افشاگری پزشکیان از یک تیم ۶ نفره / چه کسانی پشت پرده تصمیم‌های سیاست خارجی‌اند؟

اگرچه یک طیف سیاسی در کشور که به تندرو‌ها معروف هستند، هر تصمیمی را که از سوی نظام گرفته شده یا هر سخنی را که از زبان یک مقام سیاسی بیان می‌شود را زیر سؤال می‌برند، اما اظهارات اخیر مسعود پزشکیان درباره تصمیم‌گیری در بحث سیاست خارجی نه‌تنها از اهمیت مهمی برخوردار بوده که حتی می‌توان پاسخ غیرمستقیم به تندرو‌ها باشند. کسانی که به هر بهانه به رئیس دولت چهاردهم هجمه وارد می‌کنند و در تازه‌ترین اقدام خود پزشکیان را نفوذی خواندند.

پزشکیان چه گفت و چرا سخن او مهم است؟

رئیس‌جمهور که اخیراً به دلیل شرکت در مجمع عمومی سالانه سازمان ملل به نیویورک سفر کرده بود، در برنامه «فیس دِ نیشن» شبکه سی‌بی‌اس نیوز، در پاسخ به پرسشی درباره نقش رهبر انقلاب در سیاست خارجی نیز توضیح داد که؛ «تیمی متشکل از ۶ نفر از نهاد‌های مختلف، نیرو‌های امنیتی، نمایندگان مجلس و دستگاه‌های دولتی، درباره فرایند‌های تصمیم‌گیری گفت‌و‌گو و مشورت می‌کنند و تصمیم‌ها از طریق هماهنگی میان این افراد اتخاذ می‌شود.»

در ادامه حتما بخوانید:

پیام جدید پزشکیان صادر شد+ جزئیات

انتقاد شدید نقدعلی به دولت پزشکیان / چرا برخی مقامات در جشن سفارتخانه‌ها حاضر شدند؟

هرچند که او در این گفت‌و‌گو نام این ۶ نفر را فاش نکرده است ولی آنچه که از سخن او برداشت می‌شود، تلویحاً بدین معناست که تیم ۶ نفره جدای از اعضای شورای عالی امنیت ملی هستند. پیگیری‌های خبرنگار خبرگزاری خبرآنلاین نیز از مراجع مختلف بر این اساس است که این تیم ۶ نفره متشکل از مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس، غلامحسین محسنی اژه‌ای رئیس قوه قضائیه، محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی، سرلشکر علی عبداللهی رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح و رئیس قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، سردار احمد وحیدی فرمانده کل سپاه هستند. همچنین برخی‌ها از حضور علی باقری معاون سیاست خارجی و امنیت بین‌الملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی هم نام بردند که با توجه به اهمیت سمت حقوقی افراد، مورد تأیید نیست.

تیمی جدا از ترکیب شورای عالی امنیت ملی

شورای عالی امنیت ملی یکی از مهم‌ترین نهاد‌های امنیتی و تصمیم‌ساز است که در حوزه‌های امنیت، سیاست خارجی و مسائل راهبردی است. شورایی که بر اساس اصل ۱۶۷ قانون اساسی با هدف تأمین منافع ملی، پاسداری از انقلاب اسلامی، تمامیت ارضی و حاکمیت ملی تشکیل شد.

این شورا بر اساس قانون اساسی دارای ۳ وظیفه اصلی است که می‌توان به تعیین سیاست‌های دفاعی و امنیتی کشور در چارچوب سیاست‌های کلی، هماهنگ کردن فعالیت‌های سیاسی، اطلاعاتی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مرتبط با مسائل دفاعی و امنیتی و استفاده از ظرفیت‌های مادی و معنوی کشور برای مقابله با تهدید‌های داخلی و خارجی اشاره کرد. همچنین ریاست شورای عالی امنیت ملی بر عهده رئیس‌جمهور است.

در این شورا به جز رئیس‌جمهور، رئیس مجلس، رئیس قوه قضائیه، رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح، رئیس سازمان برنامه و بودجه، دو نماینده رهبری نظام، وزیران امور خارجه، کشور و اطلاعات؛ و عالی‌ترین‏ مقام‏ ارتش‏ و سپاه‏ اعضای حقوقی و اصلی شورا هستند و بر حسب موضوع، وزیر مربوطه نیز در جلسات حضور دارد. همچنین دبیر این شورا با حکم رئیس‌جمهوری منصوب می‌شود و علاوه بر اداره دبیرخانه، وظیفه پیگیری مصوبات و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف را بر عهده دارد.

در حال حاضر، علاوه بر مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف، غلامحسین محسنی اژه‌ای، اسکندر مومنی وزیر کشور، عباس عراقچی وزیر امور خارجه، سید حمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، سرلشکر علی عبداللهی رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح، امیر حاتمی فرمانده کل ارتش، سردار احمد وحیدی فرمانده کل سپاه، سعید جلیلی و محسن رضایی نمایندگان رهبر انقلاب در شورای عالی امنیت ملی حضور دارند. از سوی دیگر، جهت هماهنگی لازم رئیس سازمان صداوسیما هم در جلسات شورا حضور دارد، اما عضو اصلی شورا محسوب نمی‌شود.

در این میان، شورای عالی امنیت ملی از مرداد ماه سال گذشته تا کنون، ۳ تغییر مهم را در جایگاه دبیری داشته است که ابتدا علی‌اکبر احمدیان این سمت را با حکم ابراهیم رئیسی عهده‌دار شده بود. سپس علی لاریجانی با حکم مسعود پزشکیان و بعد از جنگ ۱۲ روزه، دبیر شعام شد و این سمت پس از شهادت او به محمدباقر ذوالقدر رسید. ذوالقدر در این سمت به دلیل نداشتن حق رأی و عدم دریافت حکم نماینده ولی‌فقیه حضور کوتاهی داشت و در نهایت محسن رضایی دبیر مهم‌ترین نهاد امنیت کشور شد.

بنابراین، با توجه به ترکیب اعضای شورای عالی امنیت ملی و مقایسه آن با افرادی که در اظهارات اخیر رئیس‌جمهور به عنوان اعضای تیم ۶ نفره تصمیم‌گیری در حوزه سیاست خارجی از آنها نام برده شده، می‌توان به این نتیجه رسید که این دو ترکیب با یکدیگر یکسان نیستند. در واقع، به نظر می‌رسد منظور پزشکیان از تیم ۶ نفره، جمعی جدا از ساختار رسمی شورای عالی امنیت ملی است که با هماهنگی رهبر انقلاب در موضوعات مرتبط با سیاست خارجی با یکدیگر مشورت و تصمیم‌گیری می‌کنند.