شی و ترامپ در حساس‌ترین دیدار سال | از کاهش تعرفه‌ها تا سرنوشت ایران | بازار‌ها به کدام سمت می‌روند؟

اقتصادجهان - آناهیتا محب‌علی؛ دیدار مجدد ترامپ و شی ادامه نشست ماه مه آنها در پکن است. دیدار قبلی، سطح تنش را پایین آورد اما به گفته رویترز، بسیاری از اختلافات اصلی حل‌نشده باقی ماند. ترامپ بعد از آن سفر، شی را برای دیدار پاییزی به واشنگتن دعوت کرد و ۲۴ سپتامبر را به‌عنوان زمان سفر رئیس‌جمهوری چین اعلام کرد.

آتش‌بس تعرفه‌ای فعلی آمریکا و چین در تاریخ ۱۰ نوامبرمنقضی خواهد شد. این همان توافقی است که پس از تشدید جنگ تجاری و تهدید دو کشور به تعرفه‌های متقابل بالای ۱۰۰ درصد، از شدت رویارویی کاست. رویترز می‌گوید بازار‌ها در نشست واشنگتن قبل از هر چیز دنبال نشانه‌ای خواهند بود که نشان دهد این آتش‌بس تمدید می‌شود یا خیر. مذاکرات مقدماتی میان اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، و هه لی‌فنگ، معاون نخست‌وزیر چین نیز دقیقاً با همین هدف در نیویورک انجام می‌شود.

عناصر نادر؛ اهرمی که چین حاضر نیست به‌سادگی کنار بگذارد

آمریکا از میزان عرضه آهن‌ربا‌های عناصر نادر و مواد معدنی حیاتی چین رضایت ندارد. یک مقام ارشد آمریکایی به رویترز گفته عملکرد چین در اجرای تعهداتش در این زمینه در حد انتظار نبوده و این موضوع در مذاکرات پیش از نشست مطرح خواهد شد.

اهمیت ماجرا از آنجا می‌آید که چین همچنان قسمت بزرگی از فرآوری مواد معدنی حیاتی جهان را در اختیار دارد. داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی منتشر شده نشان می‌دهد که سهم چین در فرآوری بسیاری از این مواد حدود ۷۰ تا ۹۵ درصد است و در برخی بخش‌های زنجیره باتری و مواد پیشرفته حتی بیشتر می‌شود.

نمونه حساس آن ایتریوم است؛ عنصری مورد استفاده در هوافضا، انرژی و نیمه‌رسانا‌ها است که صادرات محدود آن از چین پیش‌تر باعث اختلال در بعضی زنجیره‌های تولید آمریکا شده است. در نتیجه یکی از خواسته‌های مشخص واشنگتن، گرفتن مجوز‌های بیشتر صادرات عناصر نادر برای شرکت‌های آمریکایی است.

اگر پکن با افزایش مجوز‌ها موافقت کند، فشار کوتاه‌مدت بر شرکت‌های صنعتی، خودروسازان، تولیدکنندگان تجهیزات الکترونیکی و بخشی از زنجیره نیمه‌رسانا کاهش می‌یابد. در مقابل، مبهم ماندن مسئله می‌تواند خرید احتیاطی و ذخیره‌سازی این مواد را ادامه دهد؛ رویترز به نقل از تحلیلگران نوشته است که همین نااطمینانی شرکت‌ها را به ذخیره‌سازی و پذیرش قیمت‌های بالاتر سوق می‌دهد.

هوش مصنوعی؛ موضوعی که از حاشیه به مرکز نشست آمده

ترامپ در ماه ژوئیه صراحتاً اعلام کرد که هوش مصنوعی یکی از موضوعات گفت‌وگوی او با شی خواهد بود. اکنون مذاکرات مقدماتی نیز نشان می‌دهد AI عملاً به یکی از پرونده‌های اصلی نشست تبدیل شده است. اختلاف‌ها چند لایه‌اند: دسترسی چین به تراشه‌های پیشرفته، کنترل صادرات آمریکا، ادعای واشنگتن درباره استفاده شرکت‌های چینی از مدل‌های آمریکایی از طریق روش‌هایی مانند distillation، مقررات هوش مصنوعی و خطر استفاده نظامی از مدل‌های پیشرفته. چین برخی از اتهامات فناوری واشنگتن را رد کرده است.

یکی از محور‌های قابل مذاکره ایجاد نوعی guardrail یا خطوط حفاظتی برای AI است؛ خصوصاً برای مدل‌های بسیار قدرتمند و کاربرد‌های امنیتی و نظامی.

Nvidia و سهام تراشه زیر ذره‌بین

این بخش برای بازار سهام اهمیت بالایی دارد. ترامپ پیش‌تر فروش محدود برخی تراشه‌های H۲۰۰ انویدیا به چین را مجاز کرده، اما محدودیت‌های گسترده فناوری هنوز پابرجاست و خود پکن نیز بر محصولات آمریکایی فشار نظارتی وارد کرده است.

