پکن در بزنگاه تهران و واشنگتن | چین تسلیم دیکته آمریکا علیه ایران می‌شود؟ | منصوری: آمریکا سایه تهدید چین را بالای سر خود حس می‌کند

گروه سیاسی؛ چین در معادلات جنگ ایران و آمریکا کجا ایستاده است؟ در شرایطی که دونالد ترامپ در بحبوحه رقابت‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی با چین، استقبالی کم‌سابقه از رئیس‌جمهور این کشور در آمریکا به عمل آورده، این پرسش مطرح است که آیا پکن در نهایت با رویکرد واشنگتن در قبال ایران همراه شده است؟

جواد منصوری، سفیر پیشین ایران در چین معتقد است سیاست خارجی پکن بر حفظ روابط متوازن با دولت‌های مختلف و پرهیز از قرار گرفتن در صف‌بندی‌های سیاسی استوار است. او با اشاره به روابط همزمان چین با ایران، آمریکا، اسرائیل و فلسطین تأکید دارد که پکن در مناسبات اقتصادی خود ملاحظات ایدئولوژیک را در اولویت قرار نمی‌دهد. در عین حال، نه در برابر فشار‌های آمریکا تسلیم می‌شود و نه لزوماً مطالبات ایران را مبنای سیاست خود قرار می‌دهد.

هیچ کشوری برای تعامل اقتصادی با چین احساس خطر نمی‌کند

دیپلمات پیشین ایران درباره راهبرد سیاست خارجی چین گفت: چین دنبال این است حداقل در رابطه با کشور‌های دیگر در بخش مبادلات اقتصادی_تجاری تعادل ایجاد کند. به عبارت دیگر سعی می‌کنند روابط اقتصادی شان با دولت‌های مختلف به گونه‌ای باشد که شراکت را ادامه بدهند. بنابراین تلاش می‌کنند در معامله با کشور‌ها حجم صادرات شان بیشتر از واردات باشد. باید گفت، این رویکرد موجب تداوم مبادلات چین با ۱۳۰ کشور شده است.

او افزود: به عبارت دیگر، هیچ یک از کشور‌های نظام بین الملل از رابطه اقتصادی با چین احساس تهدید و خطر نمی‌کنند و شراکت با چین به نفع طرفین است.

منصوری برای توضیح این رویکرد چین خاطرنشان کرد: آمریکا پیش از این به دولت چین اعتراض کرده بود چرا کالاهای خود را نسبت به اقلام آمریکا با قیمت پایین تری عرضه می‌کند. چینی‌ها در این رابطه استدلال کردند که ارزانی کالا‌های ما به نفع مردم آمریکا است و قدرت خرید آنها را بالا می‌برد. دولت آمریکا هم برای اینکه تعامل اقتصادی تداوم داشته باشد و در عین حال، ارزانی کالای چینی رابطه با چین را مخدوش نکند، تعرفه‌های ترجیحی بر کالا‌های چینی قرار داد تا با اقلام داخلی، قیمتی برابر داشته باشند. اما این تصمیم منجر به اعتراض شهروندان آمریکایی شد.

دیپلمات پیشین ایران، این مثال را نشانه‌ای از رویکرد چین در مناسبات اقتصادی با سایر کشورها دانست و توضیح داد: منظورم از این مثال این است که دولت چین در تعاملات اقتصادی خود با دیگر کشورها، بدون آنکه ملاحظات ایدئولوژیک و سیاسی را در اولویت قرار دهد، به دنبال حفظ و تداوم روابط عادی است. از همین رو، چین هم‌زمان با اسرائیل روابط و همکاری‌های اقتصادی دارد و در عین حال با فلسطینی‌ها نیز مبادلات اقتصادی خود را ادامه می‌دهد.

