گوگل ۲۸ ساله شد | رازهایی که پشت معروف‌ترین صفحه اینترنت دفن شده‌اند

فناوری - آناهیتا محب‌علی؛ Google Inc در ۴ سپتامبر ۱۹۹۸ به‌طور رسمی ثبت شد، اما گوگل هر سال ۲۷ سپتامبر را به‌عنوان روز تولد خود جشن می‌گیرد. خود شرکت نیز می‌گوید تاریخ دقیق تولدش محل بحث است. لری پیج و سرگئی برین، دو دانشجوی استنفورد، ابتدا روی پروژه‌ای تحقیقاتی درباره ساختار لینک‌های اینترنت کار کردند؛ پروژه‌ای که BackRub نام داشت.

آنها به‌جای اینکه فقط متن صفحات را بررسی کنند، اهمیت صفحات را از روی ارتباط آنها با صفحات دیگر نیز می‌سنجیدند؛ ایده‌ای که بعد‌ها به یکی از پایه‌های موتور جست‌وجوی گوگل تبدیل شد. در آن زمان، اینترنت هنوز بسیار کوچک‌تر از امروز بود. خود گوگل در یکی از نامه‌های بنیان‌گذارانش یادآوری کرده که در سال ۱۹۹۸ حدود ۳۰۰ میلیون نفر در جهان آنلاین بودند.

گوگل دیگر فقط یک موتور جست‌و‌جو نیست

در سال ۲۰۱۵، ساختار Alphabet(شرکت مادر) ایجاد شد و Google به بزرگ‌ترین شرکت زیرمجموعه آن تبدیل شد. امروز وقتی از گوگل حرف می‌زنیم، پشت آن مجموعه‌ای بسیار بزرگ‌تر از Search قرار دارد: YouTube، Google Cloud، Android، Maps، Gemini، تراشه‌های TPU و ده‌ها پروژه دیگر.

Alphabet در سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار از مرز ۴۰۰ میلیارد دلار درآمد سالانه عبور کرد و درآمد سالانه YouTube از تبلیغات و اشتراک‌ها نیز از ۶۰ میلیارد دلار گذشت.

گوگل برای AI حاضر است میلیارد‌ها دلار بسوزاند

برای اجرای مدل‌هایی مانند Gemini، گوگل به مراکز داده، سرور، شبکه، تراشه و برق عظیم نیاز دارد. Alphabet در ابتدای سال ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده بود ۱۷۵ تا ۱۸۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری سرمایه‌ای انجام دهد. در ادامه سال، نگرانی بازار درباره سرعت افزایش هزینه‌های AI بیشتر شد؛ به‌طوری که Reuters گزارش داد سرمایه‌گذاری Alphabet در زیرساخت AI از مرز ۲۰۰ میلیارد دلار عبور می‌کند و رشد بیش از ۸۰ درصدی Cloud نیز نتوانست نگرانی سرمایه‌گذاران درباره حجم هزینه‌ها را کاملاً برطرف کند.

گوگل سراغ انرژی هسته‌ای رفت

در سپتامبر ۲۰۲۶، گوگل اعلام کرد قصد دارد طی دو سال آینده ۱۳ میلیارد یورو، معادل حدود ۱۵.۱ میلیارد دلار در زیرساخت AI فنلاند سرمایه‌گذاری کند. این پروژه شامل ساخت سه مرکز داده جدید است. اما قسمت جنجالی‌تر قرارداد جای دیگری بود. گوگل با شرکت فنلاندی Fortum قراردادی ۲۲ ساله برای خرید حداکثر ۵۰ درصد برق تولیدی نیروگاه هسته‌ای Loviisa امضا کرده است.این نخستین قرارداد هسته‌ای گوگل در خارج از آمریکا عنوان شده است.

در فنلاند، احزاب مخالف درباره تأثیر مصرف عظیم برق مراکز داده بر شبکه برق و قیمت انرژی هشدار داده‌اند؛ در مقابل، دولت فنلاند از سرمایه‌گذاری استقبال کرده و نخست‌وزیر گفته ظرفیت برق کشور برای این پروژه کافی است.

حتی Berkshire هم روی آینده گوگل شرط بسته است

بر اساس گزارش رویترز، Berkshire Hathaway تا پایان ژوئن ۲۰۲۶ تقریباً ۱۰۶ میلیون سهم Alphabet به ارزش حدود ۳۷.۸ میلیارد دلار در اختیار داشت. Alphabet با این سرمایه‌گذاری به سومین سهم بزرگ سبد سهام Berkshire پس از Apple و American Express تبدیل شد؛ Reuters همچنین گزارش داده که افزایش سرمایه‌گذاری شامل حدود ۱۰ میلیارد دلار خرید جدید بوده است.

