خروج آمریکا از عراق پس از ۲ دهه | دست ایران بازتر می‌شود؟

گروه سیاسی؛ نیرو‌های آمریکایی در حالی از آخرین پایگاه‌های خود در عراق خارج می‌شوند که ایران و متحدانش این اتفاق را یک پیروزی برای محور مقاومت می‌دانند. عراق از سال‌ها پیش یکی از مهم‌ترین میدان‌های رقابت میان تهران و واشنگتن بوده است. جاسم البهادلی، تحلیلگر امنیتی عراقی، به رویترز گفت که خروج ائتلاف تحت رهبری آمریکا، حضور نظامی‌ای را که سال‌ها به‌عنوان وزنه‌ای در برابر نفوذ ایران در عراق عمل می‌کرد، از میان می‌برد.

او پیش‌بینی کرد گروه‌های مسلح نزدیک به ایران تلاش کنند این خروج را به افزایش نفوذ خود در تصمیم‌گیری‌های امنیتی و سیاسی عراق تبدیل کنند.ابومجتبی الیسیری، از فرماندهان «مقاومت اسلامی در عراق»، نیز خروج آمریکا را «پیروزی تاریخی» گروه‌های مقاومت اسلامی و شکستی سنگین برای پروژه آمریکا توصیف کرد.

آمریکا چرا از عراق خارج شد؟

آمریکا در سال ۲۰۰۳ به عراق حمله کرد و حکومت صدام حسین را سرنگون کرد. نیرو‌های آمریکایی پس از سال‌ها اشغال و مقابله با شورش‌های مسلحانه، در پایان سال ۲۰۱۱ از عراق خارج شدند. اما کمتر از سه سال بعد، آمریکا برای کمک به نیرو‌های عراقی در جنگ علیه گروه «دولت اسلامی» یا داعش به عراق بازگشت. این گروه در فاصله سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ بخش‌های گسترده‌ای از عراق را در اختیار داشت.

در سال‌های اخیر، عراق به یکی از معدود کشور‌هایی تبدیل شده بود که هم‌زمان روابط نزدیک سیاسی و نظامی با آمریکا و ایران داشت؛ وضعیتی که گاهی عراق را به میدان درگیری غیرمستقیم دو طرف تبدیل می‌کرد.

در سال ۲۰۲۰ نیز آمریکا قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، را در حمله‌ای در نزدیکی فرودگاه بغداد کشت. پس از آن، گروه‌های مسلح همسو با ایران بار‌ها به مواضع نیرو‌های آمریکایی در عراق حمله کردند.

نگرانی از ایجاد خلأ امنیتی

با وجود استقبال گسترده از پایان حضور نظامی آمریکا، برخی مقام‌ها و کارشناسان عراقی معتقدند این کشور هنوز برای برعهده گرفتن کامل مسئولیت امنیتی آماده نیست. عبدالرحمن الزوبعی، رهبر یک قبیله سنی در فلوجه، به رویترز گفت همه عراقی‌ها خواهان حاکمیت کامل کشورشان هستند، اما ایجاد یک خلأ امنیتی هم‌زمان با خروج نیرو‌های ائتلاف، نگرانی مهمی است.

این نگرانی در شرایطی مطرح می‌شود که گروه‌های مسلح نزدیک به ایران نفوذ قابل‌توجهی در ساختار سیاسی و امنیتی عراق دارند.

آیا داعش دوباره فعال می‌شود؟

خروج آمریکا نگرانی دیگری را نیز ایجاد کرده است: احتمال بازگشت تدریجی داعش.برخی مقام‌های امنیتی عراق و منطقه خودمختار کردستان می‌گویند داعش با وجود شکست خلافت خودخوانده این گروه، همچنان شبکه‌ای از هسته‌های مخفی در عراق دارد. به گفته «سروان بارزانی»، فرمانده کرد عراقی، نبود پشتیبانی اطلاعاتی، لجستیکی و پهپادی آمریکا می‌تواند فرصت بیشتری برای سازماندهی مجدد داعش فراهم کند.

مقام‌های امنیتی عراق همچنین اعلام کرده‌اند یک هسته مظنون داعش برای انجام حملات انتحاری هم‌زمان با خروج نیرو‌های آمریکایی آماده می‌شده است. کولونل خالد البیاتی، از مقام‌های امنیتی ارشد در کرکوک، گفت داعش تلاش دارد با چنین حملاتی نشان دهد که همچنان توانایی انجام عملیات مرگبار را دارد.