تافل، GRE و دولینگو از دسترس ایرانیان خارج شدند

اقتصادجهان؛  یورونیوز فارسی در گزارشی اعلام کرده، تعلیق برخی معافیت‌های تحریمی آمریکا باعث توقف فوری برگزاری آزمون‌های تافل و GRE در ایران شده و دولینگو نیز دسترسی دارندگان مدارک هویتی ایرانی به آزمون انگلیسی خود را محدود کرده است. تحولاتی که در کنار توقف پیشین آیلتس در ایران، مسیر دریافت مدارک مورد نیاز برای پذیرش دانشگاه‌های خارجی را برای متقاضیان ایرانی دشوارتر از گذشته کرده است.

دولینگو برای دارندگان مدارک ایرانی بسته شد

یورونیوز فارسی گزارش داده است که چهار روز پس از آغاز دور تازه فشار‌های اقتصادی آمریکا، صفحه پشتیبانی شرکت دولینگو در روز جمعه به‌روزرسانی شد و در آن اعلام شد Duolingo English Test در ایران و برای کاربران دارای مدارک هویتی ایرانی در دسترس نیست. صفحه رسمی پشتیبانی دولینگو نیز اکنون همین محدودیت را تأیید می‌کند.

محدودیت جدید تنها به حضور فیزیکی فرد در داخل ایران مربوط نمی‌شود. به نوشته یورونیوز فارسی، دولینگو در پاسخ به پرسش این رسانه اعلام کرده است که یک ایرانی خارج از کشور تنها در صورتی می‌تواند در این آزمون شرکت کند که مدرک هویتی معتبر صادرشده از سوی کشور دیگری در اختیار داشته باشد. بنابراین، برخلاف برخی آزمون‌ها، صرف سفر یک متقاضی دارای مدرک هویتی ایرانی به ترکیه، امارات یا دیگر کشور‌های همسایه لزوماً مشکل را برطرف نمی‌کند.

این محدودیت از آن جهت اهمیت دارد که آزمون انگلیسی دولینگو به‌صورت آنلاین برگزار می‌شود، از سوی شمار زیادی از دانشگاه‌های جهان پذیرفته شده و به دلیل هزینه پایین‌تر نسبت به برخی آزمون‌های بین‌المللی، در میان متقاضیان تحصیل در خارج از کشور محبوبیت پیدا کرده است.

توقف فوری تافل و GRE در ایران.

اما دامنه محدودیت‌ها تنها به دولینگو ختم نمی‌شود. یورونیوز فارسی نوشته است که طی روز‌های اخیر تعدادی از کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی تصاویری از پیام‌های لغو آزمون تافل منتشر کرده بودند که گفته می‌شد از سوی موسسه ETS برای آنها ارسال شده است. اکنون خود این موسسه نیز توقف آزمون‌ها را تأیید کرده است.

ETS، برگزارکننده آزمون‌های TOEFL و GRE، در پاسخ مستقیم به یورونیوز اعلام کرده است که در پی تعلیق «مجوز عمومی G» از سوی دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، برگزاری این دو آزمون را فوراً در ایران متوقف کرده است. این موسسه علت اقدام خود را رعایت قوانین تحریمی آمریکا عنوان کرده است.

بر اساس توضیحات ارائه‌شده به یورونیوز، ETS قرار است مستقیماً با داوطلبانی که از توقف آزمون‌ها متأثر شده‌اند تماس بگیرد. این موسسه همچنین در حال بررسی دامنه و مدت محدودیت‌های جدید و راه‌های احتمالی برای ازسرگیری ارائه خدمات به متقاضیان است.

آیلتس پیش از تحریم‌های تازه متوقف شده بود

محدودیت‌های تازه در شرایطی اعمال می‌شود که برگزاری IELTS نیز پیش از اقدامات ۲۴ اوت آمریکا در ایران متوقف شده بود. یورونیوز فارسی به نقل از موسسه IDP نوشته است که از اول فوریه دیگر آزمون جدیدی در ایران برگزار نمی‌شود، هرچند آزمون‌هایی که تا ۳۱ ژانویه قطعی و برنامه‌ریزی شده بودند، بدون تغییر برگزار شدند.

