بازار طلای آنلاین از مرحله نوظهور عبور کرد | رقابت پلتفرم‌ها بر سر اعتماد، نه قیمت

به گزارش اقتصادآنلاین؛ رزا مجتهدزاده، نایب‌رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، امروز پنجشنبه در همایش پلتفرم‌های آنلاین طلا «زرآتی» با ارائه گزارشی از وضعیت بازار و رفتار کاربران پلتفرم‌های آنلاین طلا اظهار کرد: بازار طلا در ایران یک بازار بزرگ با گردش مالی سالانه حدود ۸۰ میلیارد دلار است و توسعه پلتفرم‌های آنلاین، مسیر تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری و حفظ ارزش دارایی مردم ایجاد کرده است.

او افزود: بیش از ۱۴ تن طلا از معادن زرشوران و آق‌دره استخراج می‌شود و در سال ۲۰۲۵ نیز حدود ۴۶ تن تقاضای شمش و سکه در ایران ثبت شده که نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۹ درصد افزایش داشته است.

۵۰۰۲ تن تقاضای جهانی طلا در سال ۲۰۲۵

مجتهدزاده با اشاره به تحولات بازار جهانی طلا عنوان کرد: سال ۲۰۲۵ برای بازار جهانی طلا سالی کم‌سابقه بود و تقاضای کل به حدود ۵۰۰۲ تن رسید.

وی افزود: ارزش تقاضای سرمایه‌گذاری در بازار جهانی طلا نیز در این سال به حدود ۲۴۰ میلیارد دلار رسید؛ موضوعی که نشان می‌دهد طلا همچنان یکی از دارایی‌های مهم سرمایه‌گذاری در سطح جهان است.

مطالعه ۸۰۵ نفر؛ ۶۵ درصد تجربه خرید آنلاین طلا دارند

نایب‌رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی در ادامه نتایج مطالعه‌ای را ارائه کرد که با مشارکت ۸۰۵ نفر و به‌صورت آنلاین انجام شده است.

او توضیح داد: این مطالعه کاربران شش شهر تهران، شیراز، مشهد، اصفهان، تبریز و رشت را پوشش داده و بیشترین سهم پاسخ‌دهندگان نیز مربوط به تهران بوده است.

بر اساس یافته‌های این بررسی، ۶۵ درصد پاسخ‌دهندگان حداقل یک تجربه خرید یا فروش طلا در پلتفرم‌های آنلاین داشته‌اند و حدود ۳۴ تا ۳۵ درصد هنوز از این خدمات استفاده نکرده‌اند.

مجتهدزاده تاکید کرد: این میزان استفاده نشان می‌دهد بازار پلتفرم‌های آنلاین طلا دیگر یک بازار نوظهور نیست و از این مرحله عبور کرده است.

با این حال، او معتقد است همین جمعیت استفاده‌نکرده، همچنان فضای بزرگی برای توسعه پلتفرم‌های موجود ایجاد می‌کند و در صورت تسهیل فضای مقرراتی، ظرفیت ورود بازیگران جدید نیز وجود خواهد داشت.

کاربران اصلی طلای آنلاین چه کسانی هستند؟

بر اساس مطالعه ارائه‌شده، بیشترین استفاده از پلتفرم‌های طلای آنلاین متعلق به گروه سنی ۲۵ تا ۳۴ سال بوده و پس از آن افراد ۳۵ تا ۴۴ ساله قرار داشته‌اند.

مجتهدزاده افزود: از نظر تحصیلات نیز بخش قابل توجهی از کاربران دارای مدرک کارشناسی، دیپلم و کارشناسی ارشد هستند.

او همچنین با اشاره به پراکندگی واحدهای سنتی طلافروشی در کشور اظهار کرد: تهران از نظر تعداد واحدهای طلافروشی نسبت به جمعیت در سطح بالایی قرار دارد، در حالی که استان‌هایی مانند یزد، لرستان، آذربایجان غربی و کرمانشاه در سطوح پایین‌تری قرار گرفته‌اند.

