جنگ سرچ داغ شد | ChatGPT به عصر گوگل پایان می‌دهد؟ | رسانه‌ها در خطر از دست‌دادن کلیک

فناوری - آناهیتا محب‌علی؛ تا پیش از روی‌ کار آمدن چت‌بات‌ها، جست‌وجوی اینترنتی، مسیر نسبتاً مشخصی داشت؛ کاربر عبارت موردنظرش را در گوگل وارد می‌کرد، فهرستی از لینک‌ها را می‌دید و برای پیدا کردن پاسخ، میان وب‌سایت‌های مختلف جست‌و‌جو می‌کرد. اما ظهور ChatGPT و دیگر چت‌بات‌های هوش مصنوعی این الگو را تغییر داده است. حالا کاربر می‌تواند سؤال خود را با زبان طبیعی مطرح کند و به‌جای عبور از میان ده‌ها لینک، پاسخ را مستقیماً از یک ابزار هوش مصنوعی دریافت کند.

داده‌های جدید Pew Research Center نشان می‌دهد استفاده از این ابزار‌ها دیگر محدود به کاربران حرفه‌ای فناوری نیست. این مرکز در فوریه ۲۰۲۶ با نظرسنجی از ۵ هزار و ۱۱۹ بزرگسال آمریکایی دریافت که ۴۹ درصد آنها دست‌کم یک‌بار از چت‌بات‌های هوش مصنوعی مانند ChatGPT، Gemini یا Copilot استفاده کرده‌اند؛ درحالی‌که این سهم در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۳ درصد بود.

این تغییر در میان نسل‌های جوان پررنگ‌تر است. ۶۶ درصد آمریکایی‌های ۱۸ تا ۲۹ ساله اعلام کردند که از چت‌بات‌های هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند؛ این رقم برای گروه سنی ۳۰ تا ۴۹ سال ۶۱ درصد، برای ۵۰ تا ۶۴ سال ۴۲ درصد و برای افراد ۶۵ سال به بالا ۲۳ درصد بوده است.

اما اهمیت این تغییر فقط به میزان استفاده از چت‌بات‌ها محدود نمی‌شود؛ نوع استفاده از آنها نیز در حال تغییر است. جست‌وجوی اطلاعات در حال حاضر یکی از اصلی‌ترین کاربرد‌های چت‌بات‌هاست و ۴۲ درصد از کل بزرگسالان آمریکایی گفته‌اند از این ابزار‌ها برای پیدا کردن اطلاعات استفاده می‌کنند. این سهم در میان افراد ۱۸ تا ۲۹ ساله به ۵۴ درصد و در گروه ۳۰ تا ۴۹ سال به ۵۳ درصد می‌رسد؛ در گروه ۵۰ تا ۶۴ سال ۳۷ درصد و در میان افراد ۶۵ سال به بالا ۲۰ درصد است.

این ارقام نشان می‌دهد چت‌بات‌های هوش مصنوعی به‌تدریج از یک ابزار صرفاً مکالمه‌ای یا کمکی، به یکی از مسیر‌های دسترسی کاربران به اطلاعات تبدیل شده‌اند؛ مسیری که در میان نسل‌های جوان‌تر رواج بیشتری دارد. بااین‌حال، این داده‌ها به‌تنهایی به معنای کنار گذاشته‌شدن گوگل نیستند بلکه نشان می‌دهند رفتار جست‌وجوی کاربران در حال متنوع‌تر شدن است.

گوگل؛ غول جست‌وجو

با وجود رشد سریع هوش مصنوعی، داده‌ها هنوز از کنار گذاشته‌شدن گسترده Google خبر نمی‌دهند. بر اساس داده‌های Similarweb که در گزارش Digital ۲۰۲۶ Mid-Year منتشر شده، Google در فاصله دسامبر ۲۰۲۵ تا فوریه ۲۰۲۶ به‌طور میانگین ۳.۱۹ میلیارد بازدیدکننده منحصر‌به‌فرد ماهانه داشته است؛ درحالی‌که این رقم برای ChatGPT حدود ۴۵۶ میلیون نفر بوده است. یعنی تعداد بازدیدکنندگان منحصر‌به‌فرد وب Google همچنان حدود ۷ برابر ChatGPT بوده است.

بااین‌حال، روند تغییرات قابل توجه است. میانگین بازدیدکنندگان منحصر‌به‌فرد ماهانه Google از ۳.۲۲ میلیارد نفر در فاصله ژوئن تا اوت ۲۰۲۵ به ۳.۱۹ میلیارد نفر در فاصله دسامبر ۲۰۲۵ تا فوریه ۲۰۲۶ کاهش یافته است؛ یعنی حدود ۰.۷ درصد افت. در مقابل، این رقم برای ChatGPT از ۴۴۷ میلیون نفر به ۴۵۶ میلیون نفر افزایش یافته که معادل حدود ۲ درصد رشد است.

اما این ارقام به‌تنهایی نشان نمی‌دهند که Google در حال ازدست‌دادن جایگاه خود به ChatGPT است. حتی در بررسی سهم ترافیک ۱۰ هزار دامنه برتر جهان، سهم Google از ۱۹.۵۶ درصد در فاصله ژوئن تا اوت ۲۰۲۵ به ۱۹.۷۹ درصد در فاصله دسامبر ۲۰۲۵ تا فوریه ۲۰۲۶ افزایش یافته است. در همین دوره، سهم ChatGPT از ۱.۳۳ درصد به ۱.۳۲ درصد کاهش داشته است.

