تورم، کالابرگ را شکست داد | ارزش کالابرگ؛ فقط ۱.۸ کیلوگرم لوبیا چیتی | عبور تورم تن ماهی از گوشت

اقتصادایران؛ دانیال رحیمی؛ طرح کالابرگ یک میلیون تومانی قرار بود سپری در برابر تورم باشد و باعث حفظ قدرت خرید اقشار جامعه شود. سیاست‌گذاران هم وعده داده بودند مبلغ کالابرگ متناسب با تورم افزایش پیدا کند تا به معیشت مردم فشار وارد نشود.

اما اکنون با گذشت ۹ ماه، بررسی اقتصادآنلاین از تورم اقلام مشمول کالابرگ و کالاهای متناظر نشان می‌دهد که خانوارها در دی‌ماه سال گذشته می‌توانستند با اعتبار یک میلیون تومانی، مقدار به‌مراتب بیشتری از کالاهای مورد نیاز روزمره خود را خریداری کنند.

هرچند مبلغ کالابرگ ثابت مانده است، اما کاهش قدرت خرید باعث شده سبد کالاهایی که می‌توان با این اعتبار به خانه برد، کوچک‌تر شود.

روغن؛ رکورددارِ همیشه در صحنه

در میان اقلام بررسی‌شده، روغن نباتی جامد بیشترین کاهش قدرت خرید را ثبت کرده است. با یک میلیون تومان در دی ۱۴۰۴ می‌شد حدود ۵٫۳۲ کیلوگرم روغن جامد خرید؛ در شهریور این مقدار به حدود ۲٫۰۸ کیلوگرم رسیده است. یعنی قدرت خرید نزدیک به ۶۱ درصد کاهش یافته و خانوار با اعتبار قبلی، کمتر از نصف مقدار گذشته را می‌تواند تهیه کند.

روغن مایع نیز وضعیتی مشابه دارد؛ مقدار قابل خرید از حدود شش بطری ۹۰۰ میلی‌لیتری به کمتر از سه بطری رسیده است. شکر از حدود ۱۳ کیلوگرم به ۷٫۷ کیلوگرم و رب گوجه‌فرنگی از ۷٫۸۳ کیلوگرم به ۴٫۴۳ کیلوگرم کاهش یافته‌ است. گرانی فقط به یک قلم محدود نمانده؛ چند کالای ثابت روزانه در آشپزی، هم‌زمان سهم بیشتری از درآمد خانوار را می‌گیرند.

آمار عجیب گوشت و مرغ

قدرت خرید گوشت گوسفند از حدود ۹۶۱ گرم به ۵۶۷ گرم و گوشت گاو یا گوساله از ۹۴۲ گرم به ۵۶۳ گرم رسیده است؛ افتی نزدیک به ۴۱ و ۴۰ درصد. یک خانوار با یک میلیون تومان در دی ۱۴۰۴ حدود ۵٫۱۹ کیلوگرم مرغ می‌خرید، اما در شهریور این مقدار به ۳٫۲۸ کیلوگرم کاهش یافته است؛ کاهشی معادل دو کیلوگرم مرغ کم‌تر.

در ماهی قزل‌آلا، مقدار خرید از ۲٫۳۷ کیلوگرم به ۱٫۵۰ کیلوگرم کاهش یافته و قدرت خرید تن ماهی تقریباً نصف شده است. به این ترتیب، تغییر انتخاب میان منابع پروتئینی نیز لزوما خانوار را از فشار تورم دور نمی‌کند و توزیع فشار میان اقلام پروتئینی، کالای جایگزینی را برای خانوار باقی نگذاشته است.

تورم فراگیر لبنیات

قدرت خرید شیر پاستوریزه از حدود ۱۳٫۷ لیتر به ۷٫۴ لیتر رسیده؛ یعنی تقریباً ۴۶ درصد کمتر. در پنیر، افزایش نزدیک به دوبرابری قیمت باعث شده مقدار قابل خرید با یک میلیون تومان تقریبا نصف شود. در دی ماه سال گذشته یک خانوار با کالابرگ می‌توانست هفت عدد پنیر ۵۰۰ گرمی تهیه کند، اما در شهریور این مقدار به سه عدد پنیر رسیده است.

قدرت خرید ماهانه ماست نیز از ۹٫۷۳ کیلوگرم به ۵٫۵۱ کیلوگرم کاهش یافته است. این ارقام به‌روشنی نشان می‌دهند که برای حفظ سطح قبلی مصرف لبنیات، اعتبار ثابت کالابرگ دیگر کافی نیست و خانوارها ناچارند بخش بیشتری از هزینه را از جیب خود پرداخت کنند.

برنج و حبوبات؛ جایگزین‌های ارزان‌تر هم گران شدند

مقدار برنج ایرانی قابل خرید با این اعتبار، از ۲٫۶ کیلوگرم در دی‌ماه سال گذشته به ۱٫۸۹ کیلوگرم در شهریورماه کاهش یافته است. این کاهش برای برنج خارجی نیز از ۵٫۰۵ کیلوگرم به ۳٫۳۱ کیلوگرم رسیده است. به این ترتیب، قدرت خرید برنج خارجی حدود ۳۴ درصد افت کرده؛ رقمی که از کاهش حدود ۲۷ درصدی قدرت خرید برنج ایرانی بیشتر است.

در حبوبات نیز نخود از ۴٫۷۲ کیلوگرم به ۳٫۰۸ کیلوگرم و عدس از ۴٫۹۵ کیلوگرم به ۳٫۲۴ کیلوگرم کاهش یافته‌ است. لوبیا چیتی با افت حدود ۱۴ درصدی، کاهش کمتری نسبت به بسیاری از اقلام داشته؛ اما حتی خرید این کالا هم با اعتبار قبلی، نیازمند اختصاص هزینه بیشتری است.

حمایت از سفره خانوار، گرفتار تنگنای تأمین مالی

به گزارش اقتصادآنلاین، پشت این کاهش قدرت خرید، مسئله تأمین منابع هم قرار دارد. اگر منابع پولی پیش‌بینی‌شده طرح به‌اندازه تعهدات وصول نشود، ادامه پرداخت یا افزایش اعتبار به تأمین مالی دیگری نیاز پیدا می‌کند. چنانچه این شکاف از مسیر استقراض از بانک مرکزی یا فشار بر شبکه بانکی جبران شود و به رشد نقدینگی بینجامد، می‌تواند تورم را تشدید کند. تورمی که دوباره از قدرت خرید همان حمایت می‌کاهد. گزارش‌های اخیر درباره کالابرگ نیز محدودیت منابع را از موانع افزایش اعتبار معرفی کرده‌اند.

برای خانوار، معیار واقعیِ حمایت، نه مبلغ اسمی اعتبار بلکه میزان کالاهایی است که می‌تواند با آن خریداری کند. وقتی اعتبار کالابرگ متناسب با افزایش قیمت‌ها تغییر نمی‌کند، شکاف میان وعده حفظ قدرت خرید و آنچه در نهایت به سفره خانوار می‌رسد، عمیق‌تر می‌شود.