به اعتقاد او، استان‌هایی که دسترسی کمتری به بازار فیزیکی طلا دارند می‌توانند برای پلتفرم‌های آنلاین به یک فرصت تبدیل شوند؛ هرچند استفاده از این ظرفیت نیازمند بررسی ویژگی‌های فرهنگی و رفتاری هر منطقه است.

حفظ ارزش پول؛ دلیل اول مردم برای خرید آنلاین طلا

مجتهدزاده مهم‌ترین انگیزه کاربران از ورود به پلتفرم‌های آنلاین طلا را حفظ ارزش پول عنوان کرد.

پس از آن، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری، خرید تدریجی و خرید هدیه از دیگر انگیزه‌های کاربران بوده است.

او از همین یافته نتیجه گرفت که پلتفرم‌های آنلاین طلا نباید صرفاً در نقش محلی برای خرید و فروش باقی بمانند.

مجتهدزاده تاکید کرد: پلتفرم‌ها اکنون باید به سمت مدیریت دارایی کاربران حرکت کنند و اگر این تحول اتفاق نیفتد، ممکن است در آینده با کاهش سهم بازار مواجه شوند.

بیش از ۷۰ درصد خریدها کمتر از ۵ میلیون تومان است

یکی از مهم‌ترین یافته‌های مطالعه، خرد بودن بخش عمده خریدهاست.

مجتهدزاده اعلام کرد: بیش از ۷۰ درصد کاربران در هر نوبت کمتر از ۵ میلیون تومان در پلتفرم‌های آنلاین طلا سرمایه‌گذاری می‌کنند.

به گفته او، این رفتار نشان می‌دهد خرید خرد، بخش غالب بازار آنلاین طلاست و می‌تواند به یک مزیت رقابتی برای پلتفرم‌ها تبدیل شود.

وی پیشنهاد کرد پلتفرم‌ها خدماتی مانند خرید خودکار و سرمایه‌گذاری دوره‌ای را توسعه دهند؛ برای مثال کاربر بتواند بخشی از حقوق ماهانه خود را به خرید طلا اختصاص دهد یا حتی هر روز مبلغ کوچکی به‌طور خودکار سرمایه‌گذاری کند.

مجتهدزاده افزود: بخشی از کاربران به چنین خدمتی نیاز دارند، اما هنوز از وجود این امکانات در برخی پلتفرم‌ها اطلاع کافی ندارند.

کاربران بالای ۲۰ میلیون تومان؛ بازار VIP پلتفرم‌ها

مجتهدزاده همچنین به گروهی از کاربران با خریدهای بزرگ‌تر اشاره کرد و اظهار کرد: خریداران بالای ۲۰ میلیون تومان حدود ۱۱ درصد بازار مورد بررسی را تشکیل می‌دهند.

او پیشنهاد کرد به جای تمرکز صرف بر تخفیف‌های کوچک یا جوایز مقطعی، برای این گروه خدمات اختصاصی و برنامه‌های VIP طراحی شود.

به اعتقاد وی، پلتفرم‌ها باید به جای تمرکز تنها بر حجم تراکنش، دفعات خرید و استمرار سرمایه‌گذاری کاربران را نیز تشویق کنند تا مشتری خرد به یک مشتری بلندمدت تبدیل شود.

دو سوم تقاضا برای طلای ۱۸ عیار و آب‌شده

در بخش دیگری از این مطالعه، نوع طلای مورد تقاضای کاربران بررسی شده است.

مجتهدزاده اعلام کرد: طلای ۱۸ عیار و طلای آب‌شده در مجموع حدود دو سوم تقاضای کاربران پلتفرم‌های آنلاین را تشکیل می‌دهند.

به گفته او، این ترکیب بار دیگر نشان می‌دهد انگیزه اصلی بخش بزرگی از کاربران، سرمایه‌گذاری و حفظ ارزش پول است.

بازار وارد رقابت بر سر اعتماد شده است

مجتهدزاده مهم‌ترین معیار کاربران برای انتخاب یک پلتفرم را امنیت سرمایه دانست.