چین چه چیزی می‌خرد؟

پرونده خرید کالا‌های آمریکایی یکی از حوزه‌هایی است که دو طرف امکان دستیابی به توافق ملموس‌تری در آن دارند. طبق اعلام آمریکا، چین متعهد شده سالانه تا سال ۲۰۲۸ حدود ۲۵ میلیون تن سویای آمریکا خریداری کند. رویترز گزارش داده پکن در هفته منتهی به ۱۰ سپتامبر حدود یک میلیون تن سویای آمریکا خرید و مجموع خرید‌های آن به نزدیک نیمی از تعهد سالانه رسید.

آمریکا همچنین اعلام کرده چین در مذاکرات ماه مه متعهد شده سالانه ۱۷ میلیارد دلار محصولات کشاورزی دیگر خریداری کند؛ پکن این تعهدات را به همان شکل علناً تأیید نکرده است. پرونده دیگری که هنوز کاملاً بسته نشده، خرید بیش از ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ است؛ رویترز آن را یکی از موضوعات حل‌نشده بعد از نشست ماه مه معرفی کرده است.

نفت و گاز؛ آیا تجارت انرژی آمریکا و چین برمی‌گردد؟

یکی دیگر از گزینه‌های روی میز، بازگشت بخشی از تجارت انرژی است. رویترز گزارش داده صادرات نفت و گاز آمریکا به چین پس از وضع تعرفه‌ها متوقف شده و در قالب مذاکرات، طرح‌هایی برای کاهش متقابل تعرفه‌ها وجود دارد که می‌تواند زمینه بازگشت بخشی از این تجارت را فراهم کند.

ایران یکی از محور‌های مستقیم گفت‌وگوی ترامپ و شی

رویترز ایران را صراحتاً در میان موضوعات اصلی نشست ۲۴ سپتامبر قرار داده است. جنگ در خاورمیانه، روابط اقتصادی چین با ایران و سیاست آمریکا درباره تحریم‌های ثانویه بخشی از مذاکرات احتمالی است. در نشست ماه مه نیز کاخ سفید اعلام کرد ترامپ و شی بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای و بازگشایی تنگه هرمز توافق نظر داشته‌اند. این روایت، موضع رسمی کاخ سفید درباره مذاکرات است.

اما اختلاف مهم بر سر روابط اقتصادی چین با ایران باقی مانده است. رویترز گزارش داده مسئله تحریم‌هایی که بر تجارت چین با ایران و روسیه اثر می‌گذارند و احتمال استفاده واشنگتن از تحریم‌های ثانویه علیه تأمین مالی تجارت ایران، در فضای مذاکرات قرار دارد.

تایوان؛ حساس‌ترین پرونده سیاسی نشست

تایوان احتمالاً پرریسک‌ترین بخش سیاسی گفت‌وگوهاست. رویترز گزارش داده متحدان آسیایی آمریکا در آستانه نشست در حال پیگیری این موضوع هستند که آیا واشنگتن در ازای امتیازات اقتصادی از چین، موضع خود درباره تایوان را تغییر خواهد داد یا نه. این نگرانی به‌ویژه پس از آن مطرح شده که ترامپ فروش تسلیحات به تایوان را یک ابزار مذاکره توصیف کرده است.

در همین حال یک بسته تسلیحاتی حدود ۱۴ میلیارد دلاری برای تایوان در انتظار تصمیم ترامپ بوده است.

تایوان نیز درست پیش از اجلاس، نخستین رزمایش مشترک خود را با ترکیب پهپاد‌های تهاجمی، موشک‌های ضدهوایی، ضدکشتی و ضدفرود برگزار کرده است. AP این رزمایش را در چارچوب افزایش آمادگی نظامی تایوان و در آستانه نشست واشنگتن گزارش کرده است.

غول‌های چینی همراه شی؟

منابع رویترز گفته‌اند مدیران شرکت‌هایی مانند BYD، CATL، Xiaomi، Gotion، Hisense، Bank of China و COFCO ممکن است در هیأت تجاری همراه شی حضور داشته باشند. فهرست نهایی هنوز قطعی نشده است.طرف آمریکایی نیز برای ضیافت دولتی از چهره‌هایی از صنعت فناوری دعوت کرده و طبق رویترز جنسن هوانگ، مدیرعامل Nvidia، و سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI در میان افراد در نظر گرفته‌شده هستند.

در عین حال، پیشنهاد پکن برای برگزاری میزگرد مدیران عامل آمریکا و چین بنا بر گزارش منابع رویترز با موافقت کاخ سفید روبه‌رو نشده است.