تغییر نگاه به مسکن‌سازی | «محله» باید پیش از ساختمان طراحی شود

مسکن و شهری: در سومین نشست «راه گفت‌وگو» وزارت راه و شهرسازی، حاضران بر این نکته تأکید کردند که ساخت واحد مسکونی، خیابان و حتی جانمایی مدرسه و پارک، به‌تنهایی به شکل‌گیری محله منجر نمی‌شود و سیاست‌های مسکن باید از مرحله طراحی، موضوعاتی مانند فضای عمومی، ثبات سکونت، مشارکت ساکنان و دسترسی گروه‌های مختلف به خدمات اجتماعی را در نظر بگیرند.

یکی از محورهای مطرح‌شده در این نشست، ضرورت تدوین «پیوست اجتماعی» و حتی انجام «طراحی اجتماعی» پیش از شکل‌گیری کالبد پروژه‌های شهری بود.

علی اعطا، مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور اجتماعی و حقوق شهروندی، گفت تأثیر سیاست‌های این وزارتخانه بر روابط و مناسبات اجتماعی باید از مرحله سیاست‌گذاری تا بهره‌برداری مورد توجه قرار گیرد. او همچنین از ادامه این گفت‌وگوها با مشارکت متخصصان، انجمن‌های تخصصی و نهادهای مدنی خبر داد.

عبدالرضا گلپایگانی، عضو هیأت‌مدیره سازمان ملی زمین و مسکن، نیز با اشاره به تجربه پروژه‌های بازآفرینی شهری گفت ایجاد کتابخانه، مدرسه، مراکز بهداشتی، پیاده‌راه و فضاهای عمومی می‌تواند زمینه حضور و تعامل ساکنان را فراهم کند. او مشارکت مردم و نمایندگان محلی را نیز از عوامل مؤثر در پیشبرد برخی پروژه‌ها دانست.

حسین ایمانی جاجرمی، رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، از زاویه دیگری به موضوع پرداخت و گفت «امر اجتماعی» در ساختار دولت جایگاه مناسبی ندارد. به گفته او، سیاست‌های مسکن و شهرسازی باید تفاوت نیازهای گروه‌های اجتماعی را به رسمیت بشناسند و مشارکت مردم را از طراحی و ساخت تا نگهداری فضاهای شهری وارد فرایند کنند.

او شهرک اکباتان را نمونه‌ای دانست که در آن ترکیب طراحی محیطی، فضاهای باز و مشارکت ساکنان به تداوم حیات اجتماعی کمک کرده است.

در این نشست همچنین تجربه شهرهای جدید و مسکن مهر، اثر کوتاه‌مدت بودن قراردادهای اجاره بر ثبات سکونت و هویت محله‌ای، نقش پیاده‌راه‌ها، کتابخانه‌ها و فضاهای فرهنگی و ضرورت توجه به کودکان، سالمندان و گروه‌های کم‌برخوردار بررسی شد.

جمع‌بندی بحث‌ها این بود که در سیاست مسکن، ساخت واحد مسکونی نباید پایان کار تلقی شود؛ شکل‌گیری محله به فضاهای عمومی، ثبات سکونت و امکان مشارکت ساکنان وابسته است و این ملاحظات باید پیش از ساخته‌شدن پروژه وارد طراحی شوند.