پس از آن، مجوزهای قانونی، میزان کارمزد، اعتبار برند، سرعت واریز وجه و نقدشوندگی از مهم‌ترین عوامل انتخاب پلتفرم بوده‌اند.

او چهار ستون اصلی توسعه بازار را اعتمادپذیری، شفافیت اقتصادی، نقدشوندگی سریع و ساده‌سازی سرمایه‌گذاری عنوان کرد و افزود: بازار طلای آنلاین اکنون وارد مرحله رقابت بر سر اعتماد، تجربه کاربری و حفظ مشتری شده است.

کاربران از چه چیزی می‌ترسند؟

نتایج مطالعه نشان می‌دهد هک شدن حساب، ناتوانی در برداشت وجه، نوسانات شدید قیمت و نگرانی از کلاهبرداری از مهم‌ترین دغدغه‌های کاربران است.

مجتهدزاده تاکید کرد: پلتفرم‌ها باید امنیت حساب، میزان پشتوانه، امکان نقدشوندگی و تحویل فیزیکی را برای کاربر قابل مشاهده و قابل فهم کنند.

او افزود: شفافیت حقوقی، شفافیت قیمت و کارمزد و آموزش ریسک نیز باید از همان ابتدای ورود کاربر به پلتفرم مورد توجه قرار گیرد.

به گفته او، کاربر باید از ابتدا بداند خرید طلا نیز می‌تواند با نوسان قیمت همراه باشد و پلتفرم نباید صرفاً مزایای سرمایه‌گذاری را به او نمایش دهد.

برند ۷۵ درصد، تجربه کاربری ۷۴ درصد، اعتماد ۷۳ درصد

مجتهدزاده در ارزیابی عملکرد پلتفرم‌های آنلاین اعلام کرد: در مطالعه انجام‌شده، اعتبار برند امتیاز ۷۵ درصد، تجربه کاربری ۷۴ درصد و قابل اعتماد بودن ۷۳ درصد را کسب کرده است.

او نتیجه گرفت: پلتفرم‌های آنلاین در مجموع عملکرد مناسبی داشته‌اند، اما هنوز نتوانسته‌اند اعتماد کامل کاربران را به دست بیاورند.

وی همچنین شاخص وفاداری کاربران یا NPS را ۸.۵۵ اعلام کرد و افزود: این شاخص مثبت است، اما هنوز می‌توان آن را شکننده دانست.

به اعتقاد مجتهدزاده، هدف بعدی باید تبدیل «کاربر راضی» به «مدافع برند» باشد؛ یعنی کاربری که نه‌تنها خودش از پلتفرم استفاده کند، بلکه آن را به دیگران نیز پیشنهاد دهد.

خرید آنلاین سریع‌تر است؛ اما هنوز قابل اعتمادتر نیست

یکی از بخش‌های مهم این مطالعه به مقایسه بازار آنلاین و سنتی اختصاص داشت.

مجتهدزاده اظهار کرد: کاربران، خرید آنلاین طلا را سریع‌تر، راحت‌تر و ارزان‌تر از خرید حضوری ارزیابی کرده‌اند، اما در شاخص‌های امنیت و اعتماد، همچنان بازار حضوری را بالاتر می‌دانند.

او تاکید کرد: این تفاوت نشان می‌دهد مزیت تکنولوژیک به‌تنهایی برای توسعه بازار آنلاین کافی نیست و پلتفرم‌ها باید به‌طور جدی‌تر روی اعتمادسازی کار کنند.

۷۰ درصد کاربران به پلتفرم دولتی اعتماد بیشتری دارند

یکی دیگر از یافته‌های قابل توجه این مطالعه، تفاوت اعتماد کاربران به پلتفرم‌های دولتی و خصوصی بود.

مجتهدزاده اعلام کرد: حدود ۷۰ درصد پاسخ‌دهندگان اعتماد بیشتری به پلتفرم دولتی داشته‌اند، در حالی که این رقم برای پلتفرم‌های خصوصی حدود ۳۰ درصد بوده است.

