکن و شهرسازی: موتورسیکلت‌ها با وجود ممنوعیت تردد در بزرگراه‌های تهران، سال‌هاست در این مسیر‌ها رفت‌وآمد می‌کنند. حالا شهرداری تصمیم گرفته برای ساماندهی این وضعیت، بخشی از مسیر بزرگراه‌ها را به موتورسواران اختصاص دهد؛ تصمیمی که پرسشی تازه درباره سیاست حمل‌ونقل پایتخت ایجاد کرده است: آیا اختصاص مسیر ویژه به یک وسیله نقلیه ممنوع، به کاهش خطر کمک می‌کند یا استفاده از آن را تشویق خواهد کرد؟

اجرای آزمایشی طرح از بزرگراه محلاتی آغاز شده و قرار است در مرحله نخست حدود ۱۴ کیلومتر از بزرگراه‌های منتهی به مرکز تهران به مسیر ویژه موتورسیکلت مجهز شود.

پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک تهران، ۲۰ مهرماه از آغاز اجرای آزمایشی این طرح خبر داد. براساس برنامه اعلام‌شده، موتورسوارانی که کلاه ایمنی دارند و پلاک وسیله نقلیه آنها خواناست، امکان استفاده از مسیر ویژه را خواهند داشت. موتورسیکلت‌های برقی نیز در اولویت قرار دارند.

استدلال مدیران شهری این است که ممنوعیت قانونی تاکنون مانع حضور موتورسیکلت‌ها در بزرگراه‌ها نشده و جداسازی مسیر حرکت آنها از خودرو‌ها می‌تواند احتمال تصادف را کاهش دهد.

هشدار درباره افزایش تقاضای موتورسیکلت

اما مهرداد تقی‌زاده، معاون پیشین حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، نسبت به پیامد‌های این تصمیم هشدار داده است.

او در کارگاه «مدیریت ایمنی حمل‌ونقل با نگرش جدید» با اشاره به فلسفه ایجاد خطوط ویژه توضیح داد که اختصاص مسیر مستقل به یک وسیله نقلیه، در عمل نوعی اولویت‌دادن به آن است؛ امتیازی که معمولاً برای تشویق مردم به استفاده از حمل‌ونقل عمومی در نظر گرفته می‌شود.

به گزارش آتیه آنلاین از نگاه تقی‌زاده، ایجاد مسیر سریع‌تر برای موتورسیکلت ممکن است تقاضای استفاده از این وسیله را افزایش دهد. در چنین شرایطی، حتی اگر مسیر ویژه در ابتدا به نظم تردد کمک کند، افزایش تعداد موتورسیکلت‌ها می‌تواند به‌تدریج ظرفیت آن را اشباع کند.

چه کسی بر خط ویژه نظارت می‌کند؟

موضوع دیگر، نحوه اجرای مقررات است. شهرداری استفاده از مسیر ویژه را به داشتن کلاه ایمنی و پلاک خوانا مشروط کرده، اما در اطلاعات منتشرشده هنوز سازوکار مشخصی برای کنترل این شرایط توضیح داده نشده است.

همچنین روشن نیست چگونه قرار است از ورود موتورسیکلت‌های فاقد شرایط به خط ویژه جلوگیری شود یا چه ضمانتی وجود دارد که موتورسواران پس از ایجاد مسیر اختصاصی، همچنان از مسیر خودروها، پیاده‌رو‌ها و سایر معابر ممنوع استفاده نکنند.

تقی‌زاده با اشاره به محدودیت نیروی انسانی پلیس برای برخورد با تخلفات موتورسواران، بر ضرورت نظارت مؤثر تأکید کرده است.

در نتیجه، طرح تازه شهرداری تهران با دو هدف و نگرانی متفاوت روبه‌روست. مدیران شهری می‌خواهند تردد موجود موتورسیکلت‌ها در بزرگراه‌ها را ایمن‌تر کنند، در حالی که منتقدان نگران‌اند اختصاص مسیر ویژه، به افزایش استفاده از موتورسیکلت و دشوارتر شدن مدیریت ترافیک منجر شود.

نتیجه اجرای آزمایشی طرح می‌تواند نشان دهد آیا جداسازی مسیر به کاهش تصادفات و تخلفات کمک می‌کند یا برای ساماندهی تردد موتورسیکلت‌ها به اقدامات دیگری نیز نیاز است.