پس از توقف آیلتس، بسیاری از داوطلبان ایرانی برای شرکت در این آزمون به کشور‌های همسایه سفر می‌کردند. اما در مورد دولینگو، با توجه به محدودیت اعمال‌شده بر مدارک هویتی ایرانی، چنین راهکاری ظاهراً قابل استفاده نیست. درباره اینکه یک فرد دارای مدارک ایرانی می‌تواند برای شرکت در تافل به کشور ثالث سفر کند نیز هنوز وضعیت به‌طور قطعی روشن نشده است؛ به همین دلیل یورونیوز تأکید کرده که هنوز نمی‌توان تمام آثار تصمیم تازه وزارت خزانه‌داری بر متقاضیان ایرانی تحصیل در خارج را قطعی دانست.

ماجرا از «عملیات طرد اقتصادی» آغاز شد

ریشه این تحولات به ۲۴ اوت بازمی‌گردد؛ زمانی که دولت آمریکا دور تازه‌ای از فشار اقتصادی علیه ایران را تحت عنوان Operation Economic Outcast یا «عملیات طرد اقتصادی» آغاز کرد. وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده است که این کارزار با دستور دونالد ترامپ آغاز شده و هدف آن گسترش فشار بر ارتباطات اقتصادی و مالی ایران در سراسر جهان است. اسکات بسنت نیز از تشدید فشار بر شرکت‌ها و کشور‌هایی سخن گفته که به ادامه فعالیت اقتصادی مرتبط با ایران کمک کنند.

همزمان با این اقدام، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا، OFAC، چند مجوز و معافیت مرتبط با ایران را به حالت تعلیق درآورد. یکی از مهم‌ترین آنها General License G یا مجوز عمومی G بود که از سال ۲۰۱۴ امکان انجام مجموعه‌ای از تبادلات دانشگاهی و ارائه برخی خدمات آموزشی به افراد حاضر در ایران یا کسانی را فراهم می‌کرد که محل اقامت معمول آنها ایران بود. OFAC این مجوز را از ۲۴ اوت ۲۰۲۶ به‌طور نامحدود تعلیق کرده است.

«مجوز G» دقیقا چه کاری برای ایرانیان انجام می‌داد؟

اهمیت مجوز G تنها به برگزاری چند آزمون زبان محدود نمی‌شد. این مجوز به دانشگاه‌های معتبر آمریکایی و برخی پیمانکاران آنها اجازه می‌داد در زمینه تبادل دانشجو با دانشگاه‌های ایرانی فعالیت کنند، برخی درخواست‌های پذیرش و پرداخت‌های مرتبط با آنها را پردازش کنند و مجموعه‌ای از خدمات آموزشی را در اختیار افراد حاضر در ایران یا افراد خارج از کشور که اقامت معمولشان ایران بود قرار دهند.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مجوز، بند b (۴) بود. این بند به اشخاص آمریکایی اجازه می‌داد آزمون‌های حرفه‌ای، آزمون‌های استاندارد و خدمات مورد نیاز برای پذیرش در دانشگاه‌های آمریکا را برای افراد داخل ایران یا افرادی که خارج از ایران بودند، اما اقامت معمول آنها ایران محسوب می‌شد، ارائه کنند. همین بند از مهم‌ترین بخش‌هایی است که می‌تواند مستقیماً بر دسترسی ایرانیان به آزمون‌های بین‌المللی اثر بگذارد.

البته نام TOEFL، GRE یا Duolingo به‌طور مشخص در متن مجوز G ذکر نشده است. با این حال، به گزارش یورونیوز فارسی، توقف فوری آزمون‌های ETS پس از تعلیق این مجوز نشان می‌دهد که شرکت‌های برگزارکننده، محدودیت جدید را بر ارائه چنین خدماتی به ایرانیان مؤثر دانسته‌اند.