بنابراین، تصویر فعلی بیشتر از تغییر تدریجی رفتار کاربران حکایت دارد تا جایگزینی Google با ChatGPT. Google همچنان فاصله بسیار زیادی با ابزار‌های هوش مصنوعی دارد، اما هم‌زمان بخشی از کاربران در حال انتقال برخی جست‌و‌جو‌های خود به چت‌بات‌ها هستند؛ تغییری که می‌تواند در ادامه، شیوه دسترسی کاربران به اطلاعات و جریان ترافیک در وب را تغییر دهد.

گوگل خودش وارد رقابت هوش مصنوعی شده 

نکته مهم اینجاست که Google در برابر این تغییر رفتار کاربران فقط نظاره‌گر نیست؛ خودِ موتور جست‌وجوی Google نیز در حال تبدیل‌شدن به یک ابزار هوش مصنوعی است. این شرکت قابلیت‌هایی مانند AI Overviews و AI Mode را به Search اضافه کرده تا پاسخ‌های تولیدشده با مدل‌های Gemini را مستقیماً در نتایج جست‌و‌جو در اختیار کاربر قرار دهد.

در AI Mode، کاربر می‌تواند به‌جای واردکردن چند عبارت کوتاه، یک سؤال طولانی و چندبخشی مطرح کند و سپس گفت‌و‌گو را با پرسش‌های بعدی ادامه دهد. در نتیجه، مرز میان جست‌وجوی گوگل و پرسش از یک چت‌بات در حال کم‌رنگ‌شدن است.

هرچه سؤال پیچیده‌تر، نقش AI پررنگ‌تر

این تغییر به‌ویژه در جست‌و‌جو‌های پیچیده‌تر دیده می‌شود. داده‌های Pew Research Center نشان می‌دهد در بررسی جست‌و‌جو‌های Google در مارس ۲۰۲۵، قابلیت AI Overview در حدود ۱۸ درصد از جست‌و‌جو‌ها ظاهر شده است. اما هرچه پرسش طولانی‌تر و پیچیده‌تر بوده، احتمال نمایش این خلاصه‌های هوش مصنوعی نیز افزایش یافته؛ به‌طوری‌که AI Overview در ۵۳ درصد جست‌و‌جو‌های شامل ۱۰ کلمه یا بیشتر دیده شده است.

این یعنی هوش مصنوعی بیش از آنکه صرفاً جایگزین یک جست‌وجوی ساده باشد، در حال ورود به بخشی از جست‌و‌جو‌هایی است که کاربر برای پاسخ به آنها معمولاً باید چندین نتیجه را بررسی و اطلاعات مختلف را با یکدیگر مقایسه کند.

AI هم ترافیک می‌فرستد

البته تصویر کاملاً یک‌طرفه نیست. هوش مصنوعی فقط ترافیک را از وب‌سایت‌ها نمی‌گیرد؛ خودش هم می‌تواند کاربر را به سایت‌ها برگرداند. داده‌های Similarweb نشان می‌دهد پلتفرم‌های هوش مصنوعی مولد بین ژوئن ۲۰۲۵ تا مه ۲۰۲۶ به‌طور میانگین ۷۷۰.۷ میلیون بازدید ارجاعی در ماه برای وب‌سایت‌ها ایجاد کرده‌اند؛ رقمی که نسبت به سال قبل ۱۱۷.۴ درصد افزایش داشته است.

در بخش News & Media نیز ترافیک ارجاعی از پلتفرم‌های هوش مصنوعی حدود ۱۱۵.۶ درصد رشد کرده است. بااین‌حال، رشد بیش از ۱۰۰ درصدی به معنای آن نیست که AI اکنون جای Google را در ترافیک وب گرفته است؛ زیرا این رشد از یک پایه کوچک‌تر اتفاق افتاده و سهم ترافیک ارجاعی AI برای بسیاری از وب‌سایت‌ها همچنان در مقایسه با کانال‌های سنتی کوچک است.

مسئله اصلی؛ حذف Google یا تغییر شکل جست‌و‌جو؟

آنچه داده‌های فعلی نشان می‌دهد، بیشتر از یک تغییر در شیوه جست‌و‌جو حکایت دارد تا حذف موتور‌های جست‌و‌جو. کاربر برای پیدا کردن یک آدرس، قیمت، سایت یا پاسخ ساده همچنان می‌تواند مستقیماً به Google مراجعه کند؛ اما برای پرسش‌های پیچیده‌تر، مقایسه چند گزینه، خلاصه‌کردن اطلاعات یا ترکیب داده‌های چند منبع، چت‌بات‌های هوش مصنوعی به یک مسیر جدید تبدیل شده‌اند.

از طرف دیگر، Google نیز در حال حرکت به همین سمت است و با واردکردن Gemini به Search، تلاش می‌کند بخشی از تجربه‌ای را که کاربران در ChatGPT تجربه می‌کنند، درون موتور جست‌وجوی خود ارائه دهد؛ بنابراین رقابت آینده احتمالاً فقط میان Google و ChatGPT بر سر تعداد جست‌و‌جو‌ها نخواهد بود؛ رقابت اصلی بر سر این است که وقتی کاربر سؤالی دارد، پاسخ را کجا می‌گیرد، چه کسی آن پاسخ را تولید می‌کند و در نهایت چه مقدار از این رفتار به بازدید از وب‌سایت‌ها منجر می‌شود.