او توضیح داد: بخشی از این تفاوت به این تصور کاربران بازمی‌گردد که در ساختار دولتی، احتمال هک، مشکل برداشت وجه، کلاهبرداری یا مشکل در تحویل دارایی کمتر است.

به اعتقاد وی، پلتفرم‌های خصوصی می‌توانند با نمایش روشن‌تر مجوزها، نظارت نهادهای رسمی و پشتوانه واقعی دارایی، این شکاف اعتماد را کاهش دهند.

قطعی اینترنت، مشکل یک پلتفرم نیست

مجتهدزاده کندی تراکنش، قطعی سیستم و تاخیر در برداشت وجه را از مشکلات اصلی کاربران عنوان کرد.

او با اشاره به اختلال‌ها و قطعی‌های اینترنت تاکید کرد: چنین اتفاقاتی مستقیماً عملکرد پلتفرم‌های آنلاین را تحت تاثیر قرار می‌دهد و نارضایتی ایجادشده می‌تواند از یک شرکت فراتر برود و به اعتماد کاربران نسبت به کل اکوسیستم آسیب وارد کند.

به گفته او، رگولاتوری باید برای چنین شرایطی سازوکار مشخصی تعریف کند تا اختلالات زیرساختی به اعتبار کل بازار طلای آنلاین لطمه نزند.

آینده بازار؛ پلتفرم طلا به نئوبانک تبدیل می‌شود؟

مجتهدزاده معتقد است کاربر آینده صرفاً نمی‌خواهد طلا بخرد و نگهداری کند؛ بلکه به دنبال مجموعه‌ای از ابزارهای مدیریت دارایی است.

خرید اقساطی، هشدار قیمت، تحلیل بازار و آموزش سرمایه‌گذاری و ریسک، از جمله امکاناتی بود که کاربران در مطالعه خواستار آن شده‌اند.

او همچنین از ظرفیت توسعه «کارت طلا» سخن گفت؛ ابزاری که بتواند به کاربر اجازه دهد از ارزش طلای موجود در حساب خود برای خرید روزمره کالا و خدمات استفاده کند.

مجتهدزاده عنوان کرد: در صورت توسعه چنین خدماتی، پلتفرم‌های طلا می‌توانند از یک محل ساده خرید و فروش فراتر بروند و به ساختاری شبیه نئوبانک مدیریت دارایی تبدیل شوند.

کاربران طلای آنلاین با بورس و رمزارز آشنا هستند

نتایج مطالعه همچنین نشان داده است بخشی از کاربران پلتفرم‌های آنلاین طلا پیش‌تر در بازار بورس و رمزارز نیز فعالیت داشته‌اند.

مجتهدزاده نتیجه گرفت: این کاربران با ریسک و نوسان بازارهای مالی آشنا هستند و همین موضوع سطح انتظار آنها از خدمات دیجیتال را افزایش می‌دهد.

رقابت آینده؛ اعتمادسازی به جای جنگ قیمت

نایب‌رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی در پایان، اولویت‌های توسعه پلتفرم‌های آنلاین طلا را در چند سطح دسته‌بندی کرد.

او رفع کندی و قطعی، بهبود برداشت وجه و شفافیت قیمت و کارمزد را در بالاترین سطح اولویت قرار داد.

تقویت امنیت، نمایش مجوزها، شفاف‌سازی پشتوانه، خرید اقساطی، هشدار قیمت و تحویل سریع فیزیکی نیز از مهم‌ترین اولویت‌های کوتاه‌مدت عنوان شد.

مجتهدزاده توسعه خرید خودکار و سرمایه‌گذاری دوره‌ای، تحلیل بازار و ابزارهای تصمیم‌یار را از اولویت‌های میان‌مدت دانست و برنامه وفاداری، کیف پول خانوادگی، کارت هدیه و خدمات متنوع سرمایه‌گذاری را نیز از دیگر مسیرهای توسعه این بازار برشمرد.

او در جمع‌بندی تاکید کرد: پلتفرم‌های خصوصی طلا به جای رقابت صرف بر سر قیمت، باید رقابت بر سر اعتمادسازی را در مرکز استراتژی خود قرار دهند.