یک مهلت تا ۸ سپتامبر؛ اما نه برای ادامه عادی آزمون‌ها

OFAC همزمان با تعلیق این معافیت‌ها، مجوز دیگری با عنوان General License BB صادر کرده است. این مجوز اجازه می‌دهد برخی تراکنش‌ها و اقداماتی که برای پایان‌دادن به فعالیت‌های پیش‌تر مجاز ضروری هستند، تا ساعت ۱۲:۰۱ بامداد به وقت شرق آمریکا در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ انجام شوند.

این مهلت، اما به معنای تمدید عادی مجوز G یا الزام شرکت‌ها به ادامه ارائه خدمات تا ۸ سپتامبر نیست. هدف GL BB فراهم کردن فرصت برای جمع‌کردن و خاتمه‌دادن به برخی فعالیت‌هایی است که پیش از تعلیق قانونی بودند؛ در همین فاصله نیز ETS برگزاری تافل و GRE در ایران را متوقف کرده و دولینگو محدودیت جدید خود را اعمال کرده است.

محدودیت‌ها فقط آزمون زبان نیست

بخش مهم دیگری از گزارش یورونیوز فارسی به تعلیق ماده ۵۶۰.۵۴۴ از عنوان ۳۱ مقررات فدرال آمریکا مربوط می‌شود؛ معافیتی که حوزه‌ای گسترده‌تر از آزمون‌های زبان را پوشش می‌داد.

بر اساس این مقررات، دانشگاه‌های معتبر آمریکایی که در کشور‌های ثالث برنامه کارشناسی یا تبادل دانشجو داشتند، می‌توانستند با افراد دارای اقامت معمول در ایران همکاری کنند. از جمله امکان جذب، ثبت‌نام و آموزش دانشجویان، به‌کارگیری استادان و کارکنان ساکن ایران، انعقاد برخی توافق‌های تبادل دانشگاهی و اعطای بورس تحصیلی وجود داشت.

این چارچوب همچنین امکان دعوت از پژوهشگران، هنرمندان، سخنرانان، دانشجویان و دیگر افراد ساکن ایران برای شرکت در برنامه‌هایی در کشور‌های ثالث را فراهم می‌کرد؛ برنامه‌هایی مانند کنفرانس‌ها، سخنرانی‌ها، کارگاه‌های پژوهشی، نمایشگاه‌ها، برنامه‌های هنری و برخی دوره‌های آموزشی. در برخی موارد پرداخت حق‌الزحمه و هزینه‌های مرتبط نیز در چارچوب معافیت امکان‌پذیر بود.

تفاوت اصلی این ماده با مجوز G در دامنه فعالیت آنها بود. ماده ۵۶۰.۵۴۴ بیشتر فعالیت دانشگاه‌های آمریکایی در کشور‌های ثالث را پوشش می‌داد، در حالی که مجوز G علاوه بر برخی تبادلات مستقیم دانشگاهی با ایران، خدمات مربوط به پذیرش، بعضی دوره‌های آنلاین و آزمون‌های حرفه‌ای یا استاندارد مورد نیاز برای ورود به دانشگاه‌های آمریکا را نیز شامل می‌شد.

با تعلیق ماده ۵۶۰.۵۴۴، دانشگاه‌های آمریکایی دیگر نمی‌توانند صرفاً با استناد به این معافیت، افراد دارای اقامت معمول در ایران را در برنامه‌های مشمول آن در کشور‌های ثالث جذب کنند، به آنان بورس بدهند یا در برخی فعالیت‌های دانشگاهی مشارکت دهند؛ مگر اینکه فعالیت مورد نظر تحت مجوز دیگری قرار داشته باشد یا مجوز اختصاصی از OFAC دریافت شود.

در نتیجه، تازه‌ترین مرحله فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران تنها مسیر‌های تجاری و مالی را هدف نگرفته است. تعلیق مجوز‌های آموزشی اکنون بخشی از ارتباط دانشجویان و دانشگاهیان ایرانی با موسسات آمریکایی را نیز درگیر کرده و در کوتاه‌مدت، دسترسی به تافل، GRE و دولینگو را به یکی از نخستین پیامد‌های ملموس این تغییر تبدیل کرده است.