اما پشت این صفحه سفید، یک تاریخ سیاه وجود دارد

یکی از جنجالی‌ترین فصل‌های تاریخ این شرکت در چین اتفاق افتاد.گوگل در سال ۲۰۰۶ وارد بازار چین شد و برای فعالیت در آن کشور، نتایج جست‌و‌جو را مطابق قوانین محلی فیلتر می‌کرد. اما در سال ۲۰۱۰ اعلام کرد در سیاست خود درباره سانسور نتایج تجدیدنظر می‌کند و در نهایت Google.cn را به هنگ‌کنگ هدایت کرد.

سال‌ها بعد، در ۲۰۱۸ گزارش‌هایی درباره پروژه‌ای با نام Dragonfly منتشر شد؛ پروژه‌ای که هدف آن توسعه موتور جست‌وجویی برای بازار چین و سازگار با محدودیت‌های این کشور عنوان شد.این گزارش‌ها بار دیگر بحثی را که گوگل سال‌ها قبل با خروج از چین پشت سر گذاشته بود، به داخل شرکت برگرداند

از چین تا پنتاگون؛ هوش مصنوعی وارد میدان نظامی شد

ماجرای همکاری گوگل با دولت آمریکا نیز یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های تاریخ این شرکت است. در سال ۲۰۱۸، کارکنان گوگل به همکاری شرکت با وزارت دفاع آمریکا در پروژه Project Maven اعتراض کردند. هدف پروژه استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل تصاویر و ویدئو‌های پهپادی بود.

فشار کارکنان در نهایت به تصمیم گوگل برای عدم تمدید قرارداد منجر شد.

اما چند سال بعد، داستان دوباره تکرار شد. در سال ۲۰۲۱، گوگل و Amazon قراردادی ۱.۲ میلیارد دلاری برای ارائه خدمات ابری به دولت اسرائیل امضا کردند که به Project Nimbus معروف شد.این قرارداد در داخل گوگل نیز با اعتراض مواجه شد. در آوریل ۲۰۲۴، گوگل اعلام کرد ۲۸ کارمند را پس از اعتراضات مربوط به Nimbus اخراج کرده است. این شرکت گفت اعتراضات موجب اختلال در فعالیت دفاتر شده بود؛ و در ادامه معترضان این اخراج‌ها را تلافی‌جویانه دانستند.

گوگل همچنین تأکید کرده بود که Nimbus شامل workload‌های حساس یا طبقه‌بندی‌شده نظامی نیست. این پرونده نشان داد اختلاف بر سر AI دیگر فقط اختلافی میان دولت و شرکت نیست؛ کارکنان، سرمایه‌گذاران و جامعه مدنی نیز درباره نحوه استفاده از فناوری‌های گوگل وارد بحث شده‌اند.

گوگل حالا حتی در اروپا هم شکل جست‌و‌جو را تغییر می‌دهد

اتحادیه اروپا با اجرای Digital Markets Act تلاش کرده قدرت شرکت‌های بزرگ فناوری را محدود کند. در سپتامبر ۲۰۲۶، گوگل اعلام کرد برای رعایت قوانین جدید اروپا، نحوه نمایش نتایج جست‌و‌جو را تغییر می‌دهد.

این تغییر شامل دادن فضای بیشتر به سرویس‌های جست‌وجوی تخصصی مانند Expedia و Booking.com و تغییر نحوه نمایش اطلاعات مربوط به کسب‌وکارهاست.گوگل هشدار داده این تغییرات می‌تواند کیفیت تجربه جست‌و‌جو را کاهش دهد و هزینه‌هایی برای کسب‌وکار‌های اروپایی ایجاد کند.

نسخه بعدی گوگل چگونه خواهد بود؟

گوگل اعلام کرده که آینده Search به سمت عصر هوش مصنوعی و ایجنت‌ها حرکت می‌کند؛ جایی که کاربر فقط سؤال نمی‌پرسد، بلکه می‌تواند از Gemini بخواهد در پس‌زمینه اطلاعات را پیدا کند، مقایسه کند و حتی بخشی از کار را انجام دهد.

ساندار پیچای، مدیرعامل گوگل، در سال ۲۰۲۶ از Information Agents صحبت کرده که می‌توانند ۲۴ ساعته برای کاربر فعالیت کنند و از سوی دیگر، این شرکت می‌گوید AI Mode از یک میلیارد کاربر ماهانه عبور کرده است. گوگل همچنین اعلام کرده در حال حرکت به سمت جست‌وجویی است که از «پاسخ دادن» به انجام دادن کار‌ها برسد؛ از ساخت داشبورد‌های شخصی و ابزار‌های تعاملی گرفته تا خرید و انجام وظایف پیچیده.