تهدید چین بالای سر آمریکا

منصوری با اشاره به رقابت اقتصادی چین و آمریکا افزود: رشد سریع چین در بخش انرژی و خودرو و سایر بخش ها موجب شد آمریکایی‌ها به این تشخیص برسند که در آینده‌ای نه چندان دور، قادر به رقابت با چینی‌ها نخواهند بود. در واقع آنها تهدید چین را بالای سر خود احساس می‌کند.

به گفته او، از همین رو، چین در قبال این کشور رویکردی مبتنی بر صبر و انتظار در پیش گرفته است. ضمن آنکه آمریکا و چین بر سر مسئله تایوان اختلافی جدی دارند و این موضوع به‌عنوان اهرمی در دست واشنگتن برای اعمال فشار و مدیریت روابط با پکن مطرح است. در مقابل، چینی‌ها نیز با در نظر گرفتن مسئله تایوان، تلاش می‌کنند میان ملاحظات جنگ و صلح توازن برقرار کنند.

چینی‌ها تسلیم آمریکا می‌شوند؟

او درباره نگاه چین به جنگ ایران و آمریکا توضیح داد: درباره نگاه و رویکرد چینی‌ها با جنگ آمریکا و ایران باید اذعان داشت، چینی‌ها تحت هیچ شرایطی تسلیم آمریکا نمی‌شوند. به همین دلیل تصمیم غیرقانونی تحریم ایران توسط ایالات متحده را به هیچ می‌انگارند و به داد و ستد با ایران تحریم شده ادامه می‌دهند.

منصوری با تشریح موضع چین در قبال درگیری میان دو شریک مهم خود، افزود: در واقع موضع دولت چین نسبت به درگیری دو شریک مهمش این است که روابط ما با آمریکا و ایران، بدون اینکه توجهی به جنگ دو کشور داشته باشیم در چارچوب قوانین بین المللی ادامه دار خواهد بود.

او ادامه داد: چینی‌ها همچنین می‌گویند، نمی‌توانیم به دلیل درگیری با آمریکا و اسرائیل، رابطه‌ای متفاوت با ایران داشته باشیم و این سازمان ملل است که بر اساس موازین قانونی باید مساله را حل کند. بنابراین نظر چین این است که آمریکا بیانیه‌ای صادر کند و ده‌ها کشور را موظف به پذیرش آنچه که دیکته می‌کند، کند دلیل نمی‌شود، به همه خواسته آنها تن بدهد.

بی‌توجهی چین به جنگ ایران با آمریکا

او گفت: چینی‌ها همچنین بر این باورند که نمی‌توان فقط به دلیل اختلاف و درگیری با آمریکا و اسرائیل، رویکردی متفاوت در قبال ایران در پیش گرفت. آنها معتقدند حل‌وفصل این مسئله باید از مسیر سازمان ملل و بر اساس موازین و چارچوب‌های حقوقی انجام شود. از این منظر، صرف صدور یک بیانیه از سوی آمریکا و تلاش برای وادار کردن ده‌ها کشور به پذیرش مفاد آن، به این معنا نیست که سایر کشورها نیز باید همه خواسته‌های واشنگتن را بپذیرند.

منصوری تأکید کرد: به نظر می‌رسد، دلیلی ندارد رویکرد چین در قبال ایران به دو بخش قبل و بعد از ۹ اسفند تقسیم شود. البته ممکن است ایران به دلیل شرایط خاص، توقعی بیشتر از قبل از طرف چینی داشته باشد که این موضوع دیگری است و به سیاست چین در قبال ایران ربطی ندارد.

او افزود: روابط ایران و چین در ابعاد مختلف گسترش یافته و پکن آمادگی بیشتری برای همکاری با تهران در حوزه‌های تولیدی، سیاسی و بین‌المللی دارد و در این زمینه همکاری‌های قابل توجهی میان دو کشور شکل گرفته است. با این حال، واقعیت این است که چین نه حاضر است در برابر فشارهای آمریکا تسلیم شود و نه سیاست خود را فقط بر اساس مطالبات ایران تنظیم می‌کند.