جنگل‌های هیرکانی در آستانه غرق‌شدن؟ / سد سجادرود به مرحله اجرا رسید

سد سجادرود که سال‌ها در انتظار تعیین تکلیف مانده بود، حالا دوباره به صدر بحث‌های محیط‌زیستی برگشته است. پیگیری برای اجرای این پروژه در هفته‌های اخیر جدی‌تر شده و همزمان نگرانی‌ها درباره پیامدهای آن برای جنگل و رودخانه سجادرود بالا گرفته است.حسن حسن‌نتاج، نماینده مردم بابل در مجلس شورای اسلامی، به‌تازگی از قرار گرفتن طرح سد سجادرود در آستانه ورود به مرحله اجرایی خبر داده و گفته است که فرآیند انتخاب پیمانکار این پروژه انجام شده است.طرح دوباره این پروژه با واکنش اهالی منطقه نیز همراه شده و شماری از ساکنان نسبت به اجرای آن و پیامدهای احتمالی ساخت سد ابراز نگرانی کرده‌اند.

در ادامه حتما بخوانید:

۲ نوجوان در جغتای غرق شدند

شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، به فارس می‌گوید برای اظهارنظر درباره پیامدهای این پروژه باید ابتدا مشخص شود سطح مخزن سد چقدر خواهد بود، چه محدوده‌ای تحت تأثیر قرار می‌گیرد و چه میزان از پوشش جنگلی و درختان منطقه زیر آب خواهد رفت.سازمان حفاظت محیط زیست نیز ۳۰ تیر ۱۴۰۵ در واکنش به تداوم انتقادات درباره پروژه ساخت سد سجادرود اعلام کرد این سد در فاصله ۳۵ کیلومتری شهر بابل و ۱۰ کیلومتری شهر گلوگاه بندپی روی رودخانه سجادرود اجرا می‌شود. بر اساس اعلام این سازمان، هدف اصلی از اجرای پروژه، تأمین آب شرب سالم و پایدار برای جمعیت رو به افزایش شهرها و روستاهای منطقه است.

کامران نصیر احمدی، رئیس مرکز تحقیقات علوم دریایی و محیط زیست دانشگاه علم و فناوری مازندران-بهشهر، در گفت‌وگو با فارس تاکید کرد: در مورد سد سجادرود، مسئله اساسی این است که سدهای بتنی در دنیا تا سال‌هایی به عنوان یکی از سازه‌های توسعه پایدار شناخته می‌شدند. برای سدها معمولاً عمر مفید ۵۰ تا ۱۰۰ سال در نظر گرفته می‌شود، اما برخی سدهایی که نگهداری و بازسازی مناسبی داشته‌اند، بیش از ۱۰۰ سال نیز مورد استفاده قرار گرفته‌اند و حتی در مطالعات حوزه سدسازی، عمر مورد انتظار برخی مخازن از ۱۰۰ تا هزار سال برآورد شده است.رئیس مرکز تحقیقات علوم دریایی و محیط زیست دانشگاه علم و فناوری مازندران-بهشهر درباره سد سجادرود گفت: اینکه در بالادست این منطقه نیاز به مدیریت آب وجود دارد و باید آب نگهداری شود، قابل قبول است، اما سؤال اساسی این است که آیا مطالعات آبخیزداری مناسبی در بالادست سد سجادرود انجام شده است یا خیر.

نصیراحمدی با اشاره به حجم بالای رسوب در رودخانه سجادرود گفت: ما درباره هکتار جنگل‌های هیرکانی که قرار است زیر آب برود، فعلاً بحث نمی‌کنیم، نکته مهم درباره سجادرود این است که با یک سد با آورد رسوب بسیار بالا مواجه هستیم.وی تأکید کرد: مدیریت منابع آب بدون مدیریت رسوب در بالادست، عمر سد را کاهش می‌دهد. اگر برای مدیریت این حجم بالای رسوب برنامه‌ای وجود نداشته باشد، ممکن است ساختاری ایجاد شود که در کمتر از چند دهه با رسوبات پر شود و دیگر خروجی مناسبی نداشته باشد.

این استاد دانشگاه افزود: اگر در همین مراحل احداث سد برای مدیریت رسوبات برنامه مشخصی تدوین نشود و مدیریت آبخیز در بالادست به صورت جدی انجام نگیرد، چشم‌انداز مناسبی برای اینکه این سد بتواند سال‌های متمادی کار کند و حجم آب مورد نیاز برای کشاورزی پایین‌دست را ذخیره کند، متصور نیستم. با حجم رسوباتی که از این رودخانه و حوزه آبخیز آن انتظار می‌رود، اگر آبخیزداری واقعی در بالادست انجام نشود، به‌ویژه هنگام وقوع سیلاب، ممکن است سد پس از نهایتاً دو تا سه دهه به نقطه‌ای برسد که کارکرد اصلی خود را از دست بدهد.نصیراحمدی با اشاره به اهمیت مسیر عبور ماهیان گفت: موضوع دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد، مهاجرت ماهیانی است که برای تخم‌ریزی باید به بخش‌های بالادست رودخانه بروند و سپس به سمت دریا بازگردند. باید مشخص شود گذرگاه ماهی این سد بر اساس اکولوژی و رفتار مهاجرتی ماهیان همین رودخانه طراحی شده است یا خیر.

رئیس مرکز تحقیقات علوم دریایی و محیط زیست دانشگاه علم و فناوری مازندران-بهشهر، نیاز زیستی رودخانه را سومین مسئله مهم دانست و گفت: باید مشخص شود در فصل‌هایی که قرار است سد آبگیری شود، میزان مشخصی از نیاز زیستی رودخانه در مطالعات ارزیابی دیده شده است یا خیر و چه حجمی از آب باید برای تأمین حداقل نیاز اکولوژیک رودخانه رهاسازی شود.نصیراحمدی با بیان اینکه درباره سد سجادرود سه سؤال اساسی مطرح است، اظهار کرد: نخست اینکه با توجه به حجم بالای رسوبات و سیلابی بودن رودخانه سجادرود که یکی از سیلابی‌ترین رودخانه‌های مازندران است، عمر مفید و پایدار سد چقدر برآورد شده است و مطالعات این موضوع بر چه اساسی انجام شده است.

وی افزود: دوم اینکه میزان خسارت زیست‌محیطی ناشی از زیر آب رفتن جنگل‌ها، با توجه به نوع گونه‌ها، تراکم و سلامت آنها، چقدر برآورد شده و آیا این خسارت در مطالعات محاسبه شده است یا خیر.وی تأکید کرد: مهم‌تر از همه باید مشخص شود میزان و کیفیت عملیات آبخیزداری در بالادست سد چقدر است و آیا این اقدامات می‌تواند هنگام وقوع سیلاب از ورود سنگ‌های بزرگ و حجم بالای رسوبات به مخزن جلوگیری کند تا سد دست‌کم برای پنج، شش یا هفت دهه کارایی خود را حفظ کند.