مسیر واردات کالا‌های اساسی عوض شد / موج گرانی از کجا به بازار رسید؟

کاهش شدید تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز و محدودیت‌های ناشی از تنش‌های منطقه‌ای مسیر تجارت خارجی ایران را دشوارتر کرده، اما به مدد دوراندیشی در ذخیره کالا‌های اساسی و فعال‌سازی مسیر‌های جایگزین فعلا نشانه‌ای از کمبود کالا‌های اساسی در بازار دیده نمی‌شود.

آخرین اظهارات مسئولان دولتی نشان می‌دهد ذخایر راهبردی کشور دست‌نخورده باقی مانده، کالا همچنان از مسیر‌های مختلف وارد می‌شود و بخشی از ظرفیت تأمین نیز به بنادر شمالی و مرز‌های زمینی منتقل شده است. در این میان، آنچه بیشتر از کمبود به چشم می‌آید افزایش هزینه تأمین و رشد قیمت برخی کالا‌ها تحت‌تأثیر نوسانات ارز و هزینه حمل‌ونقل است.

در ادامه حتما بخوانید:

فاصله انتخابات آمریکا تا تشکیل کنگره بعدی یک دوره برزخی است | بعید است ایران حمله پیش‌دستانه انجام دهد | مشکل اصلی تنگه هرمز نیست!

هشدار مدیریت آبراه خلیج فارس به مالکان کشتی‌ها / عبور برخی شناورها از تنگه هرمز محدود می‌شود

مسیر‌های جایگزین جنوب

تنگه هرمز بدون تردید یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های تجارت خارجی ایران است. کاهش تردد کشتی‌ها در این آبراه می‌تواند زمان و هزینه حمل کالا را افزایش دهد، اما برای تأمین کالا‌های اساسی، مسیر‌های جایگزین وجود دارد. ارسلان قاسمی، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران می‌گوید کشور ما با پاکستان، افغانستان، کشور‌های مستقل مشترک‌المنافع، ترکیه و عراق مرز مشترک دارد و از این ظرفیت می‌توان برای کم‌اثر کردن محاصره دریایی استفاده کرد. افزایش سهم بنادر شمالی نیز نشانه دیگری از همین تغییر مسیر است. بخشی از کالا‌ها می‌تواند از مسیر دریای خزر و شبکه ریلی وارد کشور شود. البته این تغییر مسیر به‌معنای بی‌هزینه بودن تجارت نیست. مسیر‌های جایگزین معمولا ظرفیت محدودتر یا هزینه بیشتری دارند و انتقال بار از یک مسیر به مسیر دیگر می‌تواند هزینه لجستیک را بالا ببرد.

گرانی هست کمبود نیست‌

بازار کالا‌های اساسی بدون افزایش قیمت نمانده است. بخشی از این افزایش را باید در نوسان نرخ ارز و افزایش هزینه‌های تأمین جست‌و‌جو کرد. وقتی مسیر حمل دشوارتر می‌شود، هزینه بیمه و حمل بالا می‌رود و واردکننده برای انتقال کالا باید مسیر‌های طولانی‌تر یا جایگزین را انتخاب کند، قیمت تمام‌شده نیز افزایش پیدا می‌کند.

افزایش ذخایر

مجموع اظهارات مسئولان وزارت جهاد کشاورزی در هفته‌های اخیر تقریبا یک تصویر مشترک از وضعیت ذخایر ارائه می‌دهد. علی تیموری، معاون توسعه مدیریت و منابع این وزارتخانه چندی پیش گفته بود که در جریان جنگ ۱۲روزه و ۴۰روزه برای تأمین نیاز کشور به استفاده از ذخایر راهبردی نیازی احساس نشده است. به‌گفته او، از حدود ۱۴میلیون تن واردات مورد نیاز کشور، نزدیک به ۱۰میلیون تن از مسیر‌های دریایی، ریلی و کشور‌های حاشیه دریای خزر تأمین می‌شود و در کالا‌هایی مانند گندم، برنج و روغن مشکلی گزارش نشده است. غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی نیز اعلام کرد از آغاز جنگ در ۹اسفند تاکنون هیچ برداشتی از ذخایر انجام نشده و میزان ذخایر افزایش یافته است. این ارقام یک نکته مهم را روشن می‌کند: تأمین کالا‌های اساسی فقط بر دوش ذخایر راهبردی نیست و همزمان با مصرف کالا از انبارها، محموله‌های جدید نیز وارد کشور می‌شود.

بی‌اثری محاصره هوایی بر کالا‌های اساسی

در مورد محدودیت‌های هوایی نیز وضعیت مشابهی وجود دارد. بخش اصلی واردات کالا‌های اساسی ایران از طریق هوا انجام نمی‌شود. گندم، برنج، روغن و نهاده‌های دامی عمدتا از مسیر‌های دریایی، ریلی و زمینی تأمین می‌شود و به همین دلیل محدودیت پرواز‌های خارجی به‌تنهایی نمی‌تواند جریان اصلی تأمین این کالا‌ها را متوقف کند.

در کنار مسیر حمل، تأمین ارز نیز یکی از حلقه‌های مهم این زنجیره است. بانک مرکزی در ۳ شهریور دستورالعمل اعطای تسهیلات ارزی را برای واردات کالا‌های اساسی تا پایان سال ابلاغ کرد. حسین تاجیک، مدیرکل تجارت خارجی بانک مرکزی نیز چندی پیش گفته بود برای تأمین ارز کالا‌های اساسی و دارو تا پایان سال نگرانی وجود ندارد و پیش‌بینی‌های لازم برای ادامه تأمین